Trẻ co giật không rõ nguyên nhân: Cha mẹ cần xử trí thế nào?

1. Co giật không rõ nguyên nhân ở trẻ là gì?

Co giật là tình trạng rối loạn hoạt động điện não tạm thời, khiến cơ thể trẻ mất kiểm soát về vận động, ý thức và cảm giác. Đa phần các cơn co giật ở trẻ nhỏ (từ 6 tháng đến 5 tuổi) thường được kích hoạt bởi những cơn sốt cao đột ngột.

Tuy nhiên, nếu trẻ đột nhiên bị co giật khi nhiệt độ cơ thể hoàn toàn bình thường (không sốt), tình trạng này được xếp vào nhóm "co giật không rõ nguyên nhân" (hoặc co giật vô căn). Dù chưa thể xác định ngay lập tức, nhưng dưới góc độ y khoa, hiện tượng này có thể là tiếng chuông cảnh báo của những bệnh lý tiềm ẩn sau:

Động kinh: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Động kinh là một bệnh lý thần kinh mãn tính khiến các nơ-ron thần kinh trong não phóng điện bất thường, lặp đi lặp lại.
Rối loạn chuyển hóa: Hạ đường huyết đột ngột, hạ canxi máu hoặc thiếu hụt natri nghiêm trọng.
Tổn thương thần kinh trung ương: Viêm màng não, viêm não, có khối u trong não hoặc di chứng từ chấn thương sọ não trước đó.
Ngộ độc: Trẻ vô tình nuốt phải thuốc của người lớn, hóa chất hoặc tiếp xúc với nọc độc côn trùng.

2. Hướng dẫn sơ cứu CHUẨN Y KHOA khi trẻ đang co giật

Khi cơn co giật xảy ra, bộ não của trẻ đang tạm thời "ngắt kết nối". Mục tiêu duy nhất của sơ cứu không phải là làm cơn co giật ngừng lại ngay lập tức, mà là bảo vệ trẻ khỏi các chấn thương vật lý và đảm bảo đường thở thông thoáng. Cha mẹ hãy hít một hơi thật sâu, giữ bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sau:

Những việc BẮT BUỘC PHẢI LÀM:

Bảo vệ phần đầu và cơ thể: Đặt trẻ nằm xuống một mặt phẳng rộng rãi, an toàn (tốt nhất là trên sàn nhà). Nhanh chóng di dời các đồ vật sắc nhọn, cứng, góc cạnh ra xa khỏi tầm với của trẻ. Dùng một chiếc gối mỏng, áo khoác hoặc chính chăn đệm để lót nhẹ dưới đầu trẻ, tránh việc trẻ giật mạnh đập đầu xuống sàn.
Cho trẻ nằm nghiêng an toàn: Hãy nhẹ nhàng lật người trẻ nằm nghiêng sang một bên. Tư thế này vô cùng quan trọng, giúp đờm nhớt, nước bọt hoặc chất nôn (nếu có) chảy ra ngoài, ngăn ngừa nguy cơ trào ngược vào phổi gây sặc và ngạt thở.
Nới lỏng quần áo: Tháo cúc áo cổ, nới lỏng thắt lưng, cởi bỏ khăn quàng cổ hay kính mắt để trẻ dễ thở hơn.
Căn thời gian: Hãy nhìn đồng hồ và ghi nhớ chính xác thời điểm cơn co giật bắt đầu và kéo dài trong bao lâu. Thông tin này mang tính quyết định khi cung cấp cho bác sĩ cấp cứu.

Mục tiêu là bảo vệ trẻ khỏi các chấn thương vật lý và đảm bảo đường thở thông thoáng

Những việc TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM:

Sự lo lắng thường khiến cha mẹ vội vàng áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng. Bạn cần loại bỏ ngay lập tức những hành động sai lầm cực kỳ nguy hiểm sau:

Không nhét bất cứ vật gì vào miệng trẻ: Đây là sai lầm phổ biến nhất. Đừng cố gắng nhét ngón tay, đũa, thìa hay vắt chanh vào miệng trẻ với suy nghĩ "để con không cắn vào lưỡi". Thực tế, lực cắn khi co giật rất mạnh, việc nhét đồ cứng vào miệng sẽ làm gãy răng trẻ, răng rụng rơi vào đường thở gây tử vong. Nếu nhét ngón tay, người lớn có thể bị cắn đứt tay. Việc cắn trúng lưỡi (nếu có) thường chỉ xước nhẹ ở viền lưỡi và sẽ tự lành.
Không ghì chặt, ôm giữ cơ thể trẻ: Việc cố gắng đè tay chân hay ôm chặt không làm cơn co giật ngừng lại, mà trái lại có thể gây trật khớp, gãy xương hoặc tổn thương cơ bắp của trẻ.
Không tạt nước, không cạo gió: Những hành động này không có cơ sở khoa học, gây mất thời gian sơ cứu và có thể khiến trẻ bị nhiễm lạnh, kích ứng da.

3. Cha mẹ cần làm gì SAU KHI cơn co giật kết thúc?

Hầu hết các cơn co giật chỉ kéo dài từ 1 đến 3 phút rồi tự dừng lại. Sau cơn giật, trẻ sẽ rơi vào trạng thái lú lẫn, mệt mỏi, thở khò khè và thường chìm vào giấc ngủ sâu.

Tiếp tục cho trẻ nằm nghiêng an toàn, theo dõi sát sao nhịp thở và màu sắc môi của con.
Tuyệt đối không cho trẻ ăn, uống nước hoặc uống thuốc (ngay cả thuốc chống động kinh) cho đến khi trẻ tỉnh táo hoàn toàn để tránh rủi ro sặc nghẹn.
Ở bên cạnh vỗ về, an ủi con bằng giọng nói nhẹ nhàng khi con bắt đầu nhận thức lại xung quanh.

4. Dấu hiệu cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức

Dù phần lớn các cơn co giật sẽ tự hết, nhưng cha mẹ cần lập tức gọi xe cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu sinh tồn nguy hiểm sau:

Cơn co giật kéo dài liên tục trên 5 phút mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
Trẻ có dấu hiệu khó thở, tím tái ở môi và các đầu ngón tay ngón chân (thiếu oxy).
Trẻ bị co giật lặp lại nhiều cơn liên tiếp mà giữa các cơn trẻ không tỉnh lại.
Trẻ bị chấn thương vùng đầu hoặc cơ thể trong lúc co giật.
Sau khi hết giật, trẻ không có dấu hiệu tỉnh lại hoặc không thở bình thường.

Cha mẹ cần đưa con đi cấp cứu khi thấy các dấu hiệu nguy hiểm

5. Hành trình tìm nguyên nhân tại bệnh viện

Đối với tình trạng co giật không do sốt, việc đưa trẻ đi khám chuyên khoa Thần kinh Nhi là bắt buộc, cho dù cơn giật đã qua đi và trẻ trông có vẻ khỏe mạnh.

Tại bệnh viện, các bác sĩ sẽ tiến hành khai thác bệnh sử chi tiết (về di truyền gia đình, tiền sử sinh đẻ) và chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu như: Điện não đồ (EEG) để ghi lại sóng não, chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não để tìm tổn thương cấu trúc, xét nghiệm máu để kiểm tra đường huyết và điện giải. Chỉ khi tìm ra nguyên nhân gốc rễ, bác sĩ mới có thể đưa ra phác đồ điều trị đặc hiệu (ví dụ: dùng thuốc chống động kinh) nhằm ngăn chặn các cơn co giật tái phát, bảo vệ sự phát triển trí tuệ và tương lai của trẻ.

Sự hoảng loạn là kẻ thù lớn nhất của chúng ta trong các tình huống y tế khẩn cấp. Hiểu rõ về chứng co giật không rõ nguyên nhân và ghi nhớ nguyên tắc "Bảo vệ an toàn - Đường thở thông thoáng - Không nhét vật lạ vào miệng" chính là cách tốt nhất để cha mẹ tự tin đối mặt và giành lại sự an toàn cho đứa con bé bỏng của mình.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699