1. Tụt huyết áp sau sinh là gì? Nhận biết qua những dấu hiệu nào?

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đi nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể. Một người được coi là bị tụt huyết áp (huyết áp thấp) khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg.

Ở phụ nữ sau sinh, tình trạng huyết áp hạ thấp thường diễn ra đột ngột và đi kèm với các dấu hiệu nhận biết rõ rệt sau đây:

• Chóng mặt, hoa mắt: Cảm giác đất trời quay cuồng, tối sầm mặt mày, đặc biệt là khi mẹ đột ngột thay đổi tư thế từ nằm sang ngồi, hoặc từ ngồi sang đứng.

• Mệt mỏi rã rời: Cơ thể không có sức lực, chân tay bủn rủn, nhấc không nổi bước chân dù không làm việc nặng.

• Tim đập nhanh, đánh trống ngực: Nhịp tim đập dồn dập, hồi hộp, thở nông và thở dốc.

• Da xanh xao, nhợt nhạt: Máu không bơm đủ đến các mao mạch dưới da khiến sắc mặt mẹ nhợt nhạt, tay chân lạnh toát và hay vã mồ hôi hột.

• Giảm khả năng tập trung: Đầu óc lơ lửng, nhớ nhớ quên quên, đôi khi kèm theo cảm giác buồn nôn nhẹ.

Tụt huyết áp gây ra hiện tượng chóng mặt

2. Điểm mặt 5 "thủ phạm" gây tụt huyết áp sau sinh

Để tìm ra cách khắc phục triệt để, chúng ta cần hiểu rõ cơ chế nào khiến huyết áp của sản phụ bị sụt giảm. Dưới đây là những nguyên nhân cốt lõi nhất:

2.1. Sự hao hụt thể tích máu (Mất máu khi sinh)

Trong quá trình sinh nở, dù là sinh thường hay sinh mổ, người mẹ đều mất đi một lượng máu đáng kể (trung bình từ 500ml đến trên 1000ml). Sự mất máu đột ngột này làm giảm thể tích tuần hoàn trong cơ thể. Khi lượng máu không đủ để bơm căng các mạch máu, áp lực dòng máu sẽ giảm xuống, dẫn đến hiện tượng tụt huyết áp tạm thời trong những ngày đầu hậu sản.

2.2. Cơ thể bị mất nước nghiêm trọng

Sữa mẹ có thành phần chính là nước. Để sản xuất sữa cho con bú, cơ thể người mẹ phải liên tục huy động và tiêu hao một lượng lớn chất lỏng. Bên cạnh đó, việc bài tiết mồ hôi và sản dịch sau sinh cũng làm cơ thể mất nước. Nếu mẹ không uống đủ nước để bù đắp (ít nhất 2.5 - 3 lít/ngày), thể tích máu sẽ bị cô đặc lại, tuần hoàn chậm chạp và làm tụt huyết áp.

2.3. Rối loạn và biến động nội tiết tố

Khi mang thai, nồng độ hormone estrogen và progesterone tăng vọt. Ngay sau khi em bé và nhau thai ra ngoài, các hormone này sụt giảm "không phanh". Sự biến động nội tiết tố đột ngột này gây ra những xáo trộn lớn trong hệ thần kinh thực vật (hệ thống điều khiển nhịp tim và huyết áp), khiến mạch máu bị giãn nở quá mức và làm huyết áp hạ thấp.

2.4. Kiệt sức và thiếu ngủ trầm trọng

Việc chăm sóc một em bé sơ sinh đồng nghĩa với việc mẹ phải thức đêm liên tục để cho bú, vỗ ợ hơi hay dỗ con khóc. Tình trạng thiếu ngủ triền miên, nhịp sinh học bị đảo lộn khiến bộ não và hệ thần kinh trung ương bị quá tải. Cơ thể không được nghỉ ngơi để phục hồi năng lượng sẽ phản ứng lại bằng những cơn đau đầu, chóng mặt và suy nhược.

2.5. Tụt huyết áp tư thế đứng

Sau khi sinh, không gian trong ổ bụng của mẹ đột ngột rỗng đi, áp lực lên các tĩnh mạch vùng chậu thay đổi. Khi mẹ đang nằm mà bật dậy quá nhanh, máu sẽ dồn xuống hai chân theo trọng lực, tim không bơm máu kịp lên não, gây ra hiện tượng tụt huyết áp tư thế (choáng váng chớp nhoáng).

3. Tụt huyết áp sau sinh có nguy hiểm không? Khi nào cần cấp cứu?

Phần lớn các cơn tụt huyết áp sau sinh mang tính chất sinh lý, có thể tự thuyên giảm sau vài tuần khi cơ thể phục hồi. Tuy nhiên, nó lại tiềm ẩn nguy cơ chấn thương do té ngã. Việc mẹ bị xây xẩm mặt mày rồi ngã quỵ khi đang bế con trên tay là vô cùng nguy hiểm.

Bên cạnh đó, tụt huyết áp đôi khi là lời cảnh báo của những biến chứng sản khoa nghiêm trọng. Gia đình cần gọi cấp cứu hoặc đưa sản phụ đến bệnh viện ngay lập tức nếu tụt huyết áp đi kèm với các dấu hiệu "cờ đỏ" sau:

• Mẹ bị ngất xỉu, mất ý thức.

• Chảy máu âm đạo ồ ạt, ướt đẫm băng vệ sinh chỉ trong 1-2 giờ (dấu hiệu băng huyết sau sinh).

• Khó thở, tức ngực, nhịp tim đập loạn nhịp không kiểm soát được.

• Sốt cao trên 38.5 độ C, rét run (dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản).

4. Bí quyết khắc phục và phòng ngừa tụt huyết áp an toàn tại nhà

Để hành trình nuôi con trở nên nhẹ nhàng và an toàn hơn, mẹ sau sinh cần chủ động áp dụng các nguyên tắc chăm sóc và bảo vệ cơ thể dưới đây:

Thay đổi tư thế "Chậm mà chắc"

Tuyệt đối không bật dậy đột ngột. Khi đang nằm muốn thức dậy, mẹ hãy làm theo 3 bước: Nghiêng người sang một bên -> Từ từ dùng tay chống người ngồi dậy -> Thõng hai chân xuống mép giường khoảng 1-2 phút cho máu lưu thông đều -> Cuối cùng mới từ từ đứng thẳng lên.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng bổ máu

• Tăng cường Sắt và Vitamin B12: Bổ sung ngay các thực phẩm giúp tái tạo hồng cầu như thịt bò nạc, gan, lòng đỏ trứng, rau sẫm màu (cải bó xôi, mồng tơi) và các loại hạt. Có thể kết hợp uống viên sắt theo chỉ định của bác sĩ.

• Chia nhỏ bữa ăn: Không được nhịn đói hay ăn kiêng kham khổ. Hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày để ổn định đường huyết. Nếu mẹ hay bị choáng váng, hãy luôn để sẵn một chút bánh quy nguyên cám, sữa hạt hoặc trà gừng ấm ở đầu giường.

Bù nước tích cực

Mẹ đang cho con bú cần nạp một lượng chất lỏng lớn mỗi ngày. Hãy uống nước ấm, nước canh súp, nước ép trái cây tươi hoặc các loại trà thảo mộc lợi sữa. Một mẹo nhỏ là mẹ hãy uống một cốc nước ấm trước và sau mỗi cữ cho con bú để phòng ngừa mất nước.

Mẹ cần chủ động để phòng ngừa mất nước

San sẻ việc nhà, ưu tiên giấc ngủ

Quy tắc sống còn là "ngủ khi con ngủ". Đừng ôm đồm mọi việc nhà hay tự mình thức trắng đêm. Mẹ hãy mạnh dạn nhờ chồng, ông bà hoặc người thân hỗ trợ việc thay tã, tắm cho bé để bản thân có thời gian chợp mắt. Một giấc ngủ sâu là phương thuốc tự nhiên tốt nhất để ổn định hệ thần kinh và huyết áp.

Tụt huyết áp sau sinh là một thử thách thể chất khiến nhiều mẹ bỉm sữa cảm thấy mệt mỏi và kiệt sức. Tuy nhiên, bằng cách thấu hiểu nguyên nhân, lắng nghe cơ thể và duy trì một chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt khoa học, mẹ hoàn toàn có thể kiểm soát được tình trạng này. Hãy nhớ rằng, người mẹ phải thật sự khỏe mạnh thì mới có thể mang đến sự chăm sóc tốt nhất cho thiên thần nhỏ của mình. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình và bác sĩ khi cần thiết nhé!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699