Vì sao trẻ sinh non chậm vận động? Cha mẹ cần biết gì?

1. Vì sao trẻ sinh non dễ chậm vận động?

Trẻ sinh non có nguy cơ chậm vận động cao hơn so với trẻ đủ tháng do nhiều yếu tố sinh học và môi trường tác động. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:

Hệ thần kinh chưa trưởng thành hoàn toàn: Khi sinh ra trước 37 tuần, não bộ và hệ thần kinh của bé vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Các đường dẫn truyền thần kinh điều khiển vận động chưa phát triển đầy đủ, khiến việc phối hợp động tác còn chậm và kém linh hoạt.
Trương lực cơ yếu: Trẻ sinh non thường có cơ mềm, lực cơ yếu hơn do chưa tích lũy đủ khối cơ trong tam cá nguyệt cuối. Trương lực cơ thấp khiến bé khó nâng đầu, chống tay hay giữ thăng bằng, ảnh hưởng trực tiếp đến các kỹ năng vận động thô.
Thời gian nằm viện dài, ít được vận động sớm: Nhiều trẻ sinh non cần chăm sóc đặc biệt trong lồng ấp hoặc phòng hồi sức. Việc hạn chế tiếp xúc và vận động tự nhiên trong giai đoạn đầu đời có thể làm chậm quá trình phát triển vận động.
Vấn đề hô hấp hoặc bệnh lý kèm theo: Các bệnh lý như suy hô hấp, nhiễm trùng hoặc xuất huyết não có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và sự phát triển thần kinh – cơ. Khi bé thường xuyên mệt mỏi hoặc cần hỗ trợ y tế, cơ hội vận động cũng bị giảm.
Thiếu hụt dinh dưỡng trong giai đoạn bào thai: Giai đoạn cuối thai kỳ là thời điểm quan trọng để tích lũy dưỡng chất và phát triển não bộ. Sinh non khiến bé không nhận đủ nguồn dinh dưỡng này, có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng thể chất và khả năng vận động sau sinh.

Trẻ sinh non có nguy cơ chậm vận động cao hơn so với trẻ đủ tháng do nhiều yếu tố sinh học và môi trường tác động

2. Mốc phát triển vận động của trẻ sinh non có gì khác?

Trẻ sinh non thường đạt các mốc vận động muộn hơn so với trẻ đủ tháng nếu tính theo tuổi thực. Vì vậy, cha mẹ cần hiểu đúng cách đánh giá để tránh lo lắng không cần thiết.

Khái niệm “tuổi hiệu chỉnh”: Tuổi hiệu chỉnh được tính bằng cách lấy tuổi thực trừ đi số tuần bé sinh sớm hơn 40 tuần thai. Ví dụ, bé sinh sớm 8 tuần thì khi 4 tháng tuổi thực sẽ tương đương 2 tháng tuổi hiệu chỉnh. Khi theo dõi vận động, nên so theo tuổi hiệu chỉnh thay vì so trực tiếp với trẻ đủ tháng để đánh giá chính xác hơn.
Các mốc thường chậm hơn: Nếu tính theo tuổi thực, các mốc như cứng cổ, lẫy, ngồi, bò và đi có thể đến muộn hơn. Tuy nhiên, khi tính theo tuổi hiệu chỉnh, phần lớn trẻ sinh non vẫn phát triển trong giới hạn bình thường nếu có tiến bộ đều đặn qua từng tháng.

3. Dấu hiệu trẻ sinh non chậm vận động cần lưu ý

Trẻ sinh non cần được theo dõi vận động dựa trên tuổi hiệu chỉnh để đánh giá chính xác. Nếu bé có những biểu hiện dưới đây kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được tư vấn kịp thời.

Cơ mềm nhũn hoặc quá cứng: Khi bế lên, bé có cảm giác mềm rũ, đầu và thân mình thiếu lực, tay chân lỏng lẻo; hoặc ngược lại, cơ quá cứng, khó duỗi tay chân, hay gồng người. Trương lực cơ bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát đầu, lẫy và ngồi. Nếu tình trạng này kéo dài qua nhiều tuần, cần được đánh giá sớm.
Ít cử động tay chân: Bé ít đạp chân, ít vung tay hoặc ít thay đổi tư thế khi nằm. So với trẻ cùng tuổi hiệu chỉnh, bé có vẻ thụ động, phản ứng chậm với kích thích. Việc giảm vận động tự nhiên có thể là dấu hiệu chậm phát triển vận động thô.
Không kiểm soát đầu theo tuổi hiệu chỉnh: Đến mốc phù hợp nhưng bé vẫn chưa giữ đầu vững khi được bế thẳng hoặc khi nằm sấp. Đầu thường ngả ra sau hoặc lắc lư nhiều, cho thấy cơ cổ và thân mình chưa đủ khỏe.
Không lật, không ngồi khi đã quá mốc hiệu chỉnh: Nếu bé chưa lẫy hoặc chưa ngồi dù đã vượt mốc tuổi hiệu chỉnh tương ứng khá xa, đây là dấu hiệu cần thăm khám để được can thiệp sớm.

4. Trẻ chậm vận động do sinh non có bắt kịp không?

Nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy con chậm hơn so với bạn cùng lứa. Thực tế, khả năng bắt kịp phụ thuộc vào mức độ sinh non, tình trạng sức khỏe và sự chăm sóc sau sinh.

Phần lớn trẻ sinh non nhẹ cân có thể bắt kịp trước 2 tuổi: Nếu bé không có tổn thương thần kinh nghiêm trọng, đa số sẽ dần theo kịp các mốc vận động khi tính theo tuổi hiệu chỉnh. Sự phát triển có thể chậm hơn trong năm đầu nhưng cải thiện rõ rệt theo thời gian.
Phụ thuộc vào mức độ sinh non và chăm sóc: Bé sinh càng sớm hoặc có biến chứng như suy hô hấp, xuất huyết não… thì nguy cơ chậm kéo dài cao hơn. Ngược lại, chăm sóc dinh dưỡng và theo dõi sát giúp tăng khả năng bắt kịp.
Vai trò của can thiệp sớm: Vật lý trị liệu và kích thích vận động đúng cách trong những năm đầu đời giúp cải thiện sức cơ, phối hợp động tác và rút ngắn khoảng cách phát triển.

Nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy con chậm hơn so với bạn cùng lứa

Trẻ sinh non cần được đánh giá phát triển theo tuổi hiệu chỉnh thay vì tuổi thực tế. Sự kiên nhẫn, dinh dưỡng phù hợp và can thiệp sớm khi cần sẽ giúp bé bắt kịp dần các mốc vận động. Cha mẹ nên theo dõi định kỳ và tham khảo ý kiến chuyên môn để đảm bảo con phát triển tối ưu.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa Khoa Đại học Phenikaa | 167 Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, HN - (024) 2222 6699
Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699