logo
  • Thạc sĩ Bác sĩ
  • Vũ Công Thắng
  • Chăm con đơn giản cùng BS Thắng

Có nên lấy ráy tai thường xuyên cho trẻ nhỏ hay không và cách vệ sinh tai an toàn, tránh gây viêm ống tai

10:58 - 26/01/2026Tai mũi họng,

Trong quy trình vệ sinh cá nhân hàng ngày cho bé, bên cạnh việc tắm rửa hay cắt móng tay, việc chăm sóc đôi tai cũng là mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh. Nhiều cha mẹ có thói quen nhìn thấy một chút ráy tai màu vàng trong tai con là cảm thấy "ngứa mắt", lo lắng con bị bẩn, bị ngứa nên ngày nào cũng dùng tăm bông ngoáy sâu hoặc đưa đi tiệm cắt tóc để lấy ráy tai. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, tai là một cơ quan vô cùng nhạy cảm với cấu trúc ống tai hẹp và da rất mỏng. Những thói quen tưởng chừng như sạch sẽ này lại chính là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ phải nhập viện vì viêm ống tai ngoài, thủng màng nhĩ hay nấm tai. Vậy thực chất ráy tai có xấu như chúng ta nghĩ? Có nên lấy ráy tai thường xuyên cho trẻ không và làm thế nào để vệ sinh đúng cách? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cẩm nang chuẩn y khoa giúp cha mẹ bảo vệ thính lực cho con yêu.

1. Bản chất của ráy tai

Trước khi quyết định có nên loại bỏ ráy tai hay không, chúng ta cần hiểu đúng về bản chất của nó. Ráy tai (Cerumen) không phải là chất thải bẩn thỉu sinh ra từ sự ô nhiễm, mà là một chất tiết sinh lý tự nhiên được tạo ra bởi các tuyến nhầy và tuyến bã nằm ở ống tai ngoài.

Hình ảnh lấy ráy tai cho trẻ

Đối với cơ thể, ráy tai đóng vai trò như một "người vệ sĩ" thầm lặng với 3 nhiệm vụ sống còn:

  • Lớp áo giáp bảo vệ: Ráy tai tạo ra một lớp màng chống thấm nước, giúp giữ ẩm cho vùng da ống tai, ngăn ngừa tình trạng khô, nứt nẻ và ngứa ngáy.

  • Bẫy bụi và dị vật: Với tính chất hơi dính, ráy tai giữ lại bụi bẩn, vi khuẩn, nấm mốc và các côn trùng nhỏ không cho chúng xâm nhập sâu vào bên trong làm tổn thương màng nhĩ.

  • Kháng khuẩn tự nhiên: Trong ráy tai có chứa các axit béo, lysozyme và độ pH axit nhẹ (khoảng 6.0) tạo môi trường bất lợi, ức chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm.

2. Sự thật về cơ chế "Tự làm sạch" của ống tai

Câu trả lời ngắn gọn cho câu hỏi "Có nên lấy ráy tai thường xuyên cho trẻ không?" là: KHÔNG.

Tạo hóa đã thiết kế tai người với một cơ chế "tự làm sạch" (Self-cleaning mechanism) vô cùng kỳ diệu mà ít cha mẹ biết đến.

  • Cơ chế băng chuyền: Lớp biểu bì trong ống tai phát triển theo hướng từ trong ra ngoài (từ màng nhĩ ra phía lỗ tai). Cùng với sự chuyển động của các lông tơ nhỏ li ti (lông chuyển) và tác động của cơ hàm khi trẻ nhai, nuốt, nói chuyện, ráy tai cũ sẽ khô lại, bong ra và từ từ được đẩy ra ngoài cửa tai. Tại đây, chúng sẽ tự rơi ra ngoài hoặc bị rửa trôi khi tắm.

  • Hậu quả của việc can thiệp thô bạo: Nếu cha mẹ cố tình dùng tăm bông hay dụng cụ kim loại để ngoáy tai hàng ngày, vô tình chúng ta đã phá vỡ cơ chế tự nhiên này. Hành động ngoáy tai không những không lấy được ráy ra mà còn đẩy khối ráy tai thụt sâu vào bên trong, sát màng nhĩ, nơi mà cơ chế tự làm sạch không thể chạm tới được. Lâu ngày, lớp sáp này tích tụ lại tạo thành "nút ráy tai" gây bít tắc và suy giảm thính lực.

3. Những hiểm họa khôn lường từ việc lấy ráy tai sai cách

Việc lạm dụng dụng cụ lấy ráy tai, đặc biệt là tăm bông và các que móc bằng kim loại sắc nhọn, tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho trẻ nhỏ:

  • Viêm ống tai ngoài (Otitis Externa): Da ống tai của trẻ rất mỏng manh và giàu mạch máu. Việc chà xát thường xuyên làm trầy xước niêm mạc, tạo cửa ngõ cho vi khuẩn (như tụ cầu, trực khuẩn mủ xanh) xâm nhập gây viêm. Trẻ sẽ đau nhức dữ dội, đặt biệt khi kéo vành tai hoặc ấn vào nắp tai.

  • Thủng màng nhĩ: Trẻ nhỏ thường hiếu động và không chịu ngồi yên. Chỉ cần một cái lắc đầu nhẹ hoặc giật mình khi cha mẹ đang thao tác sâu trong tai, dụng cụ có thể chọc thẳng vào màng nhĩ gây rách, thủng, dẫn đến chảy máu, đau đớn và điếc dẫn truyền.

  • Nấm tai: Việc dùng chung dụng cụ lấy ráy tai ngoài tiệm cắt tóc hoặc dùng dụng cụ không được tiệt trùng là con đường lây lan nấm tai nhanh nhất. Nấm tai gây ngứa ngáy khó chịu và rất khó điều trị dứt điểm.

  • Kích thích ho: Trong ống tai có nhánh của dây thần kinh phế vị (dây số X). Việc ngoáy tai có thể kích thích dây thần kinh này gây ra phản xạ ho hoặc buồn nôn ở trẻ.

4. Quy trình vệ sinh tai an toàn "Chuẩn 3 bước"

Vậy cha mẹ cần làm gì để giữ vệ sinh cho tai bé mà không gây hại? Nguyên tắc vàng là: "Chỉ làm sạch những gì bạn nhìn thấy ở bên ngoài". Tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì nhỏ hơn khủyu tay vào trong ống tai của trẻ.

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

  • Một chiếc khăn xô mềm, sạch (loại vải mỏng thấm hút tốt).

  • Nước ấm.

  • Nước muối sinh lý 0,9% (dùng trong trường hợp cần thiết).

Bước 2: Vệ sinh vành tai và cửa tai

  • Nhúng khăn xô vào nước ấm, vắt ráo nước.

  • Nhẹ nhàng lau sạch toàn bộ vành tai (loa tai), các nếp gấp sau tai (nơi thường tích tụ mồ hôi và ghét bẩn).

  • Dùng góc khăn mềm xoắn nhẹ, lau vùng cửa tai (lỗ ngoài cùng). Chỉ lau phần ráy tai đã được đẩy ra ngoài cửa tai.

  • Thực hiện việc này 2-3 lần/tuần hoặc sau khi tắm.

Bước 3: Xử lý nước vào tai sau khi tắm/bơi Nếu nước vô tình lọt vào tai bé, đừng dùng tăm bông để thấm hút vì tăm bông sẽ hút nước nhưng lại đẩy ráy tai vào trong, gặp nước ráy tai sẽ trương nở lên gây bí tắc.

  • Hãy nghiêng đầu bé sang bên có nước, kéo nhẹ vành tai xuống thấp và ra sau để ống tai thẳng hơn, giúp nước tự chảy ra ngoài.

  • Dùng khăn mềm thấm khô phần nước chảy ra ở cửa tai.

5. Xử trí khi trẻ bị "Nút ráy tai" (Ráy tai đóng cục)

Trong một số trường hợp (do cơ địa ráy tai khô, ống tai hẹp hoặc do thói quen ngoáy tai trước đó), ráy tai không tự thoát ra được mà tích tụ thành cục cứng, gọi là nút ráy tai.

Dấu hiệu nhận biết:

  • Trẻ hay lắc đầu, dụi tai hoặc kéo tai.

  • Trẻ nghe kém, gọi không thưa, hay hỏi lại hoặc mở tivi rất to.

  • Trẻ kêu đau tai hoặc có cảm giác đầy tai, ù tai.

  • Soi đèn thấy một khối màu vàng nâu hoặc đen lấp kín ống tai.

Cách xử lý an toàn tại nhà: Tuyệt đối không cố cạy cục ráy tai cứng vì sẽ gây đau và chảy máu. Hãy áp dụng phương pháp làm mềm:

  • Sử dụng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% hoặc các loại thuốc nhỏ tai làm mềm ráy chuyên dụng (được bác sĩ khuyên dùng).

  • Nhỏ 2-3 giọt vào tai bé, day nhẹ nắp tai và để trong khoảng 3-5 phút cho ráy tai mềm ra.

  • Nghiêng đầu bé để dung dịch và ráy tai đã mềm chảy ra ngoài, sau đó lau sạch.

  • Lặp lại quy trình này trong 3-5 ngày. Nếu ráy tai vẫn không ra hoặc trẻ có biểu hiện đau, hãy đưa trẻ đến bác sĩ Tai Mũi Họng.

6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Cha mẹ không nên tự ý xử lý tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nếu gặp các tình huống sau:

  • Có dị vật (hạt đồ chơi, côn trùng) chui vào tai.

  • Tai chảy mủ, dịch có mùi hôi hoặc chảy máu.

  • Trẻ sốt cao kêu đau tai.

  • Ráy tai quá cứng, đóng chặt gây giảm thính lực rõ rệt.

Khi thấy tai trẻ xuất hiện bất thường cha mẹ nên đưa trẻ đi khám

Đôi tai của trẻ cần sự chăm sóc tinh tế và nhẹ nhàng chứ không cần sự "sạch sẽ thái quá". Việc lấy ráy tai thường xuyên là một thói quen lợi bất cập hại cần được loại bỏ. Hãy để cơ chế tự nhiên làm nhiệm vụ của nó, và cha mẹ chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ vệ sinh bên ngoài. Bằng cách tuân thủ các nguyên tắc an toàn, cha mẹ sẽ giúp con giữ được đôi tai thính nhạy và khỏe mạnh để lắng nghe những âm thanh tuyệt vời của cuộc sống.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

  • Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

  • Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

  • Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa Khoa Đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

  • Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

  • Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699

Giỏ hàng của bạn
  • Chưa có sản phẩm nào trong giỏ hàng