1. Giải mã: Vì sao bé 7 ngày chưa đi vệ sinh?

Tình trạng trẻ nhiều ngày không đi ngoài phụ thuộc rất lớn vào độ tuổi và nguồn dinh dưỡng (sữa mẹ hay sữa công thức). Để biết con có đang gặp nguy hiểm hay không, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân cốt lõi gây ra hiện tượng này:

Hiện tượng "Giãn ruột sinh lý" (Thường gặp ở trẻ bú mẹ hoàn toàn)

Nếu bé nhà bạn đang trong giai đoạn từ 2 tháng tuổi trở lên và bú mẹ hoàn toàn, thì việc bé 7 ngày, thậm chí 10 ngày chưa đi vệ sinh đa phần là hiện tượng giãn ruột sinh lý.

• Nguyên nhân: Sữa mẹ là nguồn thức ăn hoàn hảo, cực kỳ dễ tiêu hóa và hấp thu. Ở giai đoạn này, hệ tiêu hóa của bé phát triển mạnh mẽ, ruột có khả năng hấp thu gần như 100% dưỡng chất từ sữa mẹ.

• Cơ chế: Vì dưỡng chất đã được hấp thu hết, lượng chất thải (phân) còn lại rất ít. Đường ruột của bé cũng đang trong quá trình tăng kích thước (giãn ruột) nên sức chứa phân tăng lên. Do đó, bé cần nhiều thời gian hơn (có thể từ 7 - 10 ngày) để tích tụ đủ lượng phân tạo ra phản xạ đẩy ra ngoài.

Hiện tượng giãn ruột sinh lý thường gặp ở trẻ 2 tháng tuổi trở lên

Táo bón (Thường gặp ở trẻ dùng sữa công thức hoặc ăn dặm)

Khác với sữa mẹ, sữa công thức khó tiêu hóa hơn và mất nhiều thời gian hơn để di chuyển qua đường ruột.

• Nếu pha sữa công thức không đúng tỷ lệ (pha quá đặc), hoặc bé đang trong giai đoạn bắt đầu ăn dặm nhưng thiếu chất xơ và thiếu nước, phân sẽ bị hút cạn nước khi nằm lâu trong đại tràng.

• Lúc này, phân trở nên khô cứng, bé rặn khó khăn dẫn đến tình trạng chậm đi vệ sinh kéo dài.

Dấu hiệu bệnh lý (Hiếm gặp nhưng nguy hiểm)

Một số ít trường hợp bé chậm đi ngoài là do các dị tật bẩm sinh ở đường tiêu hóa như: Bệnh phình đại tràng bẩm sinh (Megacolon/Hirschsprung), hẹp hậu môn, suy giáp bẩm sinh...

(Lưu ý cực kỳ quan trọng: Nếu bé sơ sinh vừa chào đời được 7 ngày mà vẫn chưa đi vệ sinh/chưa thải phân su, đây là tình trạng cấp cứu y tế, cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay lập tức).

2. Phân biệt "Bình thường" và "Bất thường" khi bé 7 ngày chưa đi vệ sinh

Cha mẹ không nên chỉ nhìn vào số ngày bé không đi ngoài để kết luận con bị bệnh. Hãy quan sát tổng thể các biểu hiện của con thông qua bảng đối chiếu sau:

Bé chậm đi vệ sinh là BÌNH THƯỜNG (Do giãn ruột sinh lý) khi:

• Bé vẫn bú ngoan, ngủ sâu giấc, chơi đùa vui vẻ.

• Bé xì hơi (đánh rắm) rất nhiều và mùi xì hơi thường khá nặng. Đây là dấu hiệu cho thấy đường ruột của con vẫn đang co bóp và thông suốt.

• Bụng bé sờ vào thấy mềm mại, không bị căng cứng.

• Biểu đồ cân nặng vẫn tăng trưởng đều đặn.

• Khi bé đi vệ sinh được (sau 7-10 ngày), phân ra vẫn mềm, sệt, màu vàng hoa cà hoa cải, bé không hề phải rặn nhọc nhằn hay khóc lóc.

Bé chậm đi vệ sinh là BẤT THƯỜNG (Do táo bón hoặc bệnh lý) khi:

• Bé quấy khóc nhiều, cáu gắt, biếng ăn, bỏ bú.

• Bụng bé chướng to, sờ vào thấy căng cứng, gõ có tiếng kêu "bộp bộp".

• Bé không thể xì hơi.

• Khi đi vệ sinh, bé phải rặn đỏ bừng mặt, toát mồ hôi, khóc thét vì đau.

• Tính chất phân: Phân khô cứng, vón cục lổn nhổn như phân dê, đôi khi phân có lẫn những vệt máu tươi do cọ xát làm xước niêm mạc hậu môn.

• Có các dấu hiệu: Sốt, nôn trớ ra dịch màu xanh/vàng, lừ đừ.

3. Mẹ nên làm gì khi bé 7 ngày chưa đi vệ sinh?

Nếu bé rơi vào trường hợp bình thường (giãn ruột sinh lý), mẹ không cần phải can thiệp y tế. Tuy nhiên, để giúp con đi vệ sinh dễ dàng hơn và giảm bớt cảm giác ấm ách, mẹ hãy áp dụng các biện pháp vật lý nhẹ nhàng sau:

• Massage bụng theo chiều kim đồng hồ: Đổ một chút dầu tràm hoặc dầu massage trẻ em ra tay mẹ cho ấm. Dùng các đầu ngón tay xoa nhẹ nhàng quanh rốn bé theo chiều kim đồng hồ. Động tác này giúp kích thích nhu động ruột, đẩy phân và hơi thừa xuống đại tràng.

• Bài tập đạp xe đạp: Cho bé nằm ngửa trên giường, mẹ nắm lấy hai cổ chân bé và nhẹ nhàng đẩy từng chân lên xuống về phía bụng giống như động tác đạp xe. Thực hiện 10-15 phút mỗi ngày sẽ giúp bé xì hơi rất tốt.

• Tắm nước ấm/Ngâm mông nước ấm: Nước ấm giúp các cơ vòng hậu môn thư giãn. Mẹ có thể cho bé ngâm mông trong chậu nước ấm khoảng 5 phút để kích thích phản xạ đi ngoài.

• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: 

• Nếu bé bú mẹ: Mẹ hãy uống thật nhiều nước (2.5 - 3 lít/ngày), ăn nhiều rau xanh, đu đủ chín, sữa chua để tăng cường lợi khuẩn và làm mát sữa.

• Nếu bé bú sữa công thức: Kiểm tra lại tỷ lệ pha sữa đã đúng hướng dẫn của nhà sản xuất chưa. Nếu bé bị táo bón kéo dài, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để đổi sang dòng sữa mát hơn.

• Nếu bé đã ăn dặm: Bổ sung thêm nước lọc, nước ép mận khô, lê, táo và các loại rau nhớt (mồng tơi, khoai lang) vào thực đơn của con.

Mẹ massage bụng hỗ trợ con đi vệ sinh dễ dàng hơn

4. Cảnh báo sai lầm: Tuyệt đối không tự ý lạm dụng thụt tháo!

Khi thấy con 7 ngày chưa đi vệ sinh, nhiều cha mẹ vì quá sốt ruột đã ra hiệu thuốc mua ống thụt hoặc dùng mật ong, đọt mồng tơi để ngoáy hậu môn cho con. Đây là một sai lầm vô cùng tai hại.

Việc thụt tháo thường xuyên sẽ làm mất đi phản xạ rặn tự nhiên của trẻ. Dần dần, ruột trở nên "lười biếng", bé sẽ chỉ đi vệ sinh được khi có sự kích thích từ bên ngoài. Hơn nữa, việc ngoáy hậu môn không đúng cách có thể làm rách, xước và gây nhiễm trùng vùng hậu môn non nớt của trẻ. Thuốc thụt tháo chỉ được sử dụng trong trường hợp táo bón nặng và bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Nhi.

Hiện tượng "bé 7 ngày chưa đi vệ sinh" là một bài test tâm lý quen thuộc đối với nhiều bậc làm cha mẹ. Sự bình tĩnh quan sát và thấu hiểu cơ thể con chính là chìa khóa để giải quyết vấn đề. Hãy nhớ rằng, sự thoải mái trong sinh hoạt, tính chất của phân và tiếng xì hơi của con quan trọng hơn rất nhiều so với việc đếm số ngày con không đi ngoài. Tuy nhiên, nếu đi kèm với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe, đừng ngần ngại đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời nhất.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699