Các tác dụng phụ khi cho trẻ uống sắt

1. Các tác dụng phụ thường gặp khi cho trẻ uống sắt

Sắt là vi chất quan trọng nhưng khi bổ sung, đặc biệt ở trẻ nhỏ, một số tác dụng phụ nhẹ có thể xuất hiện. Phần lớn các biểu hiện này liên quan đến đường tiêu hóa và thường giảm dần khi cơ thể trẻ thích nghi.

Táo bón, phân cứng: Đây là tác dụng phụ hay gặp nhất. Sắt có thể làm giảm nhu động ruột, khiến phân khô và khó đi hơn. Trẻ có thể rặn nhiều, khó chịu khi đi tiêu, đặc biệt nếu uống sắt liều cao hoặc uống trong thời gian dài.
Buồn nôn, nôn ói, đau bụng: Một số trẻ nhạy cảm với sắt có thể bị cồn cào dạ dày, buồn nôn hoặc đau bụng nhẹ sau khi uống. Tình trạng này thường xảy ra khi uống sắt lúc đói hoặc dạng sắt khó hấp thu.
Phân sẫm màu hoặc đen: Đây là hiện tượng khá phổ biến và không nguy hiểm. Phân đổi màu do phần sắt không được hấp thu đào thải qua đường tiêu hóa, cha mẹ không cần quá lo lắng nếu trẻ vẫn ăn uống và sinh hoạt bình thường.
Tiêu chảy nhẹ ở một số trẻ: Ít gặp hơn táo bón, nhưng một số trẻ có thể đi phân lỏng nhẹ trong vài ngày đầu bổ sung sắt, sau đó tự ổn định.

Sắt là vi chất quan trọng nhưng khi bổ sung, đặc biệt ở trẻ nhỏ, một số tác dụng phụ nhẹ có thể xuất hiện

2. Các tác dụng phụ ít gặp nhưng cần lưu ý

Ngoài các phản ứng thường gặp, một số biểu hiện ít gặp hơn có thể xảy ra và cần được theo dõi kỹ.

Trẻ chán ăn, bỏ bú: Sắt có thể ảnh hưởng đến vị giác tạm thời, khiến trẻ ăn kém, bú ít hơn. Nếu tình trạng kéo dài, cần xem lại liều lượng hoặc dạng sắt đang sử dụng.
Kích ứng dạ dày – ruột: Trẻ có thể đầy bụng, khó tiêu, quấy khóc nhiều sau khi uống sắt. Điều này thường gặp khi dùng sắt vô cơ hoặc dùng không đúng cách.
Dị ứng với chế phẩm sắt (hiếm gặp): Một số rất ít trẻ có thể nổi mẩn, ngứa, nôn nhiều hoặc tiêu chảy nặng sau khi uống sắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần ngừng sử dụng ngay và đưa trẻ đi khám để được tư vấn thay thế phù hợp.

3. Nguyên nhân khiến trẻ dễ gặp tác dụng phụ khi uống sắt

Bổ sung sắt là cần thiết, nhưng nếu không đúng cách, trẻ rất dễ gặp các tác dụng phụ như táo bón, buồn nôn, đau bụng hoặc nôn trớ. Những nguyên nhân dưới đây là lý do phổ biến mà cha mẹ cần đặc biệt lưu ý.

Dùng liều sắt quá cao so với nhu cầu của trẻ: Nhiều cha mẹ có tâm lý “thiếu thì bổ sung nhiều cho nhanh”, tuy nhiên cơ thể trẻ chỉ hấp thu được một lượng sắt nhất định. Khi dùng liều quá cao, phần sắt dư thừa sẽ gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến táo bón, đầy bụng, phân sẫm màu hoặc buồn nôn.
Uống sắt khi đói hoặc sai thời điểm: Cho trẻ uống sắt lúc bụng rỗng hoặc ngay trước khi ngủ có thể khiến dạ dày bị kích ứng mạnh hơn. Đặc biệt với trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa còn non nớt nên rất dễ phản ứng tiêu cực nếu uống sắt không đúng thời điểm.
Chọn dạng sắt khó hấp thu: Một số dạng sắt vô cơ hoặc sắt hàm lượng cao nhưng sinh khả dụng thấp thường gây nhiều tác dụng phụ hơn. Trẻ uống vào khó hấp thu, sắt tồn dư nhiều trong ruột sẽ làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
Hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu: Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, enzym tiêu hóa và nhu động ruột chưa hoàn thiện. Điều này khiến việc xử lý khoáng chất như sắt trở nên khó khăn hơn, từ đó dễ gây táo bón hoặc đau bụng.

4. Cách giảm tác dụng phụ khi cho trẻ uống sắt

Để việc bổ sung sắt đạt hiệu quả và an toàn, cha mẹ nên áp dụng các biện pháp sau:

Chọn dạng sắt phù hợp với độ tuổi: Ưu tiên các dạng sắt dễ hấp thu như sắt hữu cơ, sắt nước hoặc sắt kết hợp amino acid dành riêng cho trẻ nhỏ, giúp giảm kích ứng đường ruột.
Uống đúng liều, đúng thời điểm: Chỉ bổ sung sắt theo đúng liều khuyến nghị. Nên cho trẻ uống sau ăn khoảng 30–60 phút để giảm cảm giác khó chịu cho dạ dày.
Kết hợp chế độ ăn giàu vitamin C: Vitamin C giúp tăng khả năng hấp thu sắt. Cha mẹ có thể cho trẻ ăn trái cây hoặc thực phẩm giàu vitamin C trong ngày để hỗ trợ quá trình này.
Theo dõi phản ứng của trẻ trong những ngày đầu: Trong 5–7 ngày đầu bổ sung sắt, cha mẹ nên quan sát kỹ tình trạng tiêu hóa, phân và biểu hiện của trẻ để kịp thời điều chỉnh hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia nếu cần.

Để hạn chế những tác dụng phụ của sắt bố mẹ cần chú ý những điều này

Các tác dụng phụ khi cho trẻ uống sắt có thể xảy ra nếu dùng sai liều hoặc không phù hợp với thể trạng của trẻ. Cha mẹ cần tuân thủ hướng dẫn, theo dõi sát các biểu hiện bất thường và điều chỉnh kịp thời. Bổ sung đúng cách sẽ giúp trẻ hấp thu tốt và tránh rủi ro không đáng có.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa Khoa Đại học Phenikaa | 167 Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, HN - (024) 2222 6699
Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699