logo
  • Thạc sĩ Bác sĩ
  • Vũ Công Thắng
  • Chăm con đơn giản cùng BS Thắng

Nguyên nhân khiến trẻ bị khàn tiếng mất giọng kéo dài và những biện pháp bảo vệ thanh quản cho bé trong mùa lạnh

16:18 - 27/01/2026Tai mũi họng,

Vào những ngày trời trở lạnh, bên cạnh tiếng ho, sổ mũi thì hiện tượng trẻ bỗng dưng thay đổi giọng nói, tiếng trở nên khàn đặc, trầm đục hoặc thậm chí mất hẳn tiếng (nói không ra hơi) là nỗi lo thường trực của các bậc phụ huynh. Nhiều cha mẹ chủ quan cho rằng con chỉ "nói nhiều" hoặc "khóc to" nên khản tiếng tạm thời. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài dai dẳng, nó không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, học tập của trẻ mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo những tổn thương thực thể nghiêm trọng tại dây thanh âm như hạt xơ, polyp hoặc các bệnh lý viêm nhiễm cấp tính nguy hiểm. Hiểu rõ nguyên nhân và biết cách "giữ ấm" cho giọng nói của con chính là chìa khóa để cha mẹ bảo vệ hệ hô hấp non nớt của trẻ trước sự khắc nghiệt của mùa đông.

1. Tại sao giọng nói trong trẻo của trẻ lại bị "biến dạng"?

Thanh quản là cơ quan phát âm nằm ở vùng cổ, chứa hai dây thanh âm. Khi luồng khí từ phổi đi lên làm rung động hai dây thanh này, âm thanh sẽ được phát ra. Ở trẻ nhỏ, cấu trúc thanh quản còn rất mềm, niêm mạc lỏng lẻo và nhiều mạch máu, do đó rất nhạy cảm và dễ bị phù nề khi gặp tác nhân kích thích (lạnh, vi khuẩn, virus, la hét).

Trẻ thường xuyên la hét rất dễ bị khản tiếng

Khi dây thanh bị sưng hoặc có vật cản (hạt xơ), chúng không thể khép kín hoặc rung động không đều, dẫn đến âm thanh phát ra bị rè, khàn hoặc mất hẳn. Dưới đây là 3 nhóm nguyên nhân chủ yếu:

Nhóm nguyên nhân viêm nhiễm (Phổ biến nhất mùa lạnh)

  • Viêm thanh quản cấp: Do virus (Cúm, Adenovirus...) hoặc vi khuẩn tấn công. Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ mất giọng vào mùa đông. Đặc điểm nhận dạng là trẻ thường sốt, kèm theo tiếng ho "ông ổng" và khó thở rít khi hít vào.

  • Viêm mũi họng, viêm xoang: Dịch mũi, mủ từ xoang chảy xuống họng và thanh quản làm niêm mạc tại đây bị viêm, sưng nề. Trẻ thường phải hắng giọng liên tục để đẩy đờm, gây tổn thương dây thanh.

Nhóm nguyên nhân hành vi (Lạm dụng giọng nói)

  • La hét, khóc to, nói nhiều: Trẻ em thường chưa biết cách kiểm soát âm lượng. Việc la hét khi vui chơi, gào khóc ăn vạ hoặc nói quá to trong thời gian dài khiến hai dây thanh va đập mạnh vào nhau liên tục, gây sung huyết và sưng tấy (giống như tay bị chai sạn khi lao động nặng).

  • Hạt xơ dây thanh: Hậu quả của việc lạm dụng giọng nói kéo dài mà không được điều trị, tạo thành các hạt xơ nhỏ (như nốt chai) trên dây thanh, khiến trẻ khàn tiếng mạn tính.

Nhóm nguyên nhân bệnh lý khác

  • Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản và tràn vào thanh quản, gây "bỏng" niêm mạc dây thanh. Trẻ thường khàn tiếng vào buổi sáng ngủ dậy, hơi thở có mùi hôi và hay nôn trớ.

  • Dị ứng: Thời tiết lạnh, phấn hoa hoặc nấm mốc có thể gây phù nề thanh quản ở những trẻ có cơ địa dị ứng.

2. Khi nào khàn tiếng là dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu?

Đa phần khàn tiếng sẽ tự khỏi sau vài ngày nếu trẻ được nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu khàn tiếng đi kèm với các dấu hiệu của Viêm thanh khí phế quản cấp, cha mẹ cần đưa trẻ đi viện ngay lập tức vì bệnh có thể gây bít tắc đường thở, dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Dấu hiệu báo động đỏ bao gồm:

  • Khó thở: Trẻ thở rít, gắng sức, cánh mũi phập phồng.

  • Rút lõm lồng ngực: Phần hõm ức hoặc dưới sườn bị lõm sâu khi trẻ hít vào.

  • Toàn thân: Trẻ sốt cao, môi tím tái, vã mồ hôi, vật vã kích thích hoặc li bì.

  • Chảy nước dãi: Trẻ không nuốt được, nước dãi chảy dòng dòng (nghi ngờ viêm nắp thanh thiệt).

3. Bí quyết bảo vệ thanh quản và trị khàn tiếng cho bé trong mùa lạnh

Để giúp con nhanh lấy lại giọng nói trong trẻo và phòng ngừa tái phát, cha mẹ cần áp dụng chiến lược chăm sóc toàn diện "Trong uống - Ngoài che".

Giữ ấm vùng "tử huyệt" Mùa lạnh, cổ và ngực là hai vị trí xung yếu nhất cần được bảo vệ.

  • Khi ra ngoài, luôn quàng khăn ấm cho trẻ, đeo khẩu trang để tránh hít phải luồng khí lạnh trực tiếp vào phổi.

  • Khi ngủ, tránh để gió lùa hoặc điều hòa/quạt phả thẳng vào mặt. Nhiệt độ phòng nên duy trì mức 26-28 độ C.

  • Lưu ý: Không ủ quá kỹ khiến trẻ toát mồ hôi ngược, gây viêm phổi.

Chế độ "Dưỡng giọng" (Voice Rest) Đây là biện pháp quan trọng nhất nhưng khó thực hiện nhất ở trẻ nhỏ.

  • Hạn chế tối đa việc trẻ la hét, khóc lóc. Cha mẹ cần nhẹ nhàng dỗ dành, tránh quát mắng khiến trẻ khóc to hơn.

  • Khuyến khích trẻ chơi các trò chơi yên tĩnh (xếp hình, vẽ tranh) thay vì chạy nhảy hò hét trong thời gian bị bệnh.

  • Dạy trẻ nói thì thầm (giọng gió) hoặc dùng ký hiệu khi cần giao tiếp để dây thanh được nghỉ ngơi hoàn toàn.

Dinh dưỡng và bù nước Thanh quản cần được "bôi trơn" để hoạt động trơn tru.

  • Uống đủ nước ấm: Nước ấm giúp làm loãng đờm, dịu cảm giác khô rát cổ họng. Tránh tuyệt đối nước đá lạnh hay nước ngọt có ga.

  • Bổ sung Vitamin C: Tăng cường sức đề kháng bằng nước cam, bưởi, ổi...

  • Tránh thực phẩm kích thích: Hạn chế đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, chocolate (gây trào ngược) và các loại hạt cứng (dễ gây ho sặc).

Tăng độ ẩm không khí Không khí mùa đông thường rất khô hanh, làm niêm mạc mũi họng của trẻ bị khô, nứt nẻ và dễ tổn thương.

  • Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc đặt một chậu nước sạch trong phòng.

  • Vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý ấm để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn.

4. Một số bài thuốc dân gian hỗ trợ trị khàn tiếng an toàn

Nếu trẻ mới chớm khàn tiếng và không có dấu hiệu khó thở, cha mẹ có thể áp dụng một số mẹo dân gian lành tính để làm dịu cổ họng:

  • Quất (Tắc)/chanh hấp đường phèn: Quất rửa sạch, cắt đôi, trộn với đường phèn (hoặc mật ong với trẻ trên 1 tuổi) rồi hấp cách thủy 15-20 phút. Cho trẻ uống phần nước cốt ấm. Tinh dầu trong vỏ quất giúp kháng khuẩn, giảm viêm rất tốt.

Chanh hấp đường phèn (Hình minh họa)

  • Giá đỗ trần: Giá đỗ chứa nhiều men hỗ trợ tiêu hủy đờm nhớt. Trần giá đỗ qua nước sôi, ép lấy nước cho trẻ uống nhấm nháp trong ngày.

  • Nước chanh đào mật ong: Bài thuốc kinh điển giúp sát khuẩn họng và làm dịu dây thanh (chỉ dùng cho trẻ trên 1 tuổi).

  • Lá hẹ hấp: Lá hẹ có tính kháng sinh tự nhiên. Hấp lá hẹ với đường phèn lấy nước uống giúp giảm ho, tiêu đờm.

5. Lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa

Khàn tiếng ở trẻ em tuy phổ biến nhưng không được xem thường

  • Nếu tình trạng khàn tiếng kéo dài quá 2 tuần dù đã chăm sóc kỹ, hoặc khàn tiếng tái đi tái lại nhiều lần, cha mẹ bắt buộc phải đưa trẻ đi nội soi tai mũi họng.

  • Việc nội soi giúp phát hiện sớm các bất thường như hạt xơ dây thanh, u nhú thanh quản (Papilloma) để có hướng can thiệp phẫu thuật hoặc trị liệu giọng nói kịp thời.

  • Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống viêm corticoid cho trẻ uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm (như suy tuyến thượng thận, loãng xương).

Giọng nói là phương tiện để trẻ kết nối với thế giới. Việc bảo vệ thanh quản cho trẻ trong mùa lạnh đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ của cha mẹ từ miếng ăn, giấc ngủ đến thói quen sinh hoạt. Hãy giữ cho đôi dây thanh của bé luôn khỏe mạnh để những tiếng cười, tiếng nói bi bô của con luôn trong trẻo và vang xa.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

  • Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

  • Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

  • Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

  • Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

  • Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699

Giỏ hàng của bạn
  • Chưa có sản phẩm nào trong giỏ hàng