1. Nhiệt miệng ở trẻ là gì? Đừng nhầm lẫn với bệnh lý nguy hiểm

Nhiệt miệng (Canker sores hay Aphthous ulcers) là những vết loét nhỏ, nông, có hình tròn hoặc bầu dục. Chúng thường xuất hiện ở niêm mạc má trong, nướu, mặt dưới lưỡi hoặc bên trong môi. Vết loét thường có màu trắng hoặc vàng ở giữa, bao quanh bởi một quầng màu đỏ sưng tấy.

Nhiệt miệng ở trẻ

Mẹ cần phân biệt rõ: Nhiệt miệng thông thường không lây nhiễm. Nếu vết loét xuất hiện kèm theo mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc ngoài viền môi, đi kèm sốt cao, đó có thể là dấu hiệu của bệnh Tay Chân Miệng hoặc virus Herpes. Lúc này, mẹ cần đưa bé đi khám ngay lập tức.

2. Giải mã 6 nguyên nhân khiến trẻ hay bị nhiệt miệng

Nếu con bạn thường xuyên bị các vết loét này "ghé thăm", hãy kiểm tra xem bé có đang vướng phải một trong những nguyên nhân dưới đây không:

Thứ nhất: Tổn thương niêm mạc miệng do tác động vật lý

Đây là nguyên nhân trực tiếp và phổ biến nhất ở trẻ nhỏ hiếu động:

• Cắn vào niêm mạc: Trẻ vô tình cắn vào má trong hoặc lưỡi khi đang nhai thức ăn, nô đùa hay nói chuyện.

• Đánh răng sai cách: Việc sử dụng bàn chải lông quá cứng hoặc thao tác chà xát quá mạnh sẽ làm xước lớp niêm mạc mỏng manh trong miệng.

• Tổn thương do đồ vật/thức ăn: Bé ngậm đồ chơi cứng có cạnh sắc, hoặc ăn các loại thức ăn quá cứng, sắc nhọn (như xương, vỏ tôm, bánh mì nướng giòn) làm rách miệng.

Thứ hai: Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng thiết yếu

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh cần nguồn dinh dưỡng đầy đủ. Việc trẻ bị nhiệt miệng tái diễn nhiều lần là "hồi chuông cảnh báo" cơ thể đang thiếu hụt nghiêm trọng các vi chất như:

• Vitamin B12 và Axit Folic (B9): Đóng vai trò quan trọng trong việc tái tạo tế bào niêm mạc.

• Sắt và Kẽm: Thiếu hụt hai khoáng chất này làm suy giảm sức đề kháng, khiến các vết xước nhỏ trong miệng khó lành và dễ tiến triển thành vết loét sâu.

Thứ ba: Dị ứng với kem đánh răng và hóa chất (SLS)

Đây là "thủ phạm" giấu mặt ít mẹ ngờ tới nhất. Rất nhiều loại kem đánh răng trên thị trường hiện nay có chứa Sodium Lauryl Sulfate (SLS) – một chất tạo bọt. SLS có tính tẩy rửa mạnh, có thể làm bào mòn lớp màng bảo vệ tự nhiên trong khoang miệng của trẻ, khiến niêm mạc dễ bị kích ứng và hình thành vết loét.

Thứ tư: Suy giảm hệ miễn dịch và Căng thẳng (Stress)

Trẻ em cũng biết "stress"! Dù là trẻ nhỏ mới đi lớp (rối loạn lo âu xa cách), hay trẻ lớn áp lực thi cử, sự căng thẳng tâm lý kéo dài sẽ làm suy yếu hệ thống miễn dịch, tạo cơ hội cho nhiệt miệng bùng phát. Bên cạnh đó, sau một đợt ốm dậy, dùng kháng sinh dài ngày, cơ thể bé yếu đi cũng là thời điểm nhiệt miệng dễ tấn công.

Thứ năm: Nhạy cảm với thực phẩm (Dị ứng nhẹ)

Đường ruột và khoang miệng có mối liên hệ mật thiết. Một số trẻ có cơ địa mẫn cảm với các loại thực phẩm như: đồ ăn quá cay nóng, các loại hạt, chocolate, trứng, hoặc trái cây có tính axit cao (cam, chanh, dứa, dâu tây). Những thực phẩm này khi tiếp xúc với niêm mạc miệng có thể kích hoạt phản ứng viêm và gây loét.

Thứ sáu: Yếu tố cơ địa và Di truyền

Y học đã chứng minh nhiệt miệng có tính chất gia đình. Nếu cả bố và mẹ đều thường xuyên bị loét miệng, tỷ lệ con sinh ra gặp phải tình trạng này lên tới 90%. Đây là đặc điểm liên quan đến hệ thống miễn dịch bẩm sinh của trẻ.

3. Bí kíp "xoa dịu" cơn đau và chăm sóc trẻ bị nhiệt miệng tại nhà

Khi con bị nhiệt miệng, mục tiêu quan trọng nhất là giảm đau để con có thể ăn uống và ngủ nghỉ bình thường. Mẹ hãy áp dụng các nguyên tắc sau:

• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Chuyển sang thức ăn dạng lỏng, mềm, dễ nuốt như cháo, súp, sữa, sinh tố.

• Để thức ăn nguội bớt trước khi cho bé ăn. Nhiệt độ nóng sẽ làm vết loét xót hơn.

• Tuyệt đối tránh thức ăn mặn, chua, cay, hoặc thực phẩm thô cứng, nhiều góc cạnh.

• Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng: Vẫn phải duy trì việc đánh răng, nhưng mẹ hãy chọn bàn chải lông tơ siêu mềm. Cho bé súc miệng bằng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) ấm sau bữa ăn để sát khuẩn, không dùng các loại nước súc miệng có cồn.

Mẹ cần vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng cho bé, tránh chạm vào vết bị nhiệt

• Bổ sung đủ nước: Đau miệng khiến bé lười uống nước, dễ dẫn đến mất nước. Mẹ hãy chia nhỏ lượng nước, cho bé dùng ống hút (đặt ống hút tránh vết loét) để uống nước lọc, nước dừa tươi hoặc các loại nước ép thanh mát.

• Sử dụng gel bôi nhiệt miệng (Cần tư vấn y tế): Trên thị trường có nhiều loại gel bôi trơn, tạo lớp màng bảo vệ vết loét khỏi sự cọ xát của thức ăn. Tuy nhiên, mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ Nhi khoa hoặc Dược sĩ để chọn sản phẩm an toàn, phù hợp với độ tuổi của bé, đặc biệt là các loại không chứa corticoid kháng viêm mạnh nếu chưa có chỉ định.

4. Trẻ bị nhiệt miệng: Khi nào mẹ cần đưa con đi khám bác sĩ?

Phần lớn các vết nhiệt miệng sẽ tự lành sau 7 - 10 ngày mà không để lại sẹo. Tuy nhiên, mẹ đừng chủ quan mà hãy bế bé đến bệnh viện ngay nếu thấy các "cờ đỏ" sau:

• Vết loét kéo dài hơn 2 tuần không có dấu hiệu thuyên giảm.

• Vết loét có kích thước quá lớn (đường kính > 1cm), hoặc mọc dày đặc chằng chịt khắp miệng.

• Trẻ bị đau đớn dữ dội, hoàn toàn không thể ăn uống hay nuốt nước bọt, có nguy cơ mất nước cấp.

• Xuất hiện đi kèm với sốt cao, tiêu chảy, phát ban ngoài da, hoặc sưng hạch bạch huyết ở cổ, góc hàm.

Trẻ hay bị nhiệt miệng không đơn thuần chỉ là do "nóng trong", mà còn là hệ quả của nhiều thói quen sinh hoạt, thiếu hụt dinh dưỡng hay cơ địa nhạy cảm. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có hướng phòng ngừa chủ động, từ việc đổi loại kem đánh răng dịu nhẹ đến việc bổ sung vi chất đầy đủ. Khi con bị nhiệt miệng, thay vì ép uổng con ăn, mẹ hãy kiên nhẫn áp dụng chế độ dinh dưỡng mềm, mát để xoa dịu tổn thương, giúp con nhanh chóng lấy lại nụ cười rạng rỡ và sự ngon miệng vốn có.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699