1. Hiểu rõ vấn đề: Vì sao con rặn khóc và nứt hậu môn?

Nứt kẽ hậu môn ở trẻ em đa phần xuất phát từ một "thủ phạm" chính: Táo bón.

Khi phân bị lưu lại trong ruột già quá lâu, nước sẽ bị tái hấp thu khiến phân trở nên khô, cứng và to hơn bình thường. Khi bé cố gắng rặn để tống khối phân cứng này ra ngoài, lực ma sát quá lớn sẽ làm rách lớp niêm mạc mỏng manh ở rìa hậu môn, tạo ra các vết nứt nhỏ. Vết nứt này làm đứt các mạch máu li ti, gây ra hiện tượng chảy máu tươi dính trên phân hoặc trên giấy lau.

Có đến 80% trẻ em bị nứt hậu môn trong năm đầu đời

Vòng lặp ác tính mẹ cần cảnh giác: Vấn đề nguy hiểm nhất của nứt kẽ hậu môn không nằm ở lượng máu chảy ra, mà nằm ở tâm lý của trẻ. Khi đi ngoài bị đau rát, trẻ sẽ sinh ra tâm lý hoảng sợ và cố tình nhịn đi vệ sinh. Càng nhịn, phân càng bị ứ đọng, càng khô cứng và to ra. Đến lần đi ngoài tiếp theo, vết nứt lại bị xé rách to hơn, trẻ lại càng đau đớn. Vòng lặp "Táo bón -> Nứt hậu môn -> Đau đớn -> Nhịn đi ngoài -> Táo bón nặng hơn" cứ thế tiếp diễn nếu mẹ không can thiệp kịp thời.

2. Sơ cứu và chăm sóc vết nứt hậu môn tại nhà cho bé

Mục tiêu trước mắt là xoa dịu cơn đau, chống nhiễm trùng và giúp vết nứt nhanh liền lại. Mẹ hãy thực hiện ngay các bước sau:

• Vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước ấm: Tạm thời cất ngay các loại giấy ướt có chứa cồn hoặc hương liệu vì chúng sẽ khiến vết thương của con xót và rát hơn rất nhiều. Sau khi bé đi vệ sinh, mẹ hãy dùng nước ấm sạch để rửa mông cho con. Dùng khăn xô mềm hoặc bông y tế thấm khô nhẹ nhàng (tuyệt đối không chà xát).

• Ngâm mông bằng nước ấm: Đây là liệu pháp cực kỳ hiệu quả. Mẹ hãy chuẩn bị một chậu nước ấm (khoảng 35-37 độ C, kiểm tra bằng cùi chỏ tay), cho bé ngồi ngâm mông ngập phần hậu môn trong khoảng 10-15 phút, thực hiện 2-3 lần/ngày. Nước ấm giúp giãn cơ vòng hậu môn, giảm co thắt, xoa dịu cơn đau và tăng cường lưu thông máu giúp vết nứt nhanh lành.

• Bôi kem bảo vệ và phục hồi: Sau khi thấm khô hậu môn, mẹ có thể bôi một lớp mỏng Vaseline nguyên chất hoặc các loại kem hăm chứa Kẽm Oxit (Zinc Oxide). Lớp kem này sẽ hoạt động như một hàng rào trơn trượt, bảo vệ vết nứt khỏi sự tấn công của vi khuẩn trong phân và nước tiểu, đồng thời giúp phân trượt ra dễ dàng hơn ở lần đi vệ sinh sau.

• Mặc tã lỏng hoặc bỏ tã: Hãy cho vùng da nhạy cảm này được "thở" nhiều nhất có thể. Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton thoáng mát để tránh cọ xát vào vết thương.

3. Giải quyết tận gốc "thủ phạm" táo bón

Trị nứt hậu môn chỉ là giải quyết phần ngọn. Nếu phân vẫn cứng, vết nứt sẽ liên tục tái phát. Dưới đây là chiến lược làm mềm phân tùy theo độ tuổi của bé:

Đối với trẻ đang bú mẹ hoặc bú bình:

• Trẻ bú mẹ: Sữa mẹ rất hiếm khi gây táo bón. Tuy nhiên, nếu bé bị, mẹ hãy xem lại chế độ ăn của mình. Mẹ cần uống đủ 2.5 - 3 lít nước mỗi ngày, ăn nhiều rau xanh (mồng tơi, rau khoai lang) và trái cây tươi.

• Trẻ bú sữa công thức: Mẹ hãy kiểm tra lại xem mình đã pha sữa đúng tỷ lệ nước và bột theo hướng dẫn của nhà sản xuất chưa. Tuyệt đối không pha sữa quá đặc. Nếu bé vẫn táo bón, mẹ có thể cân nhắc đổi sang các dòng sữa "mát" có bổ sung chất xơ hòa tan (FOS/GOS) và lợi khuẩn.

Đối với trẻ đã bắt đầu ăn dặm:

• Tăng cường chất xơ nhuận tràng: Bổ sung ngay các loại rau củ nhớt và trái cây giúp mềm phân như: mồng tơi, rau lang, đậu bắp, khoai lang, đu đủ chín, bơ, mận, lê.

• Tránh thực phẩm gây táo bón: Tạm thời loại bỏ chuối xanh (hoặc chuối chưa chín kỹ), hồng xiêm, ổi, cà rốt nấu quá chín và đồ ăn nhiều dầu mỡ ra khỏi thực đơn của con.

• Uống đủ nước: Nước là yếu tố sống còn để làm mềm phân. Mẹ hãy cho bé uống thêm nước lọc, nước ép mận hoặc nước ép lê pha loãng (đối với trẻ trên 6 tháng).

Với bé trên 6 tháng mẹ hãy cho bé uống đủ nước

Bài tập vận động vật lý trị liệu:

• Massage bụng: Mẹ dùng 2 ngón tay xoa bụng bé theo chiều kim đồng hồ quanh rốn, hoặc áp dụng bài massage I-L-U. Thực hiện 10-15 phút mỗi ngày khi bụng bé đang đói để kích thích nhu động ruột.

• Tập "đạp xe": Cho bé nằm ngửa, mẹ cầm hai chân bé đẩy gập về phía bụng rồi kéo ra luân phiên như đang đạp xe. Động tác này giúp tạo áp lực lên bụng, đẩy khí thừa và phân ra ngoài dễ dàng hơn.

4. Khi nào tình trạng trở nên nguy hiểm cần đưa bé đi khám?

Đa phần các vết nứt hậu môn sẽ tự lành sau 1-2 tuần nếu mẹ chăm sóc và trị táo bón đúng cách. Tuy nhiên, mẹ cần đưa bé đến bác sĩ Nhi khoa ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu "cờ đỏ" sau:

• Máu chảy nhiều, nhỏ thành giọt hoặc không cầm được máu sau khi lau.

• Vết nứt có dấu hiệu nhiễm trùng: sưng tấy đỏ rực, có mủ vàng, rỉ dịch có mùi hôi.

• Bé sốt cao, lừ đừ, bỏ bú, bỏ ăn hoặc nôn trớ liên tục.

• Tình trạng táo bón kéo dài dai dẳng không cải thiện dù mẹ đã thay đổi chế độ ăn. (Lúc này, bác sĩ có thể cần kê đơn các loại thuốc làm mềm phân an toàn cho trẻ như Lactulose hoặc Macrogol để bẻ gãy vòng lặp táo bón).

Hành trình giúp con vượt qua cơn đau nứt kẽ hậu môn đòi hỏi mẹ phải thật bình tĩnh và kiên nhẫn. Chỉ cần mẹ chăm sóc vết thương sạch sẽ và giúp con đi ra những "sản phẩm" mềm mại, nụ cười sẽ sớm trở lại trên môi bé thôi.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699