Trẻ chậm tăng chiều cao, cân nặng: Khi nào là bất thường?

1. Tăng trưởng chậm ở trẻ là gì

Tăng trưởng của trẻ không chỉ được đánh giá qua cân nặng mà còn bao gồm chiều cao, vòng đầu và các chỉ số phát triển thể chất khác. Đây là những yếu tố phản ánh tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe tổng thể và sự phát triển lâu dài của trẻ trong những năm đầu đời.

Trẻ được xem là tăng trưởng chậm khi các chỉ số như cân nặng hoặc chiều cao tăng thấp hơn mức chuẩn theo tuổi và giới trong một khoảng thời gian nhất định. Việc đánh giá cần dựa trên biểu đồ tăng trưởng và theo dõi liên tục, thay vì chỉ nhìn vào một mốc đo đơn lẻ.

Điều quan trọng là phải phân biệt tăng trưởng chậm thật sự với tốc độ tăng trưởng chậm sinh lý. Một số trẻ có cơ địa nhỏ, yếu tố di truyền hoặc tăng trưởng chậm hơn giai đoạn đầu nhưng vẫn phát triển đều và khỏe mạnh, không được xem là bệnh lý.

Tăng trưởng của trẻ không chỉ được đánh giá qua cân nặng mà còn bao gồm chiều cao, vòng đầu và các chỉ số phát triển thể chất khác

2. Vì sao cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ tăng trưởng chậm

Tăng trưởng chậm không chỉ là vấn đề cân nặng tạm thời mà có thể để lại hệ quả lâu dài nếu không được phát hiện và can thiệp sớm. Nhiều trường hợp trẻ nhìn vẫn khỏe nhưng các chỉ số phát triển âm thầm tụt dần so với chuẩn.

Trước hết, tăng trưởng chậm kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chiều cao và thể lực của trẻ trong tương lai. Khi thiếu hụt dinh dưỡng hoặc năng lượng ở giai đoạn sớm, trẻ khó đạt được tầm vóc tối ưu dù được bù đắp sau này.

Bên cạnh đó, tình trạng này còn tác động đến trí tuệ và hệ miễn dịch. Trẻ có nguy cơ chậm phát triển nhận thức, kém tập trung, dễ mắc bệnh vặt. Nếu can thiệp muộn, cha mẹ có thể bỏ lỡ “giai đoạn vàng” phát triển, đặc biệt trong 1.000 ngày đầu đời – thời điểm não bộ và thể chất tăng trưởng mạnh mẽ nhất.

3. Các dấu hiệu cho thấy trẻ có thể đang tăng trưởng chậm

Tăng trưởng chậm thường không xảy ra đột ngột mà biểu hiện âm thầm qua nhiều chỉ số và hành vi hằng ngày. Cha mẹ cần quan sát tổng thể cân nặng, chiều cao và các dấu hiệu đi kèm để nhận biết sớm.

Về cân nặng: Trẻ không tăng cân hoặc sụt cân kéo dài trong nhiều tuần, dù chế độ ăn không thay đổi, là dấu hiệu đáng lưu ý. Ngoài ra, cân nặng nằm thấp hơn chuẩn nhiều so với tuổi trên biểu đồ tăng trưởng cũng cho thấy nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng hoặc hấp thu kém.
Về chiều cao: Trẻ tăng chiều cao rất ít trong nhiều tháng liên tiếp, đường tăng trưởng có xu hướng đi ngang. Khi so sánh với trẻ cùng tuổi, bé thấp hơn rõ rệt, không bắt kịp tốc độ phát triển chung của lứa tuổi.
Các biểu hiện đi kèm: Trẻ thường mệt mỏi, ăn kém, thiếu năng lượng, dễ cáu gắt. Đồng thời, bé hay ốm vặt, sức đề kháng kém, có thể chậm vận động hoặc chậm dậy thì ở trẻ lớn, cho thấy ảnh hưởng toàn diện của tăng trưởng chậm.

4. Nguyên nhân khiến trẻ tăng trưởng chậm

Tăng trưởng chậm ở trẻ có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ riêng dinh dưỡng. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có hướng can thiệp phù hợp và hiệu quả hơn.

Nguyên nhân dinh dưỡng: Khẩu phần ăn thiếu năng lượng tổng thể, ăn ít hoặc ăn không cân đối là nguyên nhân phổ biến. Trẻ có thể thiếu đạm, chất béo tốt, dẫn đến không đủ nguyên liệu cho tăng trưởng. Ngoài ra, việc thiếu vi chất quan trọng như kẽm, sắt, vitamin D, canxi cũng ảnh hưởng trực tiếp đến cân nặng, chiều cao và sức đề kháng.
Nguyên nhân tiêu hóa – hấp thu: Trẻ bị rối loạn tiêu hóa kéo dài, táo bón hoặc tiêu chảy thường xuyên sẽ hấp thu dưỡng chất kém. Một số trẻ còn không dung nạp một số thành phần trong thức ăn, khiến năng lượng nạp vào không được sử dụng hiệu quả.
Nguyên nhân bệnh lý: Các tình trạng như nhiễm trùng mạn tính, bệnh nội tiết (thiếu hormone tăng trưởng, rối loạn tuyến giáp) hoặc bệnh tim mạch, hô hấp, thận đều có thể làm trẻ chậm phát triển thể chất.
Nguyên nhân sinh lý và di truyền: Trẻ có bố mẹ thấp, cơ địa nhỏ hoặc tốc độ tăng trưởng sinh lý chậm nhưng đều vẫn có thể khỏe mạnh, không phải bệnh lý nếu các chỉ số ổn định.
Nguyên nhân từ lối sống: Ngủ muộn, ngủ không đủ giấc, ít vận động và stress, áp lực tâm lý cũng làm giảm hormone tăng trưởng, ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ.

Tăng trưởng chậm ở trẻ có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ riêng dinh dưỡng

Trẻ chậm tăng chiều cao, cân nặng chỉ được xem là bất thường khi tình trạng kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu sức khỏe khác. Cha mẹ nên theo dõi tăng trưởng định kỳ, điều chỉnh dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp. Nếu nghi ngờ, việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện và can thiệp kịp thời.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Hoàng Ngân, Cầu Giấy, Hà Nội.
Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699