Trẻ khó ngủ – Dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe tiềm ẩn?

1. Trẻ khó ngủ là gì?

Trẻ khó ngủ là tình trạng bé trằn trọc lâu mới vào giấc, ngủ không sâu hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm. Thời gian khó ngủ có thể chỉ vài ngày (sinh lý) hoặc kéo dài trên 2 tuần (bệnh lý).

Khó ngủ sinh lý thường gặp ở trẻ sơ sinh, trong giai đoạn mọc răng, học bò, tập đi… khi cơ thể bé trải qua biến đổi lớn. Trong khi đó, khó ngủ bệnh lý lại liên quan tới bệnh tật, thiếu vi chất, hoặc rối loạn thần kinh.

Giấc ngủ rất quan trọng với trẻ nhỏ vì là thời điểm cơ thể tiết hormone tăng trưởng, phục hồi não bộ, củng cố trí nhớ. Thiếu ngủ lâu dài có thể ảnh hưởng cả về thể chất lẫn tinh thần của trẻ.

Trẻ khó ngủ là tình trạng bé trằn trọc lâu mới vào giấc

2. Nguyên nhân sinh lý khiến trẻ khó ngủ

Không phải lúc nào trẻ khó ngủ cũng vì bệnh lý. Rất nhiều bé gặp tình trạng khó ngủ hoàn toàn do những thay đổi tự nhiên trong quá trình lớn lên. Hiểu được nguyên nhân sinh lý sẽ giúp cha mẹ bớt lo lắng và biết cách hỗ trợ con tốt hơn.

Trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện nhịp sinh học: Trong những tháng đầu đời, đồng hồ sinh học của bé còn lẫn lộn ngày đêm. Bé ngủ ngắn, thức nhiều lần ban đêm khiến cha mẹ mệt mỏi.
Giai đoạn mọc răng gây đau nhức, khó chịu: Mọc răng làm bé đau lợi, khó chịu, hay thức giấc, quấy khóc vào ban đêm. Nhiều bé còn bỏ bú hoặc ăn ít hơn bình thường.
Khủng hoảng phát triển (Wonder Weeks): Khi học kỹ năng mới như lẫy, bò, đứng, bé thường ngủ ít, dễ giật mình vì não bộ phải xử lý nhiều thay đổi.
Trẻ quá kích thích trước giờ ngủ: Xem điện thoại, tivi, chơi đùa mạnh gần giờ đi ngủ khiến bé hưng phấn, khó thả lỏng để dễ vào giấc.

3. Nguyên nhân bệnh lý dẫn tới trẻ khó ngủ

Bé khó ngủ không chỉ do thói quen sinh hoạt hay giai đoạn phát triển. Một số bệnh lý tiềm ẩn cũng có thể là thủ phạm khiến bé trằn trọc, mất ngủ. Việc nhận diện đúng nguyên nhân bệnh lý giúp cha mẹ can thiệp kịp thời, tránh để tình trạng kéo dài ảnh hưởng sức khỏe con.

Bệnh lý tiêu hóa: Trào ngược dạ dày – thực quản, đầy bụng, đau bụng làm bé hay thức giấc, quấy khóc, khó chịu về đêm. Nhiều trẻ có biểu hiện ọc sữa, nôn trớ hoặc khóc thét sau bú.
Bệnh lý hô hấp: Viêm mũi, viêm amidan, hen suyễn khiến bé thở khò khè, tắc mũi, dễ thức giấc do khó thở. Ban đêm triệu chứng thường nặng hơn, khiến giấc ngủ chập chờn.
Thiếu vi chất: Thiếu vitamin D, magie, kẽm làm ảnh hưởng tới hoạt động thần kinh trung ương, khiến bé dễ bứt rứt, khó ngủ sâu hoặc hay tỉnh giấc giữa đêm.
Rối loạn thần kinh, hành vi: Trẻ tự kỷ, rối loạn lo âu thường gặp vấn đề về giấc ngủ như khó vào giấc, thức giấc nhiều lần hoặc ngủ rất ít, dẫn tới mệt mỏi ban ngày.

4. Cách khắc phục trẻ khó ngủ tại nhà

Trẻ khó ngủ không phải lúc nào cũng cần thuốc hay điều trị y tế. Nhiều trường hợp có thể cải thiện đáng kể nhờ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt và môi trường. Dưới đây là những mẹo hữu ích giúp bé ngủ ngon, bé tự ngủ tại nhà:

Thiết lập nếp sinh hoạt và giờ ngủ cố định: Cha mẹ nên cho bé đi ngủ và thức dậy cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Thói quen đều đặn giúp đồng hồ sinh học của bé ổn định, dễ vào giấc hơn.
Giảm kích thích trước giờ ngủ: Tránh cho bé chơi các trò chơi quá sôi động, xem tivi hay dùng điện thoại, máy tính bảng ít nhất 30-60 phút trước khi ngủ. Ánh sáng xanh từ màn hình có thể làm bé tỉnh táo và khó ngủ.
Tạo không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát: Phòng ngủ nên tối, nhiệt độ dễ chịu, không quá nóng hay lạnh. Cha mẹ có thể mở nhạc nhẹ hoặc tiếng ru êm dịu giúp bé thư giãn.
Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ: Bữa ăn tối nhẹ nhàng, không quá no hoặc quá nhiều đường giúp bé dễ ngủ hơn. Những thực phẩm giàu magie, tryptophan như chuối, sữa ấm cũng hỗ trợ bé thư giãn trước khi ngủ.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Không phải mọi trường hợp khó ngủ của trẻ đều cần đến bác sĩ. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên sớm cho bé thăm khám để tránh ảnh hưởng sức khỏe và sự phát triển. Dưới đây là những dấu hiệu cần lưu ý:

Khó ngủ kéo dài hơn 2-3 tuần: Nếu bé vẫn thức đêm, ngủ chập chờn dù đã áp dụng các biện pháp cải thiện tại nhà, rất có thể nguyên nhân sâu xa cần được bác sĩ đánh giá.
Trẻ sút cân, kém ăn, phát triển chậm: Khó ngủ đi kèm việc ăn uống kém, chậm tăng cân hay chiều cao có thể báo hiệu bệnh lý nền hoặc thiếu vi chất, cần kiểm tra chuyên sâu.
Có triệu chứng bất thường về hô hấp, thần kinh: Nếu bé thở khò khè, hay ngưng thở lúc ngủ, co giật nhẹ, mộng du hoặc hành vi bất thường, cha mẹ tuyệt đối không nên chủ quan.
Cha mẹ cảm thấy lo lắng, căng thẳng vì tình trạng của bé: Bất kỳ khi nào cha mẹ thấy quá mệt mỏi, lo lắng vì giấc ngủ của con, việc gặp bác sĩ để được tư vấn sẽ giúp giảm áp lực và tìm ra hướng xử trí phù hợp.

Không phải mọi trường hợp khó ngủ của trẻ đều cần đến bác sĩ

Trẻ khó ngủ không nên bị xem nhẹ vì có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Cha mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu đi kèm và tìm sự hỗ trợ y tế khi cần thiết. Giấc ngủ ngon chính là chìa khóa để trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Hoàng Ngân, Cầu Giấy, Hà Nội.
Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699