Những điều cha mẹ cần biết về hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) sau COVID-19: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

1. Hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) là gì? Nguyên nhân do đâu?

Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (tên tiếng Anh là Multisystem Inflammatory Syndrome in Children - MIS-C) là một tình trạng viêm sưng nghiêm trọng xảy ra ở nhiều cơ quan khác nhau trên cơ thể.

Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em

Khác với bệnh lý nhiễm trùng trực tiếp do virus tấn công, MIS-C là hệ quả của một sự "hiểu lầm" từ chính hệ thống miễn dịch của trẻ.

Nguyên nhân cốt lõi: Sau khi trẻ nhiễm virus SARS-CoV-2 (có thể trẻ có triệu chứng rõ ràng hoặc hoàn toàn không có triệu chứng), hệ miễn dịch đã tạo ra kháng thể để chống lại virus. Tuy nhiên, ở một số ít trẻ, hệ miễn dịch này lại hoạt động "quá mức" một cách bất thường, quay sang tấn công nhầm vào chính các tế bào và cơ quan khỏe mạnh của cơ thể, gây ra tình trạng viêm viêm bùng phát trên diện rộng.
Thời điểm vàng phát bệnh: Hội chứng MIS-C thường không xuất hiện ngay khi trẻ đang mắc COVID-19, mà thường khởi phát từ 2 đến 6 tuần sau khi trẻ đã khỏi bệnh.

2. Các triệu chứng nhận biết trẻ mắc MIS-C

Biểu hiện của hội chứng viêm đa hệ thống rất đa dạng vì nó tấn công vào nhiều cơ quan cùng lúc. Tuy nhiên, sốt cao liên tục là triệu chứng bắt buộc và xuất hiện đầu tiên.

Cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác nếu trẻ đã từng mắc COVID-19 (hoặc có tiếp xúc gần với người mắc) và xuất hiện tình trạng sốt trên 38.5 độ C kéo dài quá 24 giờ, đi kèm với ít nhất 2 trong số các nhóm triệu chứng sau:

Dấu hiệu ở hệ tiêu hóa (Rất phổ biến): Trẻ đau bụng dữ dội, nôn mửa liên tục và tiêu chảy. Triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với ngộ độc thực phẩm hay viêm ruột cấp.
Dấu hiệu ngoài da và niêm mạc: Trẻ nổi các nốt phát ban đỏ sẩn trên da (không ngứa), môi đỏ rực, khô nứt nẻ hoặc chảy máu. Lưỡi trẻ đỏ tấy và nổi gai sần sùi (thường gọi là "lưỡi dâu tây").
Dấu hiệu ở mắt: Hai mắt đỏ ngầu, xung huyết kết mạc nhưng đặc biệt là không có ghèn mủ hay tiết dịch (khác với bệnh đau mắt đỏ thông thường).
Dấu hiệu ở tay chân: Bàn tay, bàn chân có thể bị sưng nề, tấy đỏ. Ở giai đoạn muộn hơn, da ở đầu ngón tay và ngón chân có thể bị bong tróc.
Dấu hiệu toàn thân: Trẻ mệt mỏi rã rời, lờ đờ, sưng nổi hạch bạch huyết ở vùng cổ (thường sưng to một bên).

3. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

MIS-C có thể chuyển biến rất nhanh sang trạng thái sốc, đe dọa trực tiếp đến tính mạng do viêm cơ tim hoặc suy đa tạng. Cha mẹ cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức nếu thấy các dấu hiệu sau:

Khó thở, thở gấp, thở rít hoặc nhịp thở nhanh bất thường.
Đau tức ngực kéo dài, cảm giác nặng nề lồng ngực.
Trạng thái lú lẫn, hành vi bất thường, gọi hỏi không phản ứng hoặc không thể thức dậy.
Da tái nhợt, môi và móng tay chuyển màu nhợt nhạt hoặc xanh xao, tím tái (dấu hiệu thiếu oxy và tụt huyết áp nghiêm trọng).
Đau bụng quá sức chịu đựng khiến trẻ quằn quại.

4. Phương pháp điều trị hội chứng MIS-C hiệu quả

Khi nghi ngờ trẻ mắc MIS-C, việc điều trị bắt buộc phải được thực hiện tại bệnh viện, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc tại nhà. Các bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm máu, siêu âm tim, chụp X-quang phổi để đánh giá mức độ tổn thương và đưa ra phác đồ.

May mắn thay, nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời, hầu hết trẻ mắc MIS-C đều đáp ứng thuốc tốt và hồi phục hoàn toàn. Các phương pháp điều trị chủ lực bao gồm:

Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch: Bác sĩ sẽ truyền Globulin miễn dịch tiêm tĩnh mạch (IVIG) kết hợp với thuốc Corticosteroid liều cao. Mục đích là để "tắt" hệ thống miễn dịch đang hoạt động quá mức, ngăn chặn phản ứng viêm tiếp tục phá hủy các cơ quan.
Thuốc chống đông máu: Vì MIS-C làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và gây tổn thương mạch vành tim, trẻ thường được chỉ định dùng Aspirin liều thấp hoặc các loại thuốc chống đông khác để bảo vệ hệ tim mạch.
Điều trị hỗ trợ: Bao gồm truyền dịch tĩnh mạch để chống sốc tụt huyết áp, thở oxy hoặc hỗ trợ thở máy nếu trẻ bị suy hô hấp, và sử dụng thuốc vận mạch để hỗ trợ chức năng co bóp của tim.

Lưu ý: Trẻ sau khi điều trị khỏi MIS-C vẫn cần được theo dõi sức khỏe và tái khám chuyên khoa tim mạch định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để đảm bảo không có di chứng lâu dài.

5. Cách phòng ngừa hội chứng MIS-C ở trẻ em

Vì MIS-C là một biến chứng hậu COVID-19, nên cách duy nhất và hiệu quả nhất để phòng ngừa hội chứng này là ngăn chặn trẻ nhiễm virus SARS-CoV-2.

Thực hiện tiêm vắc-xin phòng COVID-19 cho trẻ em theo đúng độ tuổi và khuyến cáo của Bộ Y tế. Vắc-xin không chỉ giúp trẻ tránh chuyển nặng khi nhiễm bệnh mà còn làm giảm đáng kể nguy cơ khởi phát MIS-C sau đó.

Tiêm phòng vaccine COVID-19 đúng độ tuổi

Duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh.
Giữ gìn môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ, tăng cường dinh dưỡng giàu vitamin và khoáng chất để xây dựng hệ miễn dịch cơ bản vững chắc cho trẻ.

Tóm lại, hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) là một bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được can thiệp y tế đúng "thời điểm vàng". Việc cha mẹ nắm rõ các triệu chứng, đặc biệt là tình trạng sốt cao kéo dài đi kèm phát ban, đỏ mắt sau khi khỏi COVID-19, chính là hàng rào bảo vệ vững chắc nhất giúp con trẻ vượt qua căn bệnh này một cách an toàn.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699