Ngực căng sữa nhưng không chảy: Mẹ phải làm sao?

1. Đi tìm "thủ phạm" khiến ngực căng cứng nhưng sữa không chảy

Để có cách xử lý đúng, mẹ cần hiểu rõ vì sao bầu ngực của mình lại "đình công" như vậy. Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:

Cương sữa sinh lý (Thường gặp trong 2-7 ngày đầu sau sinh): Lúc này, cơ thể mẹ bơm một lượng lớn máu và dịch bạch huyết đến bầu ngực để sản xuất sữa chuyển tiếp. Sự gia tăng đột ngột của các chất dịch này làm các mô ngực sưng nề, vô tình chèn ép các ống dẫn sữa bên trong. Kết quả là sữa đã có sẵn trong nang nhưng đường ra bị "kẹt xe", khiến sữa không thể chảy ra ngoài.
Tắc tia sữa (Có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào): Do mẹ ít cho con bú, cữ bú quá thưa, hoặc bé bú sai khớp ngậm khiến sữa không được làm trống hoàn toàn. Lượng sữa ứ đọng lâu ngày sẽ đặc lại, tạo thành những "cục vón" (nút béo) bít tắc đường ống dẫn sữa. Ngực mẹ sẽ nổi những cục cứng, đau nhói ở một vài vị trí nhất định.

Mẹ bị căng sữa nhưng sữa không tiết ra được bởi tình trạng tắc tia sữa

Ức chế phản xạ xuống sữa (Let-down reflex): Sữa được sản xuất bởi hormone Prolactin, nhưng để sữa "phun" ra ngoài lại cần hormone Oxytocin. Khi mẹ bị đau đớn, căng thẳng, stress hoặc thiếu ngủ trầm trọng, cơ thể sẽ tiết ra Adrenaline làm ức chế Oxytocin. Sữa vẫn đầy trong ngực nhưng cơ chế "mở van" bị khóa lại.

2. Hậu quả khó lường nếu mẹ xử lý sai cách hoặc để lâu

Nhiều mẹ vì quá đau đớn và sốt ruột nên đã áp dụng các mẹo dân gian sai lầm như: chườm nóng quá mức, nhờ người lớn "hút hộ", hoặc dùng tay nhồi ép bầu ngực một cách thô bạo. Những hành động này không những không làm thông tia sữa mà còn làm vỡ các nang sữa, gây tổn thương mao mạch.

Nếu để tình trạng ứ đọng sữa kéo dài quá 24-48 giờ, vi khuẩn sẽ xâm nhập và gây ra:

Viêm tuyến vú: Bầu ngực sưng đỏ rực, nóng ran, mẹ sốt cao trên 38.5 độ C, kèm theo những cơn ớn lạnh như cúm.
Áp xe vú: Hình thành các ổ mủ bên trong ngực, bắt buộc phải chích rạch để hút mủ, gây đau đớn và có thể phải dùng kháng sinh mạnh, cản trở việc cho con bú.
Mất sữa (Giảm tiết sữa): Khi sữa cũ không được đẩy ra, cơ thể sẽ tự động gửi tín hiệu "đã đủ sữa", từ đó ngừng sản xuất sữa mới.

3. "Bí kíp" 5 bước xử lý khoa học giúp thông tia, gọi sữa về êm ái

Nguyên tắc vàng khi xử lý ngực căng sữa là: Mềm mại, kiên nhẫn và đúng kỹ thuật. Mẹ hãy áp dụng lần lượt các bước sau:

Bước 1: Thư giãn tâm lý – "Chìa khóa" mở van sữa

Trước khi đụng chạm vào bầu ngực, mẹ cần đánh lừa bộ não để giải phóng Oxytocin. Hãy uống một cốc nước ấm, nghe một bản nhạc nhẹ nhàng, nhờ người thân massage vùng cổ vai gáy và dọc hai bên cột sống lưng. Hãy hít thở sâu và nghĩ về nụ cười của con. Tâm lý thoải mái là liều thuốc thông tia hiệu quả nhất.

Bước 2: Chườm ấm đúng cách trước khi bú/vắt

Mẹ dùng khăn ấm (khoảng 40-45 độ C) đắp lên bầu ngực hoặc tắm dưới vòi hoa sen nước ấm trong khoảng tối đa 3 - 5 phút.
Lưu ý tuyệt đối: Không chườm quá nóng và không chườm quá lâu. Hơi nóng vừa đủ giúp nang sữa giãn nở, nhưng nóng quá lâu sẽ làm mạch máu sưng nề thêm, khiến tình trạng tắc nghẽn tồi tệ hơn.

Bước 3: Massage bầu ngực nhẹ nhàng

Dùng 3 ngón tay (trỏ, giữa, áp út) xoa bóp bầu ngực theo chuyển động tròn nhỏ, bắt đầu từ gốc ngực (gần xương quai xanh và nách) hướng dần về phía núm ti.
Dùng lực ấn nhẹ nhàng như khi massage da mặt, tuyệt đối không bóp nặn mạnh bạo gây bầm dập mô cơ. Có thể kết hợp động tác dùng các ngón tay gõ nhẹ lên bầu ngực như đánh đàn piano để làm tan các cục sữa vón.

Bước 4: Tận dụng "máy hút sữa" xịn nhất – Em bé

Lực hút từ miệng em bé là lực hút tự nhiên và hiệu quả nhất để làm tan cục tắc. Hãy cho bé bú bên ngực bị tắc trước lúc bé đang đói nhất.
Mẹo nhỏ: Hãy điều chỉnh tư thế bú sao cho cằm của bé hướng thẳng vào vị trí cục cứng (điểm bị tắc). Lực từ hàm dưới của bé sẽ trực tiếp massage và đánh tan cục tắc đó.
Nếu ngực quá căng cứng khiến quầng vú bị phẳng, bé không ngậm được, mẹ hãy vắt tay bỏ đi một chút sữa đầu để quầng vú mềm ra rồi mới cho bé ngậm.

Mẹ cần điều chỉnh tư thế khi bú cho bé

Bước 5: Chườm mát sau khi bú hoặc vắt sữa

Nếu sau khi cho bé bú hoặc vắt sữa mà bầu ngực vẫn sưng đau, mẹ hãy chuyển sang chườm mát (không chườm đá lạnh buốt) trong khoảng 10-15 phút.

Việc chườm mát giúp co mạch máu, giảm sưng nề mô bạch huyết và giảm đau cực kỳ hiệu quả.
Mẹ có thể dùng khăn ướt bỏ tủ lạnh, hoặc áp dụng mẹo y khoa: Chườm lá bắp cải lạnh. Rửa sạch lá bắp cải xanh, cất vào ngăn mát tủ lạnh, sau đó áp lên bầu ngực (khoét lỗ hở núm ti). Enzyme trong lá bắp cải kết hợp với hơi lạnh sẽ làm giảm sưng viêm nhanh chóng.

4. Khi nào mẹ cần đi khám?

Nếu mẹ đã áp dụng tất cả các biện pháp trên trong vòng 24 giờ mà sữa vẫn không chảy, ngực vẫn căng cứng, hoặc xuất hiện các dưới đây, hãy đến gặp bác sĩ Sản khoa hoặc trung tâm thông tắc tia sữa chuyên nghiệp ngay lập tức:

Sốt cao trên 38.5 độ C kéo dài, ớn lạnh, cơ thể đau nhức mệt mỏi.
Bầu ngực xuất hiện các mảng da sưng đỏ tấy, sờ vào nóng rực.
Quầng vú hoặc núm ti bị tổn thương, nứt nẻ sâu, rỉ máu hoặc có mủ.
Đau dữ dội đến mức không thể chạm vào bầu ngực.

Ngực căng sữa nhưng không chảy là một rào cản khó khăn, nhưng hoàn toàn có thể vượt qua nếu mẹ xử lý bình tĩnh và khoa học. Đừng bao giờ chịu đựng cơn đau một mình. Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình để mẹ có thời gian nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe và tâm lý. Sữa mẹ là tốt nhất cho con, nhưng một người mẹ khỏe mạnh và vui vẻ mới là điều tuyệt vời nhất!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699