1. Trẻ sơ sinh sốt bao nhiêu độ thì mới được dùng thuốc?

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều cha mẹ là hễ thấy con hơi ấm người đã vội cho uống thuốc. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế, mẹ chỉ nên dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên (đo ở nách).

Nếu nhiệt độ của bé dưới 38,5 độ C, mẹ tuyệt đối chưa cần dùng thuốc. Lúc này, mẹ chỉ cần áp dụng các biện pháp hạ nhiệt vật lý (sẽ được hướng dẫn ở phần sau) và theo dõi nhiệt độ của con mỗi 30 phút - 1 tiếng/lần.

Nhiệt độ bình thường của trẻ sơ sinh dao động 36,5 - 37,5°C

Sốt nhẹ là cách cơ thể trẻ phản ứng lại với vắc-xin để xây dựng hàng rào bảo vệ. Việc lạm dụng thuốc hạ sốt quá sớm không chỉ gây hại cho dạ dày, gan, thận non nớt của trẻ mà còn có thể làm giảm hiệu quả sinh kháng thể của chính mũi vắc-xin đó.

2. Nguyên tắc "Vàng" chọn thuốc và tính liều lượng hạ sốt cho trẻ sơ sinh

Khi con chạm mốc 38,5 độ C, mẹ cần cho con dùng thuốc ngay để tránh nguy cơ sốt cao gây co giật. Tuy nhiên, việc chọn thuốc và tính liều phải tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc sau:

Lựa chọn loại thuốc an toàn nhất

• Paracetamol (Acetaminophen): Đây là loại thuốc hạ sốt lành tính, an toàn và được ưu tiên chỉ định hàng đầu cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

• Ibuprofen: Dù có tác dụng hạ sốt mạnh hơn nhưng loại thuốc này chỉ được dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và phải có sự chỉ định chặt chẽ của bác sĩ. Ibuprofen có thể gây kích ứng dạ dày hoặc tăng nguy cơ xuất huyết.

• Aspirin: Tuyệt đối không sử dụng Aspirin để hạ sốt cho trẻ em dưới 18 tuổi. Thuốc này có thể gây ra Hội chứng Reye – một căn bệnh hiếm gặp nhưng làm tổn thương não và gan cực kỳ nghiêm trọng, nguy hiểm đến tính mạng.

Công thức tính liều lượng chuẩn xác theo CÂN NẶNG

Nhiều mẹ tính liều thuốc dựa trên tháng tuổi của con, đây là một cách làm thiếu chính xác. Liều lượng thuốc hạ sốt chuẩn y khoa phải được tính dựa trên cân nặng thực tế của trẻ.

• Công thức chuẩn: 10 - 15mg Paracetamol cho mỗi 1kg cân nặng/lần uống.

• Ví dụ thực tế: Nếu bé nặng 5kg, liều lượng an toàn cho một lần uống sẽ rơi vào khoảng: 5kg x 10mg = 50mg đến 5kg x 15mg = 75mg.

Khoảng cách giữa các lần dùng thuốc

• Thuốc hạ sốt cần thời gian để phát huy tác dụng (thường sau 30 phút) và đào thải khỏi cơ thể. Mẹ chỉ được cho bé dùng liều tiếp theo sau ít nhất 4 đến 6 tiếng, nếu bé vẫn sốt trên 38,5 độ C.

• Tổng số lần dùng thuốc tối đa: Không quá 4 - 5 lần trong vòng 24 giờ. Việc uống quá dày đặc sẽ dẫn đến ngộ độc gan cấp tính.

3. Các dạng thuốc hạ sốt phổ biến: Mẹ nên dùng loại nào?

Tùy vào tình trạng của bé, mẹ có thể linh hoạt chọn các dạng bào chế khác nhau:

• Dạng siro hoặc dạng giọt: Dễ uống, vị ngọt, thích hợp khi bé tỉnh táo. Tuy nhiên mẹ cần dùng xi-lanh định lượng đi kèm để bơm đúng số ml tương ứng với số mg thuốc cần uống.

• Dạng gói sủi/bột pha: Cần pha với lượng nước chín vừa đủ theo hướng dẫn, khuấy tan hoàn toàn rồi mới cho bé uống.

• Dạng viên đạn đặt hậu môn: Đây là "vũ khí bí mật" khi bé quấy khóc dữ dội, nôn trớ nhiều không thể uống thuốc, hoặc bé đang ngủ say mà mẹ không muốn đánh thức. Khi đặt, mẹ nên để viên thuốc vào ngăn mát tủ lạnh vài phút cho cứng lại, bôi trơn hậu môn bé bằng chút vaseline rồi đẩy nhẹ viên thuốc vào sâu.

4. Các bước kết hợp chăm sóc giúp bé hạ sốt nhanh, không mệt mỏi

Bên cạnh việc dùng thuốc, sự chăm sóc thể chất của mẹ đóng vai trò rất lớn giúp bé mau chóng hạ nhiệt:

• Mặc quần áo thoáng mát: Đừng vì thấy con sốt run người mà ủ ấm bọc kín. Việc mặc quá nhiều áo, đắp chăn dày sẽ làm nhiệt độ không thể thoát ra ngoài, khiến bé sốt cao hơn và dễ dẫn đến co giật. Hãy cho bé mặc quần áo mỏng, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi.

• Tăng cường bú mẹ: Khi sốt, cơ thể trẻ mất rất nhiều nước. Sữa mẹ vừa là nguồn cung cấp nước tuyệt vời, vừa chứa dồi dào kháng thể giúp bé vỗ về cơn mệt mỏi. Mẹ hãy cho bé bú lắt nhắt nhiều lần trong ngày.

Mẹ tăng cường cho con ti bằng sũa mẹ hỗ trợ bù nước

• Chườm ấm đúng cách: Dùng 5 chiếc khăn mềm, nhúng vào chậu nước ấm (nhiệt độ nước thấp hơn nhiệt độ cơ thể bé khoảng 2 độ C). Vắt ráo nước, đặt 2 khăn ở nách, 2 khăn ở bẹn và 1 khăn lau nhẹ khắp người. Chú ý không đắp khăn lạnh, không dùng cồn hay chanh để chườm vì sẽ làm co mạch máu ngoại vi, khiến nhiệt độ bên trong càng khó thoát ra ngoài.

5. Khi nào mẹ cần đưa trẻ đi bệnh viện cấp cứu gấp?

Đa phần các cơn sốt sau tiêm phòng sẽ tự thuyên giảm sau 1-2 ngày. Tuy nhiên, mẹ cần lập tức bế bé đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu "cờ đỏ" sau:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt (Dù sốt nhẹ cũng cần đi khám).

• Trẻ sốt cao liên tục trên 39 độ C, không đáp ứng với thuốc hạ sốt (uống thuốc nhưng nhiệt độ không giảm).

• Sốt kéo dài sang ngày thứ 3 sau khi tiêm.

• Bé có biểu hiện co giật, tím tái, khó thở, thở rít, hoặc nhịp thở nhanh bất thường.

• Bé li bì, gọi không tỉnh, lờ đờ, bỏ bú hoàn toàn hoặc nôn vọt mọi thứ nạp vào.

• Vết tiêm sưng tấy quá to, đỏ rực, lan rộng hoặc có mủ.

Sốt sau tiêm phòng là một thử thách tâm lý với những người lần đầu làm cha mẹ, nhưng đó lại là tín hiệu tốt cho thấy hệ miễn dịch của con đang làm việc hết công suất. Việc trang bị kiến thức dùng thuốc hạ sốt đúng liều lượng, đúng thời điểm và kết hợp các biện pháp chăm sóc khoa học sẽ giúp con yêu vượt qua cơn sốt một cách nhẹ nhàng và an toàn nhất. Hãy luôn chuẩn bị sẵn nhiệt kế và thuốc hạ sốt trong tủ thuốc gia đình trước mỗi lần đưa con đi tiêm phòng mẹ nhé!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699