1. Phân biệt tăng cân chậm tự nhiên và tăng cân chậm bất thường

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền, chế độ nuôi dưỡng và môi trường sống. Vì vậy, không phải cứ tăng cân chậm là bất thường, cha mẹ cần dựa vào diễn tiến tăng trưởng tổng thể để đánh giá.

Trường hợp tăng cân chậm tự nhiên:

• Bé vẫn tăng cân đều theo thời gian, nhưng mức tăng mỗi tháng thấp hơn mức trung bình. Trẻ vẫn tỉnh táo, ăn ngủ tương đối ổn định và các mốc vận động – nhận thức phù hợp lứa tuổi.

• Trong 1–2 tuần đầu sau sinh, trẻ có thể sụt cân sinh lý do mất nước và thích nghi môi trường mới, nhưng sẽ nhanh chóng lấy lại cân nặng lúc sinh nếu bú tốt.

• 3 tháng đầu, trẻ tăng trung bình khoảng 30g/ngày, đây là giai đoạn tăng trưởng nhanh nhất.

• Từ 3–6 tháng, tốc độ tăng chậm lại, trung bình khoảng 20g/ngày, vẫn được xem là bình thường nếu đường tăng trưởng ổn định.

Trường hợp tăng cân chậm hoặc không tăng cân đáng lo:

• Trẻ không lấy lại cân nặng lúc sinh sau 7–14 ngày, gợi ý bú kém hoặc vấn đề hấp thu.

• Tăng cân dưới chuẩn kéo dài nhiều tuần liên tiếp, dù đã điều chỉnh ăn uống.

• Đường cong tăng trưởng về cân nặng, chiều cao hoặc vòng đầu bị chững hoặc đi xuống, cho thấy nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc bệnh lý tiềm ẩn, cần được thăm khám sớm.

Bé bú mẹ không tăng cân có phải đang lưu ý

2. Nguyên nhân vì sao bé bú mẹ không tăng cân

Bé bú mẹ hoàn toàn nhưng không tăng cân khiến nhiều cha mẹ lo lắng. Thực tế, tình trạng này có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, liên quan đến tiêu hóa, cách bú và đặc điểm thể trạng của trẻ.

• Không dung nạp lactose: Đây là tình trạng trẻ không tiêu hóa được đường lactose có trong sữa mẹ, khiến năng lượng hấp thu kém. Bé thường có các biểu hiện như phân lỏng, phân xanh hoặc vàng, đầy hơi, trướng bụng, nôn ói, tiêu chảy sau bú. Dù khá hiếm ở trẻ sơ sinh, nhưng nếu nghi ngờ, trẻ cần được chẩn đoán chính xác để tránh kiêng khem sai cách.

• Cho con bú sai cách: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến bé bú mẹ không tăng cân. Bé có thể không bú đủ lượng sữa cần thiết do mẹ ít sữa, bé ngậm bắt vú không đúng, mút yếu hoặc nhanh mệt. Ngoài ra, số cữ bú trong ngày quá ít, thời gian bú ngắn cũng khiến tổng năng lượng nạp vào không đủ cho tăng trưởng.

• Trẻ sinh non: Trẻ sinh non có nhu cầu năng lượng cao hơn trẻ đủ tháng, nhưng lại bú yếu và nhanh mệt. Đồng thời, cơ thể bé tiêu hao nhiều calo cho các hoạt động cơ bản như thở, giữ ấm, nên rất dễ chậm tăng cân. Những trẻ này cần được theo dõi sát và can thiệp dinh dưỡng phù hợp ngay từ sớm.

3. Bé bú mẹ không tăng cân phải làm sao?

Khi bé bú mẹ nhưng tăng cân kém, cha mẹ không nên quá lo lắng hay vội đổi sữa. Điều quan trọng là đánh giá đúng nguyên nhân và can thiệp từng bước, ưu tiên các biện pháp an toàn, phù hợp với sinh lý của trẻ.

• Điều chỉnh cách cho bú: Cha mẹ cần đảm bảo bé bú đúng khớp ngậm, miệng mở rộng, môi dưới trề ra để lấy được nhiều sữa, đặc biệt là sữa cuối giàu năng lượng. Nên tăng số cữ bú trong ngày, không chờ bé quá đói mới cho bú. Trong một số trường hợp, có thể hỗ trợ bằng dụng cụ bảo vệ núm vú nếu mẹ đau, nứt cổ gà hoặc bé ngậm bắt kém.

• Hỗ trợ trong giai đoạn ăn dặm: Khi bé đã đến tuổi ăn dặm, cần chọn dụng cụ phù hợp như thìa nhỏ, ống nhỏ giọt hoặc bình chuyên dụng để bé dễ tiếp nhận thức ăn. Cha mẹ nên cho ăn chậm, đúng tư thế để hạn chế thức ăn tràn ra ngoài, giúp bé nhận đủ năng lượng.

• Điều trị theo chỉ định y tế:  Nếu nghi ngờ bé có vấn đề tiêu hóa hoặc hấp thu, việc sử dụng thuốc cần tuân theo chỉ định của bác sĩ tiêu hóa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc men tiêu hóa kéo dài.

• Theo dõi tăng cân thường xuyên: Cân nặng của bé nên được ghi lại theo tuần hoặc theo tháng và so sánh trên biểu đồ tăng trưởng chuẩn để đánh giá hiệu quả can thiệp kịp thời.

• Bổ sung vi chất khi cần thiết: Một số vi chất như lysine, kẽm, crom, selen, cùng vitamin nhóm B có thể hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu. Ưu tiên các nguồn bổ sung an toàn, dễ hấp thu, không dùng nhiều loại cùng lúc và không thay đổi sản phẩm liên tục để tránh rối loạn tiêu hóa.

Cha mẹ chú ý khi bé bú mẹ không tăng cân

Khi bé bú mẹ không tăng cân, cha mẹ cần đánh giá lại cữ bú, kỹ thuật bú và tình trạng sức khỏe của bé. Kết hợp theo dõi tăng trưởng đều đặn và điều chỉnh kịp thời sẽ giúp bé bắt kịp đà phát triển. Can thiệp sớm luôn mang lại hiệu quả tốt hơn.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Hoàng Ngân, Cầu Giấy, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699