1. Giải mã lầm tưởng: Bệnh ghẻ phỏng thực chất là gì?

Ngay từ tên gọi, từ "ghẻ" đã khiến rất nhiều phụ huynh nhầm lẫn căn bệnh này với bệnh "ghẻ nước" (Scabies) – một bệnh lý do ký sinh trùng (cái ghẻ) đào hầm dưới da gây ra. Đây là một lầm tưởng y khoa cực kỳ phổ biến dẫn đến việc điều trị sai hướng.

Dưới góc độ y học, ghẻ phỏng thực chất là một dạng của bệnh Chốc lây (Impetigo). Đây không phải là bệnh do ký sinh trùng, mà là một bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn gây ra, chủ yếu là do hai "thủ phạm" khét tiếng: tụ cầu khuẩn vàng (Staphylococcus aureus) hoặc liên cầu khuẩn (Streptococcus).

Vi khuẩn này tấn công vào lớp thượng bì (lớp biểu bì ngoài cùng của da), tạo ra các tổn thương giống như vết bỏng (phỏng), do đó dân gian quen gọi là "ghẻ phỏng". Bệnh này cực kỳ phổ biến ở trẻ em từ 2 đến 5 tuổi, đặc biệt bùng phát mạnh vào mùa hè khi thời tiết nóng bức, trẻ ra nhiều mồ hôi.

Bệnh ghẻ phỏng thực chất là gì? (Hình minh họa)

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh ghẻ phỏng: Phân biệt qua từng giai đoạn

Ghẻ phỏng có những biểu hiện lâm sàng rất đặc trưng. Cha mẹ hoàn toàn có thể nhận biết sớm bệnh của con thông qua các giai đoạn tiến triển sau:

• Giai đoạn khởi phát (Xuất hiện hồng ban): Ban đầu, trên da trẻ (thường là ở vùng mặt, quanh mũi, miệng, hoặc ở tay, chân) xuất hiện những dát đỏ nhỏ. Trẻ có thể cảm thấy hơi ngứa ngáy nhưng không đau.

• Giai đoạn hình thành bóng nước (Giai đoạn "phỏng"): Rất nhanh sau đó, trên nền các dát đỏ này sẽ nổi lên những mụn nước nhỏ li ti, sau đó to dần thành bóng nước (kích thước có thể từ hạt đậu đến quả nho). Bóng nước này có viền đỏ xung quanh, bên trong chứa dịch trong suốt, sau chuyển dần sang màu đục (chứa mủ). Lớp da của bóng nước rất mỏng, nhăn nheo và trông giống y hệt như vết rộp do bị bỏng.

• Giai đoạn vỡ bóng nước và đóng vảy: Chỉ sau 1-2 ngày, các bóng nước này sẽ rất dễ bị vỡ ra (do cọ xát vào quần áo hoặc do trẻ gãi). Dịch mủ chảy ra ngoài, để lại một vết trợt nông, màu đỏ ướt.

• Giai đoạn đóng vảy đặc trưng: Dịch tiết sau khi khô lại sẽ đóng thành một lớp vảy tiết dày có màu vàng nâu (màu mật ong). Đây là dấu hiệu "chỉ điểm" rõ ràng nhất của bệnh ghẻ phỏng do vi khuẩn.

3. Nguyên nhân lây lan: Vi khuẩn xâm nhập từ đâu?

Ghẻ phỏng là một bệnh lý có tính truyền nhiễm cực kỳ cao (đúng với tên gọi y học của nó là Chốc lây). Vi khuẩn tụ cầu và liên cầu vốn dĩ luôn tồn tại trên bề mặt da của chúng ta một cách hòa bình. Tuy nhiên, chúng sẽ chớp cơ hội gây bệnh thông qua các yếu tố sau:

• Da bị tổn thương (Ngõ vào của vi khuẩn): Khi trẻ bị côn trùng cắn (muỗi đốt, kiến cắn), trầy xước do té ngã, hoặc gãi trầy da do rôm sảy, hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ. Vi khuẩn sẽ xâm nhập qua những "vết xước" này để sinh sôi và gây viêm nhiễm.

• Môi trường vệ sinh kém: Việc trẻ nô đùa với đất cát, đồ chơi không được làm sạch, hoặc không rửa tay bằng xà phòng thường xuyên là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn bám vào cơ thể.

• Lây nhiễm chéo: Ghẻ phỏng rất dễ lây từ vùng da này sang vùng da khác trên cùng một cơ thể (do trẻ dùng tay gãi vết thương rồi chạm vào chỗ khác). Ngoài ra, bệnh lây lan rất nhanh từ trẻ này sang trẻ khác thông qua việc ôm ấp, tiếp xúc da kề da, hoặc dùng chung đồ vật cá nhân như khăn tắm, quần áo, chăn gối.

4. Cách điều trị ghẻ phỏng hiệu quả: Nói KHÔNG với mẹo dân gian

Bởi vì bản chất của ghẻ phỏng là nhiễm trùng do vi khuẩn, nên việc điều trị bắt buộc phải sử dụng đến thuốc kháng khuẩn/kháng sinh. Rất nhiều cha mẹ vì sợ con dùng thuốc Tây y nên đã tự ý tắm cho con bằng lá khế, lá trầu không, hay bôi các loại thuốc mỡ tự chế. Những loại lá này thường chứa nhiều cặn bẩn, nhựa và vi khuẩn, khi chà xát lên vết thương hở sẽ gây ra tình trạng bội nhiễm nặng, khiến da hoại tử hoặc vi khuẩn ăn sâu vào máu.

Dưới đây là phác đồ xử lý ghẻ phỏng chuẩn y khoa tại nhà:

Bước 1: Vệ sinh vùng da bị tổn thương

• Cha mẹ cần dùng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ (như Povidine pha loãng, Chlorhexidine) để rửa nhẹ nhàng vết thương 1-2 lần/ngày.

• Nếu vết thương đang có lớp vảy vàng khô cứng, mẹ hãy đắp một miếng gạc tẩm nước muối sinh lý ẩm lên khoảng 10 phút để lớp vảy mềm ra và tự bong. Tuyệt đối không dùng tay cạy bóc lớp vảy vì sẽ làm da chảy máu và lâu lành.

Bước 2: Sử dụng thuốc bôi kháng sinh (Điều trị tại chỗ)

• Khi vết thương đã sạch, hãy dùng tăm bông bôi một lớp mỏng thuốc mỡ kháng sinh (thường chứa hoạt chất Mupirocin hoặc Fucidin) trực tiếp lên nốt ghẻ phỏng.

• Lưu ý bôi thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ/dược sĩ (thường là 2-3 lần/ngày trong 5-7 ngày). Không bôi lan ra các vùng da lành.

Bước 3: Điều trị toàn thân (Khi bệnh trở nặng)

• Nếu trẻ bị ghẻ phỏng lan rộng ra nhiều vùng trên cơ thể, các bóng nước to, có dấu hiệu sưng hạch bạch huyết gần đó hoặc trẻ bị sốt, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện Da liễu ngay lập tức. Bác sĩ sẽ kê đơn kháng sinh đường uống (nhóm Cephalosporin hoặc Penicillin) để tiêu diệt vi khuẩn từ bên trong.

5. Phòng ngừa ghẻ phỏng tái phát và lây lan

Để cắt đứt nguồn lây và bảo vệ làn da của con, cha mẹ cần thiết lập ngay những rào chắn sau:

• Cắt ngắn móng tay: Đây là việc quan trọng nhất. Móng tay ngắn sẽ hạn chế tối đa việc trẻ gãi làm xước da và mang theo vi khuẩn từ móng tay gieo rắc đi khắp nơi.

• Cách ly đồ dùng cá nhân: Giặt riêng quần áo, khăn tắm, ga trải giường của trẻ bằng nước nóng và phơi dưới ánh nắng mặt trời gắt để tiêu diệt vi khuẩn. Không cho trẻ dùng chung đồ với các thành viên khác trong gia đình.

• Xử lý ngay các vết thương hở: Khi con bị muỗi đốt hay trầy xước nhẹ, hãy lập tức rửa sạch bằng xà phòng, bôi thuốc sát trùng hoặc thuốc chống ngứa để con không cào gãi.

• Giữ gìn vệ sinh cơ thể: Tắm rửa hàng ngày cho trẻ bằng sữa tắm phù hợp, đặc biệt là sau khi trẻ đi học hoặc đi chơi ngoài trời về.

Cha mẹ cần giữ gìn vệ sinh cho bé sạch sẽ

Ghẻ phỏng tuy gây ra những tổn thương da trông khá đáng sợ nhưng lại là một bệnh lý lành tính và hoàn toàn có thể chữa khỏi không để lại sẹo nếu được phát hiện và xử lý đúng cách. Việc hiểu đúng bản chất bệnh do vi khuẩn gây ra sẽ giúp cha mẹ dẹp bỏ những phương pháp dân gian nguy hiểm, từ đó áp dụng phác đồ kháng khuẩn khoa học, giúp làn da của con yêu nhanh chóng lấy lại vẻ mịn màng và khỏe mạnh.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, số 167, phố Hoàng Ngân, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699