1. Hiểu đúng về thời điểm cai sữa: Không có một "đáp án mẫu" chung

Trước khi tìm kiếm dấu hiệu cai sữa, mẹ cần giải tỏa áp lực tâm lý cho chính mình bằng việc hiểu đúng các khuyến cáo y khoa. Rất nhiều quan niệm dân gian sai lầm cho rằng: "Sữa mẹ sau 6 tháng hoặc sau 1 tuổi là loãng, mất hết chất, cần phải cai ngay".

Sự thật là, sữa mẹ không bao giờ "hết chất". Thành phần của sữa mẹ liên tục biến đổi để thích nghi với nhu cầu phát triển của trẻ ở từng giai đoạn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục duy trì bú mẹ song song với việc ăn dặm cho đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn, tùy thuộc vào mong muốn của cả mẹ và bé.

Trẻ nên được tiếp tục duy trì bú mẹ song song với việc ăn dặm cho đến 24 tháng tuổi

Do đó, không có một cột mốc bắt buộc nào quy định thời điểm trẻ phải cai sữa. Quá trình cai sữa lý tưởng nhất là quá trình do chính trẻ tự định đoạt (cai sữa thuận tự nhiên), hoặc khi mẹ nhận thấy những thay đổi rõ rệt trong nhu cầu sinh hoạt của con.

2. Điểm mặt những dấu hiệu cho thấy con đã sẵn sàng cai sữa

Trẻ em là những cá thể độc lập với tốc độ phát triển khác nhau. Khi hệ tiêu hóa, kỹ năng vận động thô và nhận thức của trẻ đủ trưởng thành, con sẽ phát ra những "tín hiệu đèn xanh" sau đây để báo cho mẹ biết rằng con đã sẵn sàng rời xa bầu ngực mẹ:

• Con giảm hẳn hứng thú với việc bú mẹ: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Khi được mẹ đưa ngực cho bú, con tỏ ra hờ hững, chỉ ngậm vú một lúc rồi nhả ra. Trong lúc bú, con rất dễ bị xao nhãng bởi những tiếng động xung quanh, thích quay ngang quay ngửa để nhìn ngó, chơi đùa thay vì tập trung tu ti như trước.

• Kỹ năng ăn dặm của con đã thành thạo: Trẻ có thể tự nhai nuốt thức ăn thô một cách thành thạo, ăn uống ngon miệng và tiêu thụ một lượng thức ăn đủ lớn trong các bữa chính và bữa phụ. Khi nhu cầu năng lượng và dạ dày của con đã được lấp đầy bởi các thực phẩm đa dạng (cơm, thịt, cá, rau củ), nhu cầu tìm đến sữa mẹ để "chống đói" sẽ giảm đi rõ rệt.

• Con đã biết uống nước/sữa từ cốc hoặc ống hút: Khi trẻ có thể kiểm soát tốt sự phối hợp giữa tay, miệng và nhịp thở để hút thức uống từ cốc, ống hút hay bình tập uống, con không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ năng bú mút từ bầu ngực mẹ để giải tỏa cơn khát.

• Thời gian mỗi cữ bú rút ngắn đáng kể: Thay vì say sưa bú 15-20 phút mỗi bên, con chỉ bú chớp nhoáng 2-3 phút, cốt chỉ để thỏa mãn cảm giác được mẹ ôm ấp chứ không phải để lấy sữa.

• Con có thể tự dỗ mình vào giấc ngủ: Rất nhiều trẻ bị "nghiện" ti mẹ là do thói quen phải ngậm ti mới có thể ngủ được. Nếu mẹ thấy con bắt đầu có khả năng tự xoa dịu bản thân, tự lăn ra ngủ khi được mẹ vỗ lưng, hát ru hoặc ôm gấu bông mà không cần ngậm ti, đó là một bước tiến khổng lồ cho thấy việc cai sữa sẽ diễn ra rất dễ dàng.

Mẹ có thể cai sữa cho con khi thấy những dấu hiệu nào?

3. Khi nào thì mẹ nên chủ động quyết định cai sữa?

Cai sữa là câu chuyện của hai người. Nếu con chưa phát ra tín hiệu sẵn sàng nhưng mẹ lại gặp phải những rào cản về thể chất và tinh thần, mẹ hoàn toàn có quyền chủ động thiết lập quá trình cai sữa. Mẹ đừng cảm thấy tội lỗi nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Sức khỏe của mẹ giảm sút: Mẹ bị suy nhược cơ thể, sụt cân nghiêm trọng, mắc bệnh lý cần phải điều trị bằng thuốc Tây (loại thuốc có chống chỉ định cho con bú).

• Quá tải áp lực và trầm cảm: Việc thức đêm liên tục để cho con bú khiến mẹ kiệt quệ thần kinh, stress kéo dài hoặc mẹ phải quay trở lại với công việc toàn thời gian với cường độ cao.

• Mẹ mang thai bé tiếp theo: Dù nhiều mẹ vẫn chọn cách nuôi con bú song song khi mang thai, nhưng sự thay đổi hormone có thể làm sữa có vị mặn, lượng sữa giảm đi và khiến mẹ bị đau rát núm vú, co thắt tử cung.

4. Tuyệt chiêu cai sữa khoa học, nhẹ nhàng và "không nước mắt"

Khi đã xác định đúng thời điểm, cha mẹ tuyệt đối không nên áp dụng các mẹo dân gian cực đoan như: bôi thuốc đắng, bôi dầu gió, bôi ớt hay dán băng dính đen lên núm vú. Những hành động này sẽ gây ra một cú sốc tâm lý cực kỳ nặng nề, khiến trẻ hoảng loạn, cảm thấy bị mẹ hắt hủi và sợ hãi.

Thay vào đó, hãy áp dụng nguyên tắc "Từ từ và Kiên nhẫn":

• Bỏ dần từng cữ bú: Hãy bắt đầu bằng việc cắt bỏ cữ bú mà con ít hứng thú nhất trong ngày (thường là cữ buổi trưa hoặc xế chiều). Mẹ hãy duy trì việc cắt 1 cữ trong khoảng 3-5 ngày để cả bầu ngực của mẹ (giảm tiết sữa từ từ, tránh tắc tia sữa) và tâm lý của con được làm quen, sau đó mới tiếp tục cắt cữ thứ 2.

• Rút ngắn thời gian bú: Nếu mỗi cữ con thường bú 10 phút, mẹ hãy chủ động rút xuống còn 5 phút, sau đó đánh lạc hướng con bằng một món đồ chơi hấp dẫn hoặc một món đồ ăn nhẹ.

• Trì hoãn và đánh lạc hướng: Khi con đòi ti, mẹ đừng từ chối thẳng thừng. Hãy nói với con: "Mẹ đang rửa tay, con đợi mẹ một lát nhé" hoặc "Mẹ con mình cùng đọc nốt cuốn truyện này rồi ti nhé". Rất nhiều trường hợp trẻ sẽ quên luôn việc đòi ti sau khi bị thu hút bởi một hoạt động khác.

• Thay đổi thói quen ru ngủ: Hãy nhờ sự trợ giúp của bố hoặc bà để ru con ngủ trong giai đoạn này. Việc không ngửi thấy hơi sữa của mẹ sẽ giúp con giảm bớt cơn thèm ti và làm quen với thói quen ngủ độc lập.

Cai sữa không phải là sự chia cắt hay lấy đi tình yêu thương của mẹ dành cho con, mà đó là một bước đệm tất yếu để con trẻ tiến lên một giai đoạn phát triển mới, độc lập và cứng cáp hơn. Việc nhận biết đúng các dấu hiệu sẵn sàng từ trẻ, kết hợp với một lộ trình cai sữa khoa học, êm ái sẽ giúp bảo vệ trọn vẹn tâm lý nhạy cảm của con, đồng thời mang lại sự thoải mái, nhẹ nhõm cho chính bản thân người mẹ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, số 167, phố Hoàng Ngân, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699