1. Hiểu về bản chất của vắc-xin Rotavirus

Trước khi trả lời câu hỏi bé có uống được không, mẹ cần hiểu rõ cơ chế hoạt động của loại vắc-xin này.

Khác với các loại vắc-xin tiêm vào bắp thịt, vắc-xin Rotavirus là vắc-xin sống giảm độc lực được dùng qua đường uống. Khi thuốc đi vào cơ thể, các virus (đã được làm suy yếu để không gây bệnh) sẽ nhân lên trong niêm mạc ruột non của trẻ. Từ đó, chúng kích thích hệ miễn dịch đường ruột tạo ra kháng thể tại chỗ để chống lại virus Rota thật nếu bé vô tình nhiễm phải trong tương lai.

Chính vì môi trường hoạt động của vắc-xin là dạ dày và đường ruột, nên sức khỏe của hệ tiêu hóa tại thời điểm uống thuốc đóng vai trò mang tính quyết định đến hiệu quả của vắc-xin.

2. Bé đang rối loạn tiêu hóa có uống Rota được không?

Ranh giới giữa việc "được uống" và "phải hoãn" phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ rối loạn tiêu hóa của trẻ. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể:

Trường hợp CÓ THỂ tiếp tục cho bé uống Rota

Nếu bé chỉ bị rối loạn tiêu hóa ở mức độ rất nhẹ, bác sĩ khám sàng lọc vẫn có thể chỉ định cho bé uống vắc-xin bình thường. Các dấu hiệu nhẹ bao gồm:

• Bé đi ngoài phân hơi lỏng hoặc hoa cà hoa cải, tần suất chỉ tăng lên 1-2 lần so với bình thường.

• Bé thỉnh thoảng ọc sữa sinh lý nhưng không nôn trớ vọt.

• Toàn trạng bé vẫn tốt: Không sốt, vẫn ăn ngủ, bú ngoan và chơi đùa bình thường, không có dấu hiệu mất nước (môi khô, mắt trũng).

Trẻ được uống vắc xin Rota trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng

Trường hợp BẮT BUỘC PHẢI HOÃN uống Rota

Nếu đường ruột của con đang thực sự bị bệnh, việc uống Rota lúc này là chống chỉ định tạm thời. Mẹ cần dời lịch uống sang một ngày khác khi bé đã khỏi hẳn nếu bé có các biểu hiện sau:

• Tiêu chảy cấp: Bé đi ngoài phân lỏng tóe nước liên tục (trên 3 lần/ngày), phân có mùi chua khẳm, có lẫn nhầy mủ hoặc tia máu.

• Nôn mửa nhiều: Bé nôn trớ liên tục, nôn ngay sau khi ăn hoặc uống.

• Có dấu hiệu nhiễm trùng: Bé bị sốt (từ 38 độ C trở lên), mệt mỏi, lừ đừ, bỏ bú, quấy khóc bất thường vì những cơn đau quặn bụng.

• Đang điều trị bệnh: Bé đang phải dùng thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc điều trị bệnh lý tiêu hóa khác.

Trường hợp CHỐNG CHỈ ĐỊNH tuyệt đối (Không bao giờ được uống)

• Bé có tiền sử từng bị lồng ruột.

• Bé được chẩn đoán mắc các bệnh lý suy giảm miễn dịch bẩm sinh nặng.

• Bé bị dị ứng nặng (sốc phản vệ) với liều uống Rotavirus trước đó hoặc với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin.

• Bé mắc dị tật bẩm sinh ở đường tiêu hóa chưa được điều trị.

3. Tại sao bác sĩ thường khuyên lùi lịch khi đường ruột bé "bất ổn"?

Việc bác sĩ chỉ định hoãn uống vắc-xin khi trẻ bị tiêu chảy hay nôn trớ nặng hoàn toàn có cơ sở y khoa vững chắc, nhằm bảo vệ sức khỏe cho bé và tránh lãng phí thuốc:

• Giảm hiệu quả của vắc-xin: Khi bé bị tiêu chảy ồ ạt hoặc nôn mửa, nhu động ruột đang co bóp rất mạnh để tống các tác nhân gây hại ra ngoài. Nếu uống vắc-xin lúc này, lượng thuốc vừa nạp vào có thể bị tống ra ngoài theo phân hoặc nôn ra ngay lập tức, chưa kịp bám vào niêm mạc ruột để tạo kháng thể.

• Làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh: Vắc-xin sống giảm độc lực khi vào ruột đang bị tổn thương có thể kích ứng thêm niêm mạc ruột, khiến tình trạng tiêu chảy và nôn trớ của bé trở nên tồi tệ hơn, tăng nguy cơ mất nước nguy hiểm.

• Gây nhiễu loạn chẩn đoán: Uống Rota có tác dụng phụ phổ biến là gây sốt nhẹ và đi ngoài phân lỏng trong 1-2 ngày. Nếu bé đang sẵn bị rối loạn tiêu hóa, bác sĩ và cha mẹ sẽ rất khó phân biệt đâu là triệu chứng bệnh lý đang trở nặng, đâu chỉ là phản ứng phụ của vắc-xin.

4. Những lưu ý cho cha mẹ khi đưa bé đi uống Rota

Để đảm bảo mũi vắc-xin phát huy tối đa công dụng và bé ít bị mệt mỏi nhất, cha mẹ hãy "bỏ túi" những kinh nghiệm sau:

• Khai báo thành thật khi khám sàng lọc: Đừng vì sợ lỡ lịch mà giấu giếm tình trạng của con. Hãy báo chi tiết cho bác sĩ về việc con đi ngoài mấy lần, tính chất phân ra sao, bé có nôn hay sốt không để bác sĩ đưa ra quyết định chính xác nhất.

• Không cho bú quá no trước khi uống: Hãy cho bé uống Rota khi bụng bé đang hơi đói (cách cữ bú/ăn trước đó khoảng 1 - 2 tiếng). Trẻ sơ sinh dạ dày nằm ngang, nếu bú no mà bị đè ngửa ra cho uống thuốc rất dễ bị nôn vọt ra ngoài, làm mất liều vắc-xin.

• Không bù lại liều nếu bé lỡ trớ: Nếu bé vô tình trớ ra một ít ngay sau khi uống, theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và hướng dẫn của nhà sản xuất, thường không cần uống bù liều thứ hai. Tuy nhiên, mẹ hãy báo ngay cho nhân viên y tế tại phòng tiêm để được đánh giá lượng thuốc trớ ra và có chỉ định cụ thể.

• Theo dõi kỹ sau khi uống: Khi về nhà, bé có thể đi phân lỏng hơn một chút hoặc hơi ngâm ngâm sốt. Đây là phản ứng miễn dịch bình thường. Mẹ chỉ cần cho bé bú nhiều hơn để bù nước. Nếu bé sốt cao trên 38.5 độ C, nôn trớ liên tục, đi ngoài ra máu hoặc đau bụng khóc thét gập người (nghi ngờ lồng ruột), cần bế bé đi cấp cứu ngay.

Cha mẹ cần theo dõi tình trạng sức khỏe của bé sau khi uống

"Bé đang rối loạn tiêu hóa có uống Rota được không?" – Câu trả lời phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ nặng nhẹ của các triệu chứng và quyết định cuối cùng phải đến từ bác sĩ khám sàng lọc. Cha mẹ đừng quá nôn nóng ép con uống cho kịp tiến độ nếu đường ruột con đang "kêu cứu". Việc lùi lịch lại 1-2 tuần khi con khỏe mạnh hoàn toàn sẽ giúp vắc-xin phát huy hiệu quả tốt nhất, bảo vệ đường ruột non nớt của con khỏi "cơn bão" tiêu chảy cấp trong những năm tháng đầu đời.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699