1. Lầm tưởng kinh điển: "Lạnh" gây viêm họng

Trước hết, chúng ta cần làm rõ một sự thật y khoa: Nhiệt độ lạnh không trực tiếp gây ra viêm họng. Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm lớp niêm mạc lót trong vòm họng, và nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng này là Virus (chiếm 70-80%, như Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm) hoặc Vi khuẩn (như liên cầu khuẩn nhóm A).

Nhiều mẹ lầm tưởng viêm họng do nhiệt độ lạnh

Thời tiết lạnh, gió mùa hay việc nằm điều hòa sai cách chỉ là "yếu tố thuận lợi". Không khí lạnh và khô làm niêm mạc mũi họng của trẻ bị khô, nứt nẻ, làm suy giảm lớp màng nhầy bảo vệ tự nhiên. Khi hàng rào bảo vệ yếu đi, các virus, vi khuẩn vốn đã tồn tại sẵn trong môi trường xung quanh hoặc lây từ người khác sẽ dễ dàng xâm nhập và gây bệnh. Do đó, nếu mẹ chỉ giữ ấm mà bỏ qua các yếu tố diệt khuẩn hay tăng đề kháng, con vẫn sẽ ốm như thường.

2. 5 "Thủ phạm" giấu mặt khiến trẻ bị viêm họng tái phát liên tục

Nếu mẹ đã giữ ấm đúng cách mà con vẫn viêm họng dai dẳng, hãy kiểm tra ngay 5 nguyên nhân gốc rễ sau đây:

Thứ nhất: Hệ miễn dịch của trẻ còn quá non nớt ("Khoảng trống miễn dịch")

• Giai đoạn từ 6 tháng đến 3 tuổi được gọi là "khoảng trống miễn dịch". Lúc này, lượng kháng thể nhận từ sữa mẹ đã giảm sút, trong khi cơ thể trẻ chưa tự sản xuất đủ kháng thể chủ động.

• Khi đi nhà trẻ, bé tiếp xúc với một môi trường đông đúc, chia sẻ đồ chơi chung, khiến nguy cơ lây nhiễm chéo virus từ các bạn là cực kỳ cao. Mỗi lần nhiễm một chủng virus mới, bé lại bị viêm họng một lần.

Thứ hai: Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) – Nguyên nhân ít ai ngờ tới

• Đây là "thủ phạm" giấu mặt thường bị bỏ qua nhất. Ở trẻ nhỏ, cơ thắt thực quản chưa hoạt động khép kín. Khi trẻ ăn no hoặc nằm ngay sau khi ăn, dịch axit từ dạ dày có thể trào ngược lên tận vùng thanh quản và hầu họng.

• Lượng axit này sẽ làm "bỏng" và ăn mòn niêm mạc họng, gây viêm họng mạn tính, ho khò khè kéo dài về đêm dù trẻ không hề bị nhiễm lạnh.

Thứ ba: Môi trường sống ô nhiễm, khói thuốc lá

• Dù mẹ giữ ấm cơ thể, nhưng nếu không khí trẻ hít thở chứa đầy bụi mịn, nấm mốc từ điều hòa không được vệ sinh, hay đặc biệt là khói thuốc lá (từ bố hoặc người thân), thì niêm mạc hô hấp của trẻ sẽ liên tục bị kích ứng.

• Khói thuốc thụ động làm tê liệt hệ thống lông chuyển trong đường thở, khiến bụi bẩn và vi khuẩn không được tống ra ngoài, đọng lại gây viêm nhiễm tái diễn.

Thứ tư: Vệ sinh răng miệng và mũi họng chưa đúng cách

• Răng sâu, viêm nướu là ổ chứa vi khuẩn khổng lồ ngay trong khoang miệng. Nếu trẻ không được đánh răng sạch sẽ, vi khuẩn sẽ liên tục tràn xuống vùng hầu họng gây bệnh.

• Ngoài ra, nhiều bé có thói quen thở bằng miệng (do nghẹt mũi hoặc phì đại VA). Việc thở bằng miệng khiến không khí không được sưởi ấm và lọc bụi qua mũi, luồng khí lạnh và bẩn đi thẳng vào họng gây khô và viêm.

Thứ năm: Lạm dụng kháng sinh gây "vòng luẩn quẩn"

• Tâm lý sốt ruột khiến nhiều mẹ hễ thấy con viêm họng, ho sốt là tự ý mua kháng sinh cho uống. Như đã nói, 80% viêm họng là do virus – mà kháng sinh thì vô tác dụng với virus.

• Việc dùng kháng sinh bừa bãi không giúp trẻ nhanh khỏi, mà còn tiêu diệt hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột, làm suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Hệ miễn dịch yếu lại khiến trẻ dễ nhiễm bệnh hơn ở lần sau, tạo thành vòng luẩn quẩn không lối thoát.

3. Hậu quả của việc để viêm họng tái diễn nhiều lần

Viêm họng tuy là bệnh lý thông thường, nhưng nếu cứ tái đi tái lại liên tục sẽ để lại những hệ lụy không nhỏ đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ:

• Quá phát Amidan và VA: Tái viêm nhiều lần khiến Amidan và VA sưng to mãn tính, gây cản trở đường thở, khiến trẻ ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ, thiếu oxy lên não làm trẻ chậm phát triển trí tuệ.

• Nguy cơ biến chứng nặng: Từ viêm họng cấp, vi khuẩn có thể lan rộng gây viêm tai giữa mủ, viêm phế quản, viêm phổi. Nguy hiểm hơn, viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A nếu không điều trị dứt điểm có thể gây biến chứng thấp tim, viêm cầu thận cấp.

• Ảnh hưởng thể trạng: Trẻ ốm liên tục sẽ biếng ăn, mệt mỏi, sụt cân, dẫn đến suy dinh dưỡng và thấp còi.

4. Giải pháp toàn diện giúp mẹ "cắt đứt" vòng lặp viêm họng cho con

Thay vì chỉ chăm chăm mặc thêm áo ấm, mẹ hãy áp dụng chiến lược chăm sóc toàn diện từ trong ra ngoài:

• Tăng cường hàng rào miễn dịch:

• Bổ sung dinh dưỡng cân đối, giàu Kẽm và Vitamin C (có nhiều trong cam, ổi, súp lơ, thịt bò) để củng cố sức đề kháng tự nhiên.

Kẽm và Vitamin C hỗ trợ tăng cường hàng rào miễn dịch

• • Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc, vì hormone tăng trưởng và tế bào miễn dịch được sản sinh nhiều nhất khi trẻ ngủ say.

• Vệ sinh đường thở đúng cách:

• Dạy trẻ thói quen súc miệng và rửa mũi bằng nước muối sinh lý ấm hàng ngày, đặc biệt là sau khi đi nhà trẻ hoặc ra ngoài về.

• Chăm sóc răng miệng kỹ lưỡng, khám nha khoa định kỳ để xử lý kịp thời các ổ sâu răng.

• Kiểm soát môi trường và nhiệt độ:

• Giữ ấm đúng vùng trọng điểm: Cổ, ngực, gan bàn chân, nhưng không ủ quá nóng khiến trẻ toát mồ hôi ngược, gây cảm lạnh.

• Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng điều hòa để duy trì độ ẩm ở mức 50-60%, tránh làm khô niêm mạc họng của bé.

• Tuyệt đối không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.

• Điều trị dứt điểm các bệnh lý nền:

• Nếu trẻ có dấu hiệu ợ hơi, trớ sữa, ho nhiều khi nằm thấp, cần đưa trẻ đi khám Tiêu hóa để điều trị triệt để chứng trào ngược dạ dày (GERD).

• Chủ động tiêm phòng:

• Tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin phòng bệnh hô hấp như: Cúm mùa (tiêm nhắc lại hàng năm), Phế cầu khuẩn để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.

Việc trẻ nhỏ hay bị viêm họng tái đi tái lại là một "bài kiểm tra" sự kiên nhẫn của các bậc làm cha mẹ. Giữ ấm là cần thiết, nhưng chưa đủ. Để giúp con có một hệ hô hấp khỏe mạnh, mẹ cần nhìn nhận vấn đề đa chiều hơn: từ việc củng cố hệ miễn dịch, cải thiện môi trường sống đến việc từ bỏ thói quen lạm dụng kháng sinh. Khi được trang bị lớp "áo giáp" miễn dịch vững chắc từ bên trong, con sẽ tự tin chống lại mọi tác nhân gây bệnh và khôn lớn mỗi ngày.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699