1. Ráy tai là gì? Vì sao ráy tai trẻ lại có lúc ướt, lúc khô?

Nhiều người vẫn mang định kiến cho rằng ráy tai là "chất bẩn" cần được lấy ra sạch sẽ mỗi ngày. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, ráy tai (Cerumen) là một chất dịch tiết tự nhiên cực kỳ quan trọng do các tuyến bã nhờn và tuyến mồ hôi trong ống tai ngoài tạo ra.

Ráy tai kết hợp cùng lông tơ trong ống tai đóng vai trò như một "tấm khiên" vững chắc:

• Bôi trơn niêm mạc ống tai, ngăn ngừa tình trạng ngứa và khô rát.

• Cản trở bụi bẩn, vi khuẩn, nấm và cả côn trùng nhỏ lọt vào sâu bên trong màng nhĩ.

• Có tính axit nhẹ giúp ức chế sự sinh sôi của vi khuẩn gây bệnh.

Ráy tai cùng lông tơ trong ống tai như “tấm khiên” bảo vệ tai bé

Vậy tại sao ráy tai của trẻ lại thay đổi trạng thái liên tục?

Về mặt di truyền, đa số người châu Á có cơ địa ráy tai khô (dạng vảy, dễ bong tróc). Tuy nhiên, trạng thái của ráy tai ở trẻ em rất dễ bị biến đổi bởi các yếu tố tác động từ bên ngoài:

• Tác động của nước: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến ráy tai khô biến thành ướt. Trong quá trình mẹ tắm gội cho bé, nếu một lượng nhỏ nước vô tình lọt vào ống tai sẽ làm mềm và làm ẩm lớp ráy tai khô có sẵn. Ngoài ra, khi bé khóc trong tư thế nằm, nước mắt có thể chảy tràn vào trong tai tạo ra độ ẩm tương tự.

• Sự hoạt động của tuyến mồ hôi: Trẻ nhỏ có hệ thống điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, thường xuyên đổ mồ hôi nhiều (đặc biệt là mồ hôi trộm ở vùng đầu, cổ). Mồ hôi tiết ra liên tục sẽ làm ráy tai mềm và dính sệt lại. Khi thời tiết mát mẻ hoặc trẻ ngưng đổ mồ hôi, ráy tai sẽ khô lại theo chu kỳ tự nhiên.

• Chế độ dinh dưỡng: Thành phần thức ăn bé nạp vào (hoặc thông qua sữa mẹ) có chứa nhiều chất béo cũng có thể làm tăng lượng chất nhờn tiết ra trong ống tai, khiến ráy tai mềm và ướt hơn bình thường.

2. Ráy tai lúc ướt lúc khô: Khi nào là bình thường, khi nào nguy hiểm?

Nếu ráy tai của trẻ chuyển từ khô sang ướt hoặc ngược lại nhưng vẫn giữ màu vàng nhạt, vàng sậm hoặc nâu đen, không có mùi hôi và trẻ vẫn sinh hoạt, ăn ngủ bình thường thì cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm. Đây chỉ là sự thích nghi sinh lý của cơ thể.

Tuy nhiên, ranh giới giữa "ráy tai ướt" và "chảy mủ tai" đôi khi khiến cha mẹ nhầm lẫn. Bạn cần đưa trẻ đến bác sĩ Tai Mũi Họng thăm khám ngay lập tức nếu hiện tượng ráy tai ướt đi kèm với các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý viêm tai giữa, viêm ống tai ngoài sau đây:

• Màu sắc bất thường: Dịch chảy ra từ tai có màu vàng đục như mủ, màu xanh lá cây hoặc có lẫn những tia máu tươi.

• Mùi hôi khó chịu: Ráy tai bình thường hầu như không có mùi hoặc chỉ có mùi mồ hôi nhẹ. Nếu dịch trong tai tỏa ra mùi hôi tanh, mùi khẳm, đó là dấu hiệu rõ ràng của nhiễm trùng do vi khuẩn.

• Đau đớn và quấy khóc: Trẻ liên tục đưa tay lên vò tai, gãi tai hoặc kéo vành tai. Trẻ khóc thét khi có người chạm vào vùng xung quanh tai, đặc biệt là đau tăng lên khi nằm bú hoặc nhai thức ăn.

• Sốt và rối loạn tiêu hóa: Viêm tai giữa cấp tính thường đi kèm với những cơn sốt từ nhẹ đến cao, trẻ nôn trớ, lừ đừ, tiêu chảy và bỏ ăn hoàn toàn.

Sốt và rối loạn tiêu hóa là một trong những biểu hiện của viêm tai giữa

• Phản xạ thính giác kém: Trẻ kém phản ứng với âm thanh xung quanh, gọi không quay lại hoặc bật tivi với âm lượng rất lớn. Nguyên nhân là do dịch mủ ứ đọng phía sau màng nhĩ làm giảm khả năng truyền âm.

3. Những sai lầm tai hại cha mẹ thường mắc phải khi vệ sinh tai cho con

Vì quá sạch sẽ và lo lắng khi thấy ráy tai con ướt, dính, nhiều bậc phụ huynh đã vô tình thực hiện những thói quen gây hại trực tiếp đến thính lực của trẻ:

• Dùng tăm bông ngoáy sâu vào ống tai: Đây là điều các bác sĩ Nhi khoa tuyệt đối cấm. Ống tai của trẻ rất hẹp và ngắn. Việc dùng tăm bông ngoáy sâu không những không lấy được ráy tai ra mà còn vô tình đẩy khối ráy tai cùng bụi bẩn vào sâu sát màng nhĩ, tạo thành nút tắc ráy tai gây điếc tạm thời. Nguy hiểm hơn, đầu tăm bông cứng có thể làm xước niêm mạc ống tai hoặc chọc thủng màng nhĩ của trẻ.

• Sử dụng dụng cụ lấy ráy tai bằng kim loại: Các loại móc ráy tai sắc nhọn rất dễ làm rách da ống tai, tạo vết thương hở cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm ống tai ngoài.

• Tự ý nhỏ các loại thuốc nước, thuốc nhỏ tai: Khi chưa có chỉ định của bác sĩ, việc nhỏ các dung dịch lạ (kể cả oxy già) vào tai trẻ có thể gây bỏng niêm mạc, làm tình trạng viêm nhiễm (nếu có) trở nên trầm trọng và khó điều trị hơn.

4. Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh tai cho trẻ chuẩn y khoa tại nhà

Bản chất của ống tai là một cơ chế tự làm sạch vô cùng kỳ diệu. Khi trẻ thực hiện các động tác như nhai thức ăn, nói chuyện, ngáp, lớp da ống tai sẽ từ từ đẩy phần ráy tai cũ, khô tróc ra phía ngoài cửa tai. Do đó, việc vệ sinh tai cho trẻ thực chất rất đơn giản và nhẹ nhàng.

Các bước vệ sinh an toàn:

1. Chuẩn bị một chiếc khăn bông sạch, mềm mại hoặc gạc y tế và nhúng vào nước ấm.

2. Vắt thật khô khăn/gạc.

3. Khi tắm cho trẻ, cha mẹ chỉ cần dùng khăn lau nhẹ nhàng khu vực vành tai ngoài và phần cửa ống tai (những nơi có thể nhìn thấy bằng mắt thường).

4. Nếu thấy ráy tai tự đùn ra ngoài, hãy dùng khăn ẩm nhẹ nhàng khều đi. Tuyệt đối không đưa bất kỳ vật gì vào bên trong lỗ tai.

Xử lý khi trẻ bị nút ráy tai: Trong một số ít trường hợp, ráy tai tiết ra quá nhiều, không tự đẩy ra được và đóng thành cục cứng ngắc bên trong ống tai (gây nghẹt tai, ù tai). Lúc này, cha mẹ không được tự ý dùng nhíp gắp. Hãy đưa trẻ đến phòng khám Tai Mũi Họng. Bác sĩ sẽ sử dụng các dung dịch nhỏ tai chuyên dụng để làm mềm ráy tai, sau đó dùng thiết bị hút nội soi áp lực nhẹ để lấy khối ráy tai ra một cách an toàn, không đau đớn.

Tóm lại, hiện tượng ráy tai của trẻ lúc ướt lúc khô là một sự điều chỉnh sinh lý hết sức bình thường của cơ thể trước các tác động của môi trường, mồ hôi và nước. Thay vì quá ám ảnh với việc làm sạch sâu bên trong, cha mẹ hãy tập trung quan sát các biểu hiện toàn thân của trẻ, nhận diện sớm những dấu hiệu viêm nhiễm bất thường để bảo vệ đôi tai của con luôn khỏe mạnh, thính nhạy trong những năm tháng đầu đời.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699