1. Dấu hiệu suy hô hấp: Khi hơi thở trở thành cuộc chiến

Biến chứng đáng sợ nhất của các bệnh lý vùng mũi họng (như viêm thanh quản, viêm phế quản, viêm phổi) là gây tắc nghẽn đường thở và suy hô hấp. Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp, từng phút từng giây đều quyết định sự sống còn của não bộ trẻ.

Cha mẹ cần quan sát các dấu hiệu thở của bé

Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu quan sát thấy các biểu hiện sau:

• Khó thở, thở gắng sức: Trẻ thở nhanh hơn bình thường, lồng ngực rút lõm sâu mỗi khi hít vào. Bạn có thể nhìn thấy rõ các cơ ở cổ, bụng và kẽ sườn co kéo mạnh theo từng nhịp thở.

• Cánh mũi phập phồng: Hai bên cánh mũi của bé nở rộng ra và phập phồng liên tục theo nhịp thở, cho thấy bé đang phải dùng hết sức bình sinh để lấy oxy.

• Tiếng thở bất thường:

• Tiếng rít (Stridor): Nghe thấy tiếng rít chói tai khi bé hít vào, giống như tiếng gà gáy hoặc tiếng cưa gỗ. Đây là dấu hiệu của tắc nghẽn đường hô hấp trên (như trong bệnh viêm thanh khí phế quản cấp hoặc dị vật đường thở).

• Tiếng khò khè nặng: Nghe rõ tiếng rên rỉ hoặc khò khè sâu trong lồng ngực, đặc biệt khi bé thở ra.

• Tím tái: Da quanh môi, đầu ngón tay, ngón chân chuyển sang màu xanh tím hoặc xám ngoét. Đây là dấu hiệu muộn của việc thiếu oxy trầm trọng, trẻ có thể ngưng thở bất cứ lúc nào.

• Ngồi dậy để thở: Trẻ không thể nằm xuống được, phải ngồi chồm người ra phía trước, cổ ngửa ra sau, miệng há rộng và chảy nhiều nước dãi (dấu hiệu điển hình của viêm nắp thanh thiệt – một bệnh lý rất nguy hiểm).

2. Dấu hiệu biến chứng Tai: Không chỉ là đau tai đơn thuần

Viêm tai giữa cấp là bệnh lý rất thường gặp, nhưng nếu không được kiểm soát, mủ trong tai giữa có thể phá hủy xương, lan vào sọ não gây viêm màng não hoặc áp xe não. Ngoài ra, biến chứng viêm xương chũm cấp cũng là một tình trạng cần phẫu thuật cấp cứu.

Hãy cảnh giác cao độ với các triệu chứng sau:

• Sưng đỏ vùng sau tai: Quan sát thấy vùng da phía sau vành tai sưng nề, đỏ ửng, ấn vào trẻ khóc thét vì đau. Vành tai có thể bị đẩy vểnh ra phía trước. Đây là dấu hiệu đặc trưng của viêm xương chũm cấp.

• Chảy mủ tai kèm mùi hôi: Nếu trẻ đang đau tai dữ dội bỗng nhiên hết đau, nhưng lại thấy mủ vàng hoặc xanh chảy ra từ ống tai, có thể màng nhĩ đã bị thủng. Đặc biệt nếu mủ có mùi hôi thối nồng nặc kèm máu, đó là dấu hiệu nhiễm trùng nặng.

• Liệt mặt: Trẻ khóc hoặc cười bị méo miệng, mắt nhắm không kín một bên. Đây là do dây thần kinh số 7 (chạy qua vùng tai giữa) bị chèn ép bởi ổ viêm hoặc khối Cholesteatoma.

• Chóng mặt, mất thăng bằng: Trẻ lớn kêu chóng mặt, nhà cửa quay cuồng, buồn nôn, hoặc trẻ nhỏ đi loạng choạng, hay ngã. Điều này cho thấy viêm nhiễm đã lan vào tai trong (mê đạo), ảnh hưởng đến cơ quan tiền đình.

3. Dấu hiệu nhiễm trùng thần kinh trung ương: Cơn ác mộng viêm màng não

Tai - Mũi - Họng thông thương trực tiếp với nhau và nằm rất gần sọ não. Vi khuẩn từ các hốc xoang, tai giữa hay họng có thể dễ dàng xâm nhập vào màng não. Viêm màng não do biến chứng tai mũi họng diễn biến rất nhanh và tử vong cao.

Cha mẹ cần đưa con đến viện ngay lập tức nếu trẻ có các biểu hiện thần kinh sau:

• Sốt cao không hạ: Trẻ sốt rất cao (39-40 độ C), uống thuốc hạ sốt nhưng không thuyên giảm hoặc cơn sốt quay lại rất nhanh.

• Co giật: Trẻ lên cơn co giật toàn thân hoặc khu trú, mắt trợn ngược, sủi bọt mép.

• Rối loạn tri giác: Trẻ lừ đừ, li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc ngược lại là kích thích vật vã, quấy khóc liên tục không dỗ được (khóc thét từng cơn).

• Cứng cổ: Trẻ không thể cúi đầu chạm cằm vào ngực được, cổ cứng đờ.

• Sợ ánh sáng và nôn vọt: Trẻ nôn ói dữ dội không liên quan đến bữa ăn (nôn vọt), sợ ánh sáng đèn, thích nằm quay mặt vào chỗ tối.

• Thóp phồng: Ở trẻ nhũ nhi, thóp trước (phần mềm trên đỉnh đầu) căng phồng lên và đập mạnh theo nhịp tim.

4. Dấu hiệu mất nước nặng và không thể ăn uống

Các bệnh lý như viêm amidan mủ, viêm loét họng, hay bệnh tay chân miệng có thể khiến cổ họng trẻ đau rát đến mức không thể nuốt được bất cứ thứ gì, kể cả nước bọt. Việc không ăn uống được cộng với sốt cao sẽ dẫn đến tình trạng mất nước cấp tính, gây rối loạn điện giải và suy thận.

Dấu hiệu cho thấy trẻ cần được nhập viện để truyền dịch:

• Không uống được: Trẻ từ chối bú mẹ hoàn toàn, hoặc uống nước vào là nôn ra ngay.

• Chảy nước dãi liên tục: Trẻ không nuốt được nước bọt, nước dãi chảy ròng ròng, miệng hôi.

• Dấu hiệu mất nước toàn thân:

• Môi khô nứt nẻ, lưỡi khô.

• Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt.

• Tiểu ít hoặc không đi tiểu trong vòng 6-8 giờ (tã khô cong).

• Da bụng véo lên lâu đàn hồi trở lại (dấu véo da dương tính).

5. Dấu hiệu chảy máu không cầm được

Chảy máu cam là hiện tượng thường gặp, nhưng trong một số trường hợp, nó là dấu hiệu của các khối u vòm họng (như u xơ vòm mũi họng ở trẻ trai) hoặc rối loạn đông máu.

Sơ cứu chảy máu cam không khó, nhưng đòi hỏi sự bình tĩnh và kiến thức chuẩn xác

Cần đưa trẻ đi cấp cứu nếu:

• Chảy máu ồ ạt: Máu chảy thành dòng từ cả hai bên mũi, hoặc chảy xuống họng khiến trẻ nôn ra máu tươi.

• Không cầm sau sơ cứu: Đã thực hiện ép cánh mũi đúng cách trong 15-20 phút mà máu vẫn không ngừng chảy.

• Da xanh tái, nhợt nhạt: Trẻ có biểu hiện mất máu cấp như hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, mạch nhanh, vã mồ hôi lạnh.

• Kèm theo các vết bầm tím khác: Xuất hiện các nốt xuất huyết hoặc mảng bầm tím tự nhiên trên cơ thể mà không do va đập.

Bệnh lý tai mũi họng ở trẻ em tuy phổ biến nhưng không bao giờ được phép xem thường. Từ một cơn sổ mũi thông thường đến một biến chứng viêm màng não đôi khi chỉ cách nhau vài ngày ngắn ngủi. Là những người gần gũi trẻ nhất, cha mẹ chính là "bác sĩ đầu tiên" phát hiện ra sự bất thường.

Khi thấy con có bất kỳ dấu hiệu nào trong các nhóm kể trên: Suy hô hấp - Biến chứng Tai - Dấu hiệu Thần kinh - Mất nước nặng - Chảy máu không cầm, hãy bỏ qua mọi biện pháp dân gian hay tự chữa tại nhà. Hành động đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa kịp thời chính là chìa khóa để cứu sống và bảo vệ tương lai khỏe mạnh cho con em mình. Hãy luôn giữ thái độ bình tĩnh nhưng cảnh giác cao độ trước những thay đổi của trẻ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699