Trẻ bị sởi có phải dùng kháng sinh không? Những lưu ý quan trọng

1. Trẻ bị sởi có phải dùng kháng sinh không?

Để trả lời chính xác câu hỏi này, cha mẹ cần hiểu rõ bản chất "thủ phạm" gây ra bệnh sởi.

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do Virus sởi (thuộc họ Paramyxoviridae) gây ra. Trong khi đó, thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của Vi khuẩn. Kháng sinh hoàn toàn "vô hình" và không có bất kỳ tác dụng nào đối với Virus.

Bệnh sởi đặc trưng với các nốt phát ban do virus sởi gây ra

Kết luận y khoa: Trẻ mắc bệnh sởi đơn thuần TUYỆT ĐỐI KHÔNG CẦN DÙNG KHÁNG SINH. Việc cho trẻ uống kháng sinh lúc này không những không diệt được virus sởi, không làm con nhanh hết sốt hay nhanh lặn ban, mà còn gây ra những hệ lụy xấu cho cơ thể.

Bảng tóm tắt phân biệt:

Đặc điểm	Bệnh sởi đơn thuần	Bệnh do vi khuẩn (Viêm họng mủ, lỵ...)
Tác nhân gây bệnh	Virus sởi	Các loại vi khuẩn
Thuốc đặc trị	Không có (chỉ điều trị triệu chứng)	Có (Dùng Kháng sinh)
Cách cơ thể khỏi bệnh	Hệ miễn dịch tự tiêu diệt virus sau 7-10 ngày	Kháng sinh hỗ trợ tiêu diệt vi khuẩn

2. Tác hại khôn lường khi tự ý dùng kháng sinh cho trẻ bị sởi

Nếu cha mẹ cố tình cho trẻ uống kháng sinh khi chỉ nhiễm virus sởi, hệ tiêu hóa và miễn dịch của con sẽ phải gánh chịu những hậu quả sau:

Rối loạn tiêu hóa nặng: Kháng sinh không phân biệt được vi khuẩn có hại hay lợi khuẩn. Khi đi vào đường ruột, nó sẽ tiêu diệt luôn cả hệ vi sinh có lợi, khiến trẻ bị tiêu chảy, đi ngoài phân sống, đầy bụng. Việc này làm trẻ vốn đã mệt mỏi vì sởi lại càng kiệt sức và sụt cân nhanh hơn.
Gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh: Việc lạm dụng sẽ khiến các vi khuẩn trong cơ thể "quen" với thuốc. Sau này, nếu trẻ thực sự mắc bệnh do vi khuẩn, thuốc kháng sinh đó sẽ mất đi tác dụng, gây khó khăn vô cùng lớn cho việc cấp cứu và điều trị.
Mệt mỏi, suy giảm miễn dịch: Kháng sinh có thể gây áp lực lên gan và thận của trẻ trong việc đào thải độc tố, đồng thời có thể gây ra các phản ứng dị ứng như mề đay, sốc phản vệ.

3. Vậy khi nào bác sĩ mới kê đơn kháng sinh cho trẻ bị sởi?

Kháng sinh không dùng để chữa sởi, nhưng lại là "vũ khí" sống còn để điều trị các biến chứng bội nhiễm do vi khuẩn gây ra sau khi trẻ mắc sởi.

Virus sởi tấn công và làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ một cách nghiêm trọng. Nhân cơ hội "hàng rào" bảo vệ cơ thể đang rệu rã, các loại vi khuẩn sẽ ồ ạt tấn công và gây ra các bệnh lý thứ phát (bội nhiễm). Bác sĩ sẽ chỉ định dùng kháng sinh khi trẻ có các dấu hiệu biến chứng sau:

Viêm tai giữa cấp: Trẻ đau tai, chảy mủ tai, quấy khóc nhiều.
Viêm phổi do vi khuẩn: Trẻ ho có đờm đặc màu xanh/vàng, khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, sốt cao trở lại sau khi ban đã lặn.
Viêm loét giác mạc: Mắt trẻ đỏ ngầu, đổ ghèn mủ đặc, sợ ánh sáng.
Tiêu chảy nhiễm khuẩn: Phân có lẫn nhầy mủ hoặc máu.

4. Phác đồ chăm sóc trẻ bị sởi tại nhà giúp con nhanh phục hồi

Khi con bị sởi đơn thuần (không biến chứng), phương pháp điều trị tốt nhất là chăm sóc hỗ trợ để hệ miễn dịch của con tự chiến thắng virus. Cha mẹ cần ghi nhớ 4 nguyên tắc vàng sau:

Hạ sốt và vệ sinh đúng cách

Cho trẻ dùng thuốc hạ sốt Paracetamol khi sốt từ 38.5 độ C trở lên (theo đúng liều lượng cân nặng).
Tuyệt đối bỏ quan niệm "kiêng nước, kiêng gió": Việc không tắm rửa, ủ kín trẻ trong chăn sẽ khiến mồ hôi ứ đọng, da viêm nhiễm và làm vi khuẩn dễ dàng tấn công. Hãy tắm cho trẻ nhanh bằng nước ấm ở nơi kín gió. Giữ phòng ngủ thông thoáng, sạch sẽ, đủ ánh sáng nhẹ.
Vệ sinh mắt, mũi, miệng hàng ngày bằng nước muối sinh lý 0.9% để tránh viêm kết mạc và viêm họng.

"Thần dược" Vitamin A

Virus sởi làm sụt giảm lượng Vitamin A trong cơ thể một cách nghiêm trọng. Thiếu Vitamin A khi mắc sởi là nguyên nhân hàng đầu gây loét giác mạc, dẫn đến mù lòa. Bác sĩ thường sẽ kê đơn bổ sung Vitamin A liều cao (theo độ tuổi) ngay khi chẩn đoán trẻ mắc sởi để bảo vệ mắt và giảm tỷ lệ tử vong.

Bác sĩ thường kê Vitamin A cho trẻ khi được chẩn đoán mắc sởi

Chế độ dinh dưỡng và bù nước

Trẻ mắc sởi thường bị loét miệng, chán ăn. Mẹ nên nấu các món lỏng, mềm, dễ nuốt, giàu dinh dưỡng như cháo sườn, súp gà, thịt băm.
Chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa/ngày.
Bù nước tích cực bằng nước lọc, nước trái cây tươi, và đặc biệt là dung dịch Oresol để bù điện giải khi trẻ sốt cao.

5. Dấu hiệu cần đưa trẻ nhập viện khẩn cấp

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần theo dõi sát sao. Hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu trở nặng sau:

Trẻ sốt cao liên tục không hạ, hoặc đã hạ sốt nhưng bỗng nhiên sốt cao trở lại.
Trẻ thở nhanh, thở khò khè, khó thở, môi tím tái.
Trẻ có biểu hiện co giật, lừ đừ, ngủ li bì gọi không tỉnh.
Trẻ kêu đau tai nhiều, chảy mủ ở tai hoặc mắt.
Tiêu chảy ồ ạt, nôn mọi thứ ăn vào.

"Trẻ bị sởi có phải dùng kháng sinh không?" - Câu trả lời là không đối với bệnh sởi đơn thuần, nhưng là bắt buộc nếu có biến chứng nhiễm khuẩn. Việc dùng thuốc gì, liều lượng ra sao tuyệt đối phải tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Cha mẹ hãy giữ bình tĩnh, áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học, vệ sinh sạch sẽ và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ để làm "hậu phương" vững chắc, giúp hệ miễn dịch của con chiến thắng virus sởi một cách an toàn nhất.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699