1. Bản chất của "Viêm tai giữa thầm lặng" là gì?

Khác với viêm tai giữa cấp mủ (do vi khuẩn tấn công gây sưng viêm rầm rộ), viêm tai giữa thầm lặng thường là hậu quả của một đợt viêm đường hô hấp trên kéo dài hoặc do vòi nhĩ bị tắc. Lúc này, hòm nhĩ (khoang tai giữa) thay vì chứa không khí để dẫn truyền âm thanh thì lại bị lấp đầy bởi chất dịch lỏng hoặc nhầy dính.

Hãy tưởng tượng tai của bé giống như một căn phòng bị ngập nước. Vì không có vi khuẩn gây mủ nên bé không đau nhức dữ dội, không sốt. Tuy nhiên, lớp nước này ngăn cản sự rung động của màng nhĩ, khiến âm thanh đi vào bị méo mó, nhỏ đi hoặc nghe như tiếng vọng từ xa xăm. Trẻ sẽ có cảm giác đầy tai, nặng tai, ong ong trong đầu rất khó chịu nhưng lại không biết cách diễn đạt.

2. Dấu hiệu số 1: Những thay đổi lạ lùng trong thói quen sinh hoạt (Dấu hiệu cơ năng)

Mặc dù không đau đến mức khóc thét, nhưng áp lực từ dịch ứ đọng vẫn gây ra sự khó chịu nhất định, buộc trẻ phải tìm cách tự giải tỏa. Cha mẹ hãy quan sát kỹ những cử chỉ "vô thức" sau đây của con:

• Hay dụi tai, kéo vành tai hoặc vò đầu bứt tai: Đây là phản xạ tự nhiên khi trẻ cảm thấy ngứa ngáy sâu trong ống tai hoặc cảm giác bít tắc, lùng bùng. Trẻ thường làm việc này nhiều hơn khi đang bú hoặc khi chuẩn bị đi ngủ.

• Lắc đầu liên tục: Một số trẻ có thói quen lắc đầu mạnh sang hai bên như thể muốn văng một vật gì đó ra khỏi tai. Hành động này nhằm mục đích làm thay đổi vị trí của khối dịch lỏng bên trong để giảm bớt cảm giác nặng nề.

• Rối loạn giấc ngủ và hay quấy khóc khi nằm xuống: Khi trẻ nằm ngửa, áp lực trong tai giữa tăng lên khiến cảm giác đầy tai trở nên tồi tệ hơn. Do đó, trẻ đang bị viêm tai giữa thầm lặng thường trằn trọc, khó vào giấc, hay giật mình khóc đêm hoặc đòi bế dựng lên mới chịu ngủ.

• Bé trở nên cáu kỉnh, bám mẹ: Sự khó chịu dai dẳng trong tai làm trẻ mệt mỏi, dễ cáu gắt vô cớ và bám mẹ nhiều hơn bình thường dù không có biểu hiện ốm sốt rõ ràng.

3. Dấu hiệu số 2: Phản ứng chậm chạp với âm thanh (Dấu hiệu thính lực)

Đây là dấu hiệu quan trọng và đặc trưng nhất của viêm tai giữa thầm lặng, nhưng lại hay bị cha mẹ bỏ qua hoặc hiểu lầm là con "mải chơi", "bướng bỉnh" hoặc "thiếu tập trung". Vì dịch lấp đầy hòm nhĩ, thính lực của trẻ có thể giảm từ 15-40 dB, tương đương với việc trẻ đang phải nghe mọi thứ qua một lớp kính dày hoặc đang bị bịt tai lại.

Triệu chứng đau tai,đau đầu hoặc giảm thính lực tạm thời thường xảy ra ở trẻ lớn

Hãy nghi ngờ thính lực của con có vấn đề nếu thấy các biểu hiện sau:

• Gọi không thưa, bảo không nghe: Bạn gọi tên con từ phía sau hoặc từ phòng khác nhưng con không quay lại, phải gọi to nhiều lần hoặc chạm vào người thì con mới giật mình phản ứng.

• Thường xuyên hỏi lại: Trẻ lớn đã biết nói thường xuyên hỏi lại "Hả?", "Gì cơ?", "Mẹ nói gì?" hoặc nhìn chằm chằm vào miệng người đối diện để đoán ý (đọc hình miệng) thay vì nghe.

• Mở tivi/điện thoại quá to: Trẻ có xu hướng vặn volume của tivi, iPad lên mức rất cao mới nghe được, hoặc trẻ thường ngồi rất sát vào màn hình để cố gắng nghe rõ hơn.

• Nói quá to: Do không nghe rõ giọng nói của chính mình (tự cảm âm kém), trẻ thường có xu hướng nói to hơn mức cần thiết, gần như là hét lên trong giao tiếp hàng ngày.

4. Dấu hiệu số 3: Chậm nói và rối loạn thăng bằng (Dấu hiệu biến chứng)

Nếu tình trạng viêm tai giữa thầm lặng kéo dài mà không được phát hiện, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các mốc phát triển quan trọng của trẻ. Tai không chỉ là cơ quan thính giác mà còn chứa tiền đình - cơ quan giữ thăng bằng cho cơ thể.

• Chậm phát triển ngôn ngữ: Nghe là đầu vào của ngôn ngữ. Nếu "đầu vào" bị chặn hoặc méo mó, "đầu ra" (nói) chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Trẻ bị viêm tai giữa mạn tính thường chậm nói hơn các bạn cùng lứa, vốn từ nghèo nàn.

• Phát âm ngọng nghịu, không rõ lời: Do nghe âm thanh không trọn vẹn (đặc biệt là các phụ âm cao), trẻ sẽ bắt chước lại sai, dẫn đến nói ngọng, nói đớt, người lạ nghe không hiểu.

• Hay vấp ngã, vụng về: Áp lực dịch trong tai giữa có thể tác động lên hệ thống tiền đình ốc tai, làm trẻ giảm khả năng giữ thăng bằng. Cha mẹ có thể thấy con đi đứng loạng choạng, hay vấp ngã dù đường bằng phẳng, hoặc trẻ sợ chơi các trò chơi vận động xoay tròn.

5. Cha mẹ cần làm gì khi nghi ngờ con bị bệnh?

Nếu con bạn có 1 trong 3 nhóm dấu hiệu trên, dù trẻ không hề kêu đau hay sốt, hãy đưa con đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng càng sớm càng tốt để được nội soi tai. Hình ảnh nội soi của viêm tai giữa thầm lặng thường cho thấy màng nhĩ bị đục, mất nón sáng, có thể thấy mức dịch hoặc bóng khí phía sau màng nhĩ, hoặc màng nhĩ bị lõm vào trong.

Bệnh viêm tai giữa ở trẻ em có thể được phòng tránh

Các phương pháp điều trị thường được áp dụng:

• Điều trị nội khoa: Bác sĩ có thể kê thuốc chống viêm, giảm phù nề, hoặc kháng sinh (nếu cần) kết hợp với vệ sinh mũi họng sạch sẽ để thông thoáng vòi nhĩ, giúp dịch tự thoát ra ngoài.

• Phẫu thuật đặt ống thông khí: Nếu tình trạng ứ dịch kéo dài quá 3 tháng, dịch keo đặc gây giảm thính lực nặng hoặc ảnh hưởng cấu trúc tai, bác sĩ sẽ chỉ định trích rạch màng nhĩ và đặt một ống thông khí nhỏ xíu (Diabolo). Ống này giúp cân bằng áp suất, dẫn lưu dịch ra ngoài và giúp niêm mạc tai giữa hồi phục. Đây là thủ thuật nhẹ nhàng, an toàn và mang lại hiệu quả tức thì cho thính lực của trẻ.

Viêm tai giữa thầm lặng không giết chết trẻ ngay lập tức, nhưng nó "giết chết" cơ hội phát triển ngôn ngữ và trí tuệ của con trong giai đoạn vàng đầu đời. Đừng đợi đến khi con kêu đau hay chảy mủ mới đi khám. Hãy trở thành những bậc cha mẹ thông thái, quan sát con từ những thay đổi nhỏ nhất trong hành vi nghe - nhìn - vận động. Một chút tinh ý của mẹ hôm nay sẽ bảo vệ đôi tai thính nhạy và tương lai tươi sáng của con ngày mai.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699