Giảm ho cho trẻ nhỏ: Những cách đơn giản, hiệu quả mà cha mẹ nên biết

1. Hiểu đúng về triệu chứng ho: Đừng vội vàng "cắt cơn ho" của trẻ!

Trước khi tìm cách chữa trị, cha mẹ cần hiểu một sự thật y khoa: Ho không phải là bệnh, ho là một triệu chứng và là một phản xạ bảo vệ đường thở vô cùng quan trọng của cơ thể. Khi vi khuẩn, virus, bụi bẩn hoặc đờm nhớt xâm nhập vào đường hô hấp, cơ thể sẽ phản ứng lại bằng cách ho để tống đẩy những "kẻ xâm nhập" này ra ngoài, giữ cho phổi được sạch sẽ và thông thoáng. Nếu cha mẹ vội vàng cho con uống các loại thuốc ức chế cơn ho, dịch đờm sẽ bị ứ đọng lại sâu bên trong phế quản, phổi. Điều này vô tình tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, khiến bệnh chuyển biến nặng hơn thành viêm tiểu phế quản hay viêm phổi.

Thay vì cố gắng "dập tắt" cơn ho, mục tiêu đúng đắn nhất của cha mẹ là làm dịu cổ họng, làm loãng đờm để trẻ ho tống đờm ra ngoài một cách dễ dàng và bớt mệt mỏi hơn.

Khi con ho, mục tiêu là làm dịu cổ họng, làm loãng đờm

2. Các biện pháp giảm ho an toàn, hiệu quả tại nhà cho trẻ

Dưới đây là những phương pháp chăm sóc tự nhiên, an toàn và mang lại hiệu quả rõ rệt nhất mà các bác sĩ Nhi khoa luôn khuyến cáo cha mẹ áp dụng bước đầu:

2.1. Tăng cường bổ sung chất lỏng

Khi trẻ bị ốm và sốt, cơ thể rất dễ mất nước khiến đờm trong cổ họng trở nên đặc quánh, dính chặt vào niêm mạc làm trẻ phải ho rũ rượi mới đẩy ra được.

Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi: Cha mẹ hãy tăng cường các cữ bú mẹ hoặc bú bình. Sữa mẹ không chỉ cung cấp nước mà còn chứa lượng kháng thể dồi dào giúp bé chống lại virus.
Đối với trẻ trên 6 tháng tuổi: Ngoài sữa, hãy cho bé uống thêm nhiều nước lọc ấm, nước ép trái cây (cam, bưởi, táo) hoặc nước canh, súp loãng. Nước ấm sẽ làm dịu cổ họng, làm loãng dịch nhầy nhanh chóng, giúp bé ho tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn hẳn.

2.2. Sử dụng mật ong (Chỉ dành cho trẻ TỪ 1 TUỔI TRỞ LÊN)

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh mật ong có tác dụng làm dịu niêm mạc họng họng sưng tấy và giảm ho vào ban đêm hiệu quả hơn cả một số loại thuốc ho không kê đơn.

Cách dùng: Cha mẹ có thể cho bé ngậm nửa thìa cà phê mật ong nguyên chất trước khi đi ngủ, hoặc pha mật ong với một chút nước ấm, nước chanh đào để bé uống.
CẢNH BÁO QUAN TRỌNG: Tuyệt đối KHÔNG dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi. Mật ong có thể chứa bào tử vi khuẩn Clostridium botulinum. Hệ tiêu hóa của trẻ dưới 1 tuổi chưa đủ vi khuẩn có lợi để tiêu diệt bào tử này, nguy cơ ngộ độc thần kinh (Botulism) là cực kỳ nguy hiểm.

2.3. Vệ sinh và làm thông thoáng mũi

Nghe có vẻ không liên quan, nhưng phần lớn nguyên nhân khiến trẻ ho nhiều (đặc biệt là ho về đêm) là do hội chứng chảy dịch mũi sau. Dịch nhầy từ mũi chảy ngược xuống thành sau họng, gây ngứa ngáy và kích thích phản xạ ho.

Cách xử lý: Cha mẹ hãy dùng nước muối sinh lý 0.9% để nhỏ mũi cho trẻ từ 2-3 lần/ngày. Sau khi nhỏ, hãy dùng dụng cụ hút mũi mềm để hút sạch dịch nhầy ra ngoài. Khi mũi thông thoáng, cổ họng sẽ tự khắc giảm ho.

2.4. Kê cao đầu khi trẻ ngủ

Khi trẻ nằm phẳng, dịch nhầy rất dễ dồn ứ lại ở cổ họng, khiến những cơn ho ban đêm trở nên dữ dội hơn.

Cách xử lý: Cha mẹ hãy lót một chiếc khăn bông mỏng hoặc gối mềm dưới nệm (phần vai và đầu của bé) để nâng cao phần thân trên lên một góc khoảng 15 - 30 độ. Tư thế này giúp đường thở mở rộng và dịch nhầy dễ dàng trôi xuống dạ dày, không gây vướng víu cổ họng.

2.5. Tạo độ ẩm cho không gian phòng

Không khí hanh khô (nhất là khi nằm điều hòa) sẽ làm khô lớp niêm mạc hô hấp, khiến trẻ ho khan, ho rát họng.

Cách xử lý: Sử dụng máy phun sương tạo ẩm trong phòng ngủ để duy trì độ ẩm ở mức 50 - 60%. Nếu không có máy, mẹ có thể đặt một chậu nước ấm nhỏ trong góc phòng. Nhớ vệ sinh máy tạo ẩm thường xuyên để tránh nấm mốc phát triển.

3. Những sai lầm "tai hại" cha mẹ tuyệt đối nên tránh

Sự nôn nóng của cha mẹ đôi khi lại làm hại con. Trong quá trình chăm sóc trẻ bị ho, hãy tuyệt đối tránh những việc sau:

Tự ý mua thuốc ho, thuốc kháng histamine (chống dị ứng): Các loại thuốc này thường làm đặc quánh dịch nhầy, khiến đờm ứ đọng và gây suy hô hấp ở trẻ nhỏ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo không dùng thuốc ho không kê đơn cho trẻ dưới 6 tuổi.
Lạm dụng kháng sinh: Đa phần các đợt ho, cảm lạnh ở trẻ là do VIRUS gây ra. Kháng sinh chỉ tiêu diệt được vi khuẩn, hoàn toàn "vô dụng" trước virus. Dùng kháng sinh bừa bãi sẽ gây rối loạn tiêu hóa và dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh nguy hiểm về sau. Bác sĩ chỉ kê kháng sinh khi có bằng chứng trẻ bị bội nhiễm vi khuẩn.
Kiêng khem ăn uống quá mức: Quan niệm dân gian cho rằng ho phải kiêng tôm, cua, cá, thịt gà là hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Trẻ đang ốm rất cần dinh dưỡng để tăng sức đề kháng. Cha mẹ chỉ cần nấu thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu là được.

4. Dấu hiệu khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện cấp cứu?

Các biện pháp giảm ho tại nhà chỉ áp dụng cho những cơn ho do cảm lạnh, viêm hô hấp trên nhẹ. Cha mẹ cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu tiếng ho đi kèm với các dấu hiệu sau:

Trẻ khó thở, nhịp thở nhanh, thở dốc.
Có hiện tượng rút lõm lồng ngực (phần da dưới xương ức lõm sâu vào khi trẻ hít thở).
Môi, lưỡi, hoặc các đầu ngón tay ngón chân chuyển sang màu xanh tím.
Trẻ ho có tiếng rít như tiếng chó sủa (dấu hiệu viêm thanh khí phế quản), hoặc khò khè nặng nề.
Sốt cao trên 39 độ C liên tục không hạ, lừ đừ, ngủ li bì gọi không tỉnh.
Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho (Độ tuổi này bất kỳ biểu hiện ho nào cũng cần được bác sĩ thăm khám).

Khi con ho với các biểu hiện nguy hiểm, cha mẹ cần đưa con đi khám

Ho là một quá trình tự nhiên giúp trẻ tự "dọn dẹp" hệ hô hấp và rèn luyện hệ miễn dịch. Thay vì hoảng hốt, cha mẹ hãy bình tĩnh quan sát, cung cấp đủ nước và áp dụng các phương pháp làm dịu cổ họng khoa học. Bằng sự chăm sóc tỉ mỉ và tình yêu thương, con sẽ nhanh chóng vượt qua những ngày ốm mệt và lấy lại nụ cười rạng rỡ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699