1. Bản chất của "Sốt mọc răng": Tại sao mọc răng lại gây sốt?

Thực tế, y khoa thế giới vẫn còn nhiều tranh cãi về việc liệu mọc răng có thực sự gây sốt hay không. Tuy nhiên, các quan sát lâm sàng cho thấy có mối liên hệ rõ ràng giữa việc mọc răng và sự tăng nhẹ thân nhiệt. Khi mầm răng di chuyển và chuẩn bị chọc thủng nướu (lợi), nó sẽ gây ra phản ứng viêm tại chỗ. Các tế bào bạch cầu được huy động đến vùng nướu bị tổn thương để bảo vệ, quá trình này giải phóng ra các chất trung gian hóa học gây viêm, dẫn đến việc nướu sưng đỏ, đau nhức và làm thân nhiệt của trẻ tăng lên đôi chút.

Tuy nhiên, cha mẹ cần khắc cốt ghi tâm một nguyên tắc vàng: Sốt mọc răng thường là sốt nhẹ. Nhiệt độ cơ thể trẻ trong giai đoạn này thường chỉ dao động từ 37.5 độ C đến 38 độ C, hiếm khi vượt quá 38.5 độ C. Cơn sốt do mọc răng thường diễn ra ngắn ngày, chỉ xuất hiện rải rác trong khoảng 1-2 ngày trước khi răng nhú lên và sẽ tự hết ngay sau khi chiếc răng đã lộ diện hoàn toàn.

2. Dấu hiệu đặc trưng để nhận diện Sốt mọc răng

Nếu con bạn bị sốt nhưng vẫn giữ được vẻ linh hoạt, không quá mệt mỏi, hãy kiểm tra khoang miệng của bé. Sốt mọc răng thường đi kèm với một "combo" các dấu hiệu tại chỗ rất dễ nhận biết:

Trẻ sốt mọc răng cũng thường lười ăn hơn

• Chảy nước dãi (Nước miếng) nhiều bất thường: Đây là dấu hiệu kinh điển. Cơ chế tiết nước bọt được kích hoạt mạnh mẽ để làm mát và xoa dịu vùng nướu đang bị sưng viêm. Cha mẹ sẽ thấy yếm của bé ướt sũng liên tục, thậm chí nước dãi chảy xuống cằm và cổ gây mẩn đỏ quanh miệng.

• Thích gặm nhấm, cắn mọi thứ: Do cảm giác ngứa ngáy và đau tức khó chịu dưới nướu, trẻ có xu hướng đưa tay vào miệng, cắn đồ chơi, hoặc cắn ti mẹ khi bú để "gãi ngứa".

• Nướu sưng đỏ: Khi quan sát kỹ vùng lợi, bạn sẽ thấy phần lợi nơi răng sắp mọc bị sưng phồng lên, đỏ hơn bình thường, đôi khi có thể nhìn thấy mầm răng trắng mờ mờ hoặc sờ thấy cứng cứng bên dưới.

• Rối loạn tiêu hóa nhẹ (Đi tướt): Một số trẻ có thể đi ngoài phân lỏng hơn bình thường một chút (dân gian gọi là đi tướt mọc răng) do nuốt quá nhiều nước bọt. Tuy nhiên, phân thường không có mùi chua quá nồng, không có máu và số lần đi không quá nhiều.

• Vẫn chơi đùa: Dù có chút cáu kỉnh, khó chịu và biếng ăn hơn thường ngày, nhưng nhìn chung trẻ vẫn tỉnh táo, chơi đùa được khi được dỗ dành và không có vẻ lừ đừ kiệt sức.

3. Dấu hiệu cảnh báo Sốt bệnh lý: Khi nào cần lo lắng?

Ngược lại với sốt mọc răng, sốt bệnh lý (do virus, vi khuẩn tấn công) thường là một "cơn bão" thực sự đối với sức khỏe của trẻ. Sốt bệnh lý thường là biểu hiện của các bệnh viêm đường hô hấp (viêm họng, viêm tai giữa, viêm phổi), nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc sốt virus.

Cha mẹ cần nghĩ ngay đến sốt bệnh lý nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Sốt cao và khó hạ: Trẻ sốt trên 38.5 độ C, thậm chí lên tới 39-40 độ C. Cơn sốt thường kéo dài liên tục, uống thuốc hạ sốt chỉ đỡ một lúc rồi lại sốt lại.

• Kèm theo các triệu chứng toàn thân khác:

• Hô hấp: Sổ mũi, nghẹt mũi, ho, hắt hơi, thở khò khè hoặc thở nhanh.

• Tiêu hóa: Nôn trớ liên tục, tiêu chảy nặng (phân toàn nước, có máu hoặc mùi tanh), đau bụng.

• Thần kinh: Trẻ lừ đừ, li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc quấy khóc vật vã không thể dỗ nín.

• Cơ thể mệt mỏi, suy sụp: Trẻ nằm bẹp một chỗ, không quan tâm đến đồ chơi, mắt lờ đờ, môi khô, từ chối ăn uống hoàn toàn.

• Thời gian kéo dài: Sốt bệnh lý thường kéo dài trên 3 ngày và không tự hết nếu không được điều trị nguyên nhân.

4. Bảng so sánh nhanh giúp cha mẹ phân biệt

Để dễ dàng hơn trong việc nhận định tình hình, cha mẹ có thể tham khảo bảng so sánh tóm tắt dưới đây:

• Về nhiệt độ:

• Sốt mọc răng: Thường < 38 độ C (Sốt nhẹ).

• Sốt bệnh lý: Thường > 38.5 độ C, có thể lên đến 40 độ C (Sốt cao).

• Về thời gian:

• Sốt mọc răng: Ngắn, chỉ 1-2 ngày quanh thời điểm răng nhú.

• Sốt bệnh lý: Kéo dài nhiều ngày, diễn tiến nặng dần.

• Về hành vi:

• Sốt mọc răng: Bé vẫn chơi, chỉ hơi quấy, hay cắn, chảy dãi.

• Sốt bệnh lý: Bé mệt mỏi, li bì, bỏ chơi, nằm bẹp.

• Triệu chứng đi kèm:

• Sốt mọc răng: Sưng lợi, ngứa lợi, đi tướt nhẹ.

• Sốt bệnh lý: Ho, sổ mũi, nôn ói, tiêu chảy cấp, phát ban…

Khi bị sốt, cơ thể của trẻ mất nước khiến các bé cảm thấy mệt mỏi

5. Hướng dẫn chăm sóc đúng cách cho từng trường hợp

Chăm sóc trẻ sốt mọc răng: Mục tiêu chính là giảm đau và giữ vệ sinh để tránh viêm nhiễm nướu.

• Làm mát nướu: Cho trẻ gặm vòng nướu chuyên dụng đã được để trong ngăn mát tủ lạnh (không để ngăn đá). Nhiệt độ lạnh giúp tê liệt tạm thời dây thần kinh cảm giác, giảm sưng đau rất hiệu quả. Mẹ cũng có thể dùng khăn xô sạch nhúng nước mát lau nhẹ nhàng vùng lợi cho bé.

• Vệ sinh răng miệng: Dùng gạc rơ lưỡi nhúng nước muối sinh lý vệ sinh khoang miệng cho trẻ sau mỗi bữa ăn để loại bỏ cặn sữa, ngăn ngừa vi khuẩn tấn công vùng lợi đang bị nứt.

• Dinh dưỡng: Ưu tiên đồ ăn lỏng, mát, mềm (như cháo loãng, súp, sữa chua) để bé dễ nuốt, không phải nhai đau. Tránh đồ ăn quá nóng hoặc quá chua.

• Không lạm dụng thuốc: Nếu trẻ chỉ sốt nhẹ dưới 38.5 độ C, không cần cho uống thuốc hạ sốt. Chỉ cần lau người bằng nước ấm và cho bú nhiều hơn.

Chăm sóc trẻ sốt bệnh lý: Mục tiêu là kiểm soát nhiệt độ và bù nước.

• Hạ sốt an toàn: Nếu trẻ sốt trên 38.5 độ C, cho trẻ uống thuốc hạ sốt Paracetamol với liều lượng 10-15mg/kg cân nặng/lần, cách nhau 4-6 tiếng.

• Bù nước và điện giải: Sốt cao khiến trẻ mất nước rất nhanh. Hãy cho trẻ uống Oresol (pha đúng tỷ lệ), nước dừa, nước cam hoặc tăng cường cữ bú mẹ.

• Theo dõi sát sao: Cặp nhiệt độ thường xuyên. Mặc quần áo thoáng mát, thấm hút mồ hôi.

• Đưa đi viện: Nếu trẻ sốt cao liên tục không hạ, có dấu hiệu co giật, thở khó hoặc bỏ ăn hoàn toàn, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Phân biệt được sốt mọc răng và sốt bệnh lý là kỹ năng quan trọng giúp cha mẹ bình tĩnh và tự tin hơn trong hành trình chăm sóc con. Hãy nhớ rằng, mọc răng là một quá trình sinh lý tự nhiên, cơn sốt (nếu có) chỉ là thoáng qua và nhẹ nhàng. Đừng bao giờ đổ lỗi tất cả cho việc mọc răng mà bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm khác. Khi trực giác của người mẹ mách bảo rằng "con đang rất mệt", hãy tin vào điều đó và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ chuyên khoa. Sự cẩn trọng và hiểu biết của cha mẹ chính là liều thuốc bảo vệ tốt nhất cho sức khỏe của thiên thần nhỏ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699