1. Tại sao viêm xoang ở trẻ nhỏ thường bị bỏ quên?

Khác với người lớn, hệ thống xoang của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn chỉnh. Khi mới sinh, trẻ chỉ có xoang sàng (nằm giữa hai hốc mắt) là đã hình thành, các xoang khác như xoang hàm, xoang trán và xoang bướm sẽ dần phát triển theo độ tuổi. Chính vì cấu trúc chưa hoàn thiện và kích thước nhỏ hẹp này, các lỗ thông xoang rất dễ bị bít tắc chỉ bởi một chút phù nề của niêm mạc mũi.

Nhiều phụ huynh băn khoăn về dấu hiệu bị viêm xoang vì bệnh thường bị nhầm lẫn với viêm đường hô hấp trên

Khi trẻ bị cảm lạnh (do virus), niêm mạc mũi họng sưng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, các lỗ thông xoang bị chặn lại, dịch nhầy không thoát ra được sẽ ứ đọng trong hốc xoang. Môi trường ẩm ướt, kín khí và giàu dinh dưỡng này là "thiên đường" cho vi khuẩn sinh sôi, biến một đợt cảm lạnh đơn thuần thành viêm xoang nhiễm khuẩn (bội nhiễm). Vì triệu chứng gối đầu lên nhau, cha mẹ rất khó nhận ra thời điểm chuyển giao từ "cảm" sang "xoang".

2. Quy tắc "Số 10": Dấu hiệu thời gian quan trọng nhất

Nếu phải chọn một dấu hiệu tin cậy nhất để nghi ngờ viêm xoang, đó chính là thời gian. Một đợt cảm lạnh do virus thông thường sẽ diễn biến theo hình sin: triệu chứng nặng lên trong 3-5 ngày đầu và giảm dần, tự khỏi hoàn toàn sau 7-10 ngày.

Ngược lại, hãy nghĩ ngay đến viêm xoang nếu con bạn rơi vào một trong hai trường hợp sau:

• Bệnh kéo dài trên 10 ngày không đỡ: Trẻ vẫn chảy nước mũi, vẫn ho, vẫn ngạt mũi sau ngày thứ 10 mà không có dấu hiệu thuyên giảm.

• Bệnh "2 pha" (Double-sickening): Trẻ có vẻ đã đỡ bệnh, nước mũi đã khô, ngưng sốt trong vài ngày. Đột nhiên, các triệu chứng quay trở lại rầm rộ hơn: sốt lại, nước mũi chảy nhiều và đặc hơn, ho dữ dội hơn. Đây là dấu hiệu điển hình của việc vi khuẩn đã xâm nhập thành công vào các xoang.

3. Những dấu hiệu âm thầm khác biệt với cảm lạnh

Bên cạnh yếu tố thời gian, cha mẹ cần quan sát kỹ các đặc điểm của dịch tiết và phản ứng cơ thể trẻ. Viêm xoang có những "tín hiệu ngầm" mà cảm lạnh không có.

Màu sắc và tính chất dịch mũi: Trong cảm lạnh, nước mũi có thể chuyển từ trắng sang vàng/xanh nhẹ rồi lại trong và hết. Nhưng ở trẻ bị viêm xoang, tình trạng này nghiêm trọng hơn:

• Dịch mũi đặc quánh, có màu vàng đậm hoặc xanh lá cây, kéo dài liên tục trên 3-4 ngày.

• Dịch mũi thường có mùi tanh hoặc hôi (do xác vi khuẩn và bạch cầu phân hủy).

• Trẻ thường xuyên phải thở bằng miệng do dịch đặc gây bít tắc hoàn toàn đường thở.

Cơn ho vào ban đêm và sáng sớm: Đây là đặc điểm rất dễ bị nhầm với ho do lạnh hoặc viêm họng. Tuy nhiên, cơ chế ho của viêm xoang lại khác:

• Do các xoang bị viêm, mủ từ xoang sẽ chảy xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau).

• Ban ngày trẻ nuốt dịch này xuống nên ít ho. Nhưng khi nằm ngủ, dịch ứ đọng và kích thích niêm mạc họng gây ngứa, khiến trẻ ho rũ rượi, ho tràng dài, thậm chí nôn trớ do vướng đờm.

• Cơn ho thường nặng nhất vào ban đêm và ngay khi vừa ngủ dậy.

Hơi thở có mùi hôi: Nếu bạn vệ sinh răng miệng cho bé rất kỹ nhưng hơi thở của con vẫn có mùi hôi khó chịu, hãy cảnh giác.

• Mùi hôi này xuất phát từ mủ đọng trong các khe mũi và xoang, hoặc do dịch mủ chảy xuống họng.

• Đây là dấu hiệu "tinh tế" mà cảm lạnh thông thường hiếm khi gây ra.

Mắt sưng húp hoặc có quầng thâm: Do xoang sàng nằm ngay giữa hai mắt, khi bị viêm, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vùng này.

• Trẻ ngủ dậy có thể bị sưng nề nhẹ ở mi mắt hoặc góc trong mắt.

• Xuất hiện quầng thâm dưới mắt (dù trẻ ngủ đủ) do tình trạng xung huyết tĩnh mạch vùng mũi xoang cản trở lưu thông máu.

4. Dấu hiệu đau nhức: Trẻ nhỏ biểu hiện thế nào?

Người lớn bị viêm xoang thường kêu đau đầu, đau vùng trán hoặc gò má. Nhưng trẻ nhỏ (đặc biệt dưới 5 tuổi) chưa biết mô tả cơn đau, chúng sẽ biểu hiện qua hành vi:

Cha mẹ cần để ý các dấu hiệu đau nhức ở trẻ

• Dễ cáu gắt, quấy khóc: Trẻ bứt rứt, khó chịu vô cớ, đặc biệt là khi cúi đầu xuống hoặc vận động mạnh.

• Ôm đầu, đập tay vào đầu: Một số trẻ có phản xạ lấy tay đập vào vùng trán hoặc dụi mắt liên tục.

• Đau răng hàm: Xoang hàm nằm ngay phía trên rễ răng hàm trên. Viêm xoang có thể gây cảm giác đau nhức lan xuống răng, khiến trẻ biếng ăn, sợ nhai dù răng không bị sâu.

5. Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Viêm xoang ở trẻ em không chỉ gây khó chịu mà còn nằm ở vị trí "hiểm yếu": gần mắt và gần não. Xương của trẻ còn xốp, các mạch máu phong phú nên vi khuẩn rất dễ lan rộng.

Nếu cha mẹ chủ quan coi đó là cảm lạnh và không điều trị, trẻ có thể đối mặt với:

• Biến chứng mắt: Viêm tổ chức hốc mắt, áp xe mí mắt, viêm dây thần kinh thị giác có thể gây giảm thị lực hoặc mù lòa (chiếm 75-85% các biến chứng viêm xoang ở trẻ).

• Biến chứng nội sọ: Viêm màng não, áp xe não (tuy hiếm gặp nhưng tử vong rất cao).

• Viêm đường hô hấp dưới: Dịch mủ chứa vi khuẩn chảy xuống gây viêm phế quản mạn tính, viêm phổi tái diễn hoặc kích khởi cơn hen suyễn.

6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa tai mũi họng?

Đừng đợi đến khi con kêu đau đầu dữ dội mới đi khám. Hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay nếu:

• Triệu chứng cảm lạnh kéo dài quá 10 ngày không đỡ.

• Sốt cao trở lại sau khi đã cắt sốt vài ngày.

• Dịch mũi vàng xanh đặc, hôi, kèm theo ho nhiều về đêm.

• Sưng nề vùng mắt, đỏ da quanh hốc mắt.

• Trẻ than đau đầu, đau mặt liên tục.

Viêm xoang ở trẻ nhỏ là một "kẻ ngụy trang" tài tình dưới vỏ bọc của những đợt cảm lạnh dai dẳng. Chìa khóa để bảo vệ con không nằm ở việc dùng kháng sinh bao vây, mà nằm ở sự quan sát tinh tế của cha mẹ về thời gian và các dấu hiệu thay đổi nhỏ nhất của cơ thể trẻ. Một khi đã nghi ngờ "cảm lạnh này không bình thường", hãy tìm đến sự trợ giúp y tế chính xác để giải thoát con khỏi sự khó chịu và ngăn ngừa những biến chứng đáng tiếc.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa Khoa Đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699