Cách xử trí cơn khóc dạ đề Colic giúp trẻ sơ sinh hết đau bụng và ngủ ngon giấc

1. Colic là gì? Quy tắc số 3 để nhận diện chính xác

Trước khi tìm cách xử lý, cha mẹ cần phân biệt được đâu là khóc do nhu cầu (đói, ướt tã, nóng lạnh) và đâu là khóc dạ đề. Colic thường xuất hiện vào khoảng tuần thứ 2-3 sau sinh, đạt đỉnh điểm vào tuần thứ 6 và thường tự biến mất khi trẻ được 3-4 tháng tuổi. Không phải đứa trẻ nào khóc nhiều cũng là Colic.

Các bác sĩ Nhi khoa thường sử dụng "Quy tắc số 3" (Tiêu chuẩn Wessel) để chẩn đoán tình trạng này:

Trẻ khóc dữ dội ít nhất 3 giờ mỗi ngày.
Tình trạng này lặp lại ít nhất 3 ngày mỗi tuần.
Kéo dài liên tiếp trong ít nhất 3 tuần.

Đặc điểm nhận dạng cơn khóc Colic khác với khóc thường là tiếng khóc rất to, âm vực cao, nghe như tiếng hét đau đớn. Cơn khóc thường bắt đầu và kết thúc một cách đột ngột mà không có lý do rõ ràng. Trong cơn khóc, cơ thể bé có biểu hiện gồng cứng: lưng uốn cong, bụng căng cứng, bàn tay nắm chặt và chân co rúm về phía bụng như thể đang bị đau bụng dữ dội.

Tiếng khóc dạ đề rất to, âm vực cao như tiếng hét đau

2. Nguyên nhân bí ẩn và giả thuyết về "Đau bụng cơ năng"

Cho đến nay, y học thế giới vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra Colic. Tuy nhiên, các chuyên gia nghiêng về giả thuyết rằng đây là sự tổng hòa của nhiều yếu tố liên quan đến sự non nớt của cơ thể trẻ.

Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện: Dạ dày và ruột của trẻ sơ sinh chưa quen với việc tiêu hóa sữa, dẫn đến tình trạng tích tụ khí gas (đầy hơi). Các bọt khí này di chuyển trong lòng ruột gây ra những cơn co thắt đau đớn (đau bụng colic).
Hệ thần kinh quá tải: Trẻ sơ sinh chưa có khả năng "lọc" các kích thích từ môi trường. Ánh sáng, tiếng ồn, sự đụng chạm suốt cả ngày dài khiến hệ thần kinh non nớt của bé bị quá tải (overstimulated) vào cuối ngày. Tiếng khóc lúc này là cách để bé giải tỏa căng thẳng (xả stress) để thiết lập lại cân bằng.
Mất cân bằng hệ vi sinh: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ bị Colic thường có hệ vi sinh đường ruột kém đa dạng, ít vi khuẩn có lợi (Lactobacillus) và nhiều vi khuẩn sinh hơi hơn.

3. Phương pháp "5S" của Dr. Harvey Karp: Chìa khóa vàng dập tắt tiếng khóc

Để xoa dịu một em bé đang trong cơn Colic, cha mẹ cần tạo ra một môi trường mô phỏng lại cảm giác an toàn như khi bé còn nằm trong bụng mẹ. Phương pháp 5S nổi tiếng toàn cầu đã cứu cánh cho hàng triệu phụ huynh, bao gồm:

Swaddling (Quấn khăn): Trẻ sơ sinh thường bị giật mình bởi chính tay chân của mình (phản xạ Moro). Việc quấn bé chặt vừa phải trong một chiếc khăn mềm (như kiểu kén) giúp bé cảm thấy an toàn, ấm áp và được ôm chặt như trong tử cung. Lưu ý không quấn quá chặt vùng hông và chân để tránh loạn sản khớp háng.
Side/Stomach position (Nằm nghiêng hoặc sấp): Khi đang khóc, việc nằm ngửa khiến bé cảm thấy chới với. Hãy bế bé nằm nghiêng trên tay mẹ hoặc nằm sấp trên đùi/cẳng tay mẹ (tư thế máy bay). Áp lực nhẹ lên vùng bụng ở tư thế này giúp giảm đau bụng do đầy hơi rất hiệu quả. Lưu ý: Chỉ áp dụng tư thế này khi đang dỗ bé, khi bé ngủ phải đặt nằm ngửa để tránh đột tử (SIDS).
Shushing (Tiếng ồn trắng): Trong bụng mẹ, bé luôn nghe thấy tiếng máu chảy và nhịp tim mẹ ồn ào như tiếng máy hút bụi. Do đó, không gian quá yên tĩnh làm bé sợ. Hãy tạo ra tiếng "Suỵt... suỵt..." lớn ngay sát tai bé, hoặc sử dụng máy tạo tiếng ồn trắng (tiếng mưa, tiếng máy sấy, tiếng sóng biển) để trấn an bé.
Swinging (Đung đưa): Bé quen với sự rung lắc nhẹ nhàng khi mẹ di chuyển trong thai kỳ. Hãy đung đưa bé nhẹ nhàng (biên độ nhỏ, nhịp nhanh và đều) trong vòng tay. Tuyệt đối không rung lắc mạnh vì có thể gây tổn thương não (hội chứng rung lắc).
Sucking (Mút): Phản xạ mút có tác dụng xoa dịu thần kinh rất mạnh. Hãy cho bé mút ngón tay sạch của mẹ hoặc dùng ti giả.

4. Các biện pháp hỗ trợ tiêu hóa và Massage

Nếu nguyên nhân chính của cơn khóc là do đầy hơi, chướng bụng, việc giải phóng khí gas trong ruột sẽ giúp bé dễ chịu ngay lập tức.

Massage kiểu "I Love You": Đặt bé nằm ngửa, dùng dầu massage hoặc dầu tràm xoa ấm tay. Mẹ massage bụng bé theo chiều kim đồng hồ (chiều nhu động ruột) theo hình chữ I, L ngược và U ngược. Động tác này giúp đẩy khí dư xuống hậu môn để bé xì hơi.
Động tác đạp xe: Cầm hai chân bé và thực hiện động tác như đang đạp xe đạp, nhẹ nhàng ép đầu gối bé sát vào bụng rồi duỗi ra. Lặp lại nhiều lần giúp kích thích nhu động ruột và ép khí ra ngoài.
Chườm ấm: Dùng khăn ấm hoặc túi chườm thảo dược (độ ấm vừa phải) đặt lên vùng bụng quanh rốn của bé. Nhiệt độ ấm giúp giãn cơ bụng, giảm co thắt và giảm đau hiệu quả.
Vỗ ợ hơi kỹ lưỡng: Sau mỗi cữ bú, dù bé bú mẹ hay bú bình, hãy dành ít nhất 10-15 phút để vỗ ợ hơi cho đến khi bé phát ra tiếng ợ to. Điều này ngăn chặn không khí tích tụ gây đau bụng về sau.

5. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng (Nếu cần thiết)

Đôi khi, Colic có liên quan đến sự bất dung nạp hoặc dị ứng thực phẩm.

Với trẻ bú mẹ: Mẹ hãy thử rà soát lại thực đơn. Hạn chế các thực phẩm dễ gây đầy hơi (như súp lơ, bắp cải, các loại đậu, hành tây) hoặc các chất kích thích (caffeine, đồ cay nóng). Trong một số trường hợp, loại bỏ các chế phẩm từ sữa bò, đậu nành trong chế độ ăn của mẹ trong 1-2 tuần có thể giúp cải thiện tình trạng của bé nếu bé bị dị ứng đạm bò qua sữa mẹ.
Với trẻ uống sữa công thức: Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc đổi sang các dòng sữa công thức thủy phân một phần hoặc sữa dành riêng cho trẻ hay nôn trớ, đầy hơi (Comfort/Gentle).
Bổ sung Men vi sinh (Probiotics): Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung chủng lợi khuẩn Lactobacillus reuteri có thể giúp giảm thời gian khóc ở trẻ bị Colic bằng cách cân bằng hệ vi sinh đường ruột và giảm viêm.

6. Lời khuyên tâm lý cho cha mẹ

Mẹ cần bình tĩnh, kiên nhẫn khi con khóc

Chăm sóc một em bé Colic là một thử thách cực đại về sự kiên nhẫn. Có những lúc bạn sẽ cảm thấy bất lực, giận dữ và muốn buông xuôi. Điều này là hoàn toàn bình thường. Hãy nhớ rằng: Bạn không làm gì sai cả, và bé không khóc vì ghét bạn.

Nếu cảm thấy quá căng thẳng và sợ mình mất kiểm soát, hãy đặt bé nằm an toàn trong cũi, đi ra ngoài phòng khoảng 5-10 phút, hít thở sâu, uống một cốc nước hoặc gọi người thân hỗ trợ. Việc mẹ giữ được bình tĩnh quan trọng hơn việc dỗ bé nín ngay lập tức, vì bé có thể cảm nhận được sự căng thẳng của mẹ và khóc to hơn.

Cơn khóc dạ đề Colic giống như một cơn bão: nó đến dữ dội, ồn ào nhưng rồi chắc chắn sẽ tan. Giai đoạn này thường chỉ kéo dài vài tháng ngắn ngủi trong cuộc đời của con. Bằng tình yêu thương, sự kiên nhẫn và áp dụng đúng các phương pháp xoa dịu khoa học, cha mẹ sẽ cùng con vượt qua "những đêm giông bão" này một cách an toàn. Tuy nhiên, nếu bé khóc kèm theo sốt, nôn trớ liên tục, đi ngoài ra máu hoặc mẹ cảm thấy bất an, hãy đưa bé đi khám ngay để loại trừ các bệnh lý thực thể khác.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699