1. Viêm họng liên cầu khuẩn là gì?

Viêm họng liên cầu khuẩn (Strep throat) là tình trạng nhiễm trùng ở vùng cổ họng và amidan do một loại vi khuẩn có tên là Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes) gây ra.

Bệnh có thể tấn công mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 15 tuổi. Viêm họng liên cầu khuẩn có tính lây truyền rất cao. Vi khuẩn dễ dàng phát tán trong không khí khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc lây lan qua việc dùng chung đồ dùng cá nhân (cốc uống nước, thìa đũa), chạm vào các bề mặt có dính vi khuẩn rồi đưa tay lên mũi, miệng.

Điều quan trọng cần ghi nhớ: Chỉ có khoảng 20-30% các ca viêm họng ở trẻ em (và 5-15% ở người lớn) là do liên cầu khuẩn. Phần lớn còn lại là do virus. Do đó, việc nhận biết đúng nguyên nhân là chìa khóa để điều trị hiệu quả.

2. Dấu hiệu nhận biết viêm họng liên cầu khuẩn

Các triệu chứng của viêm họng do virus và vi khuẩn đôi khi rất giống nhau. Tuy nhiên, viêm họng liên cầu khuẩn thường có xu hướng bùng phát nhanh, mạnh và mang những đặc trưng riêng biệt.

Bạn nên nghĩ ngay đến liên cầu khuẩn nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau họng đột ngột và dữ dội: Cơn đau không diễn tiến từ từ mà xuất hiện rất nhanh. Bệnh nhân cảm thấy cực kỳ đau rát mỗi khi nuốt nước bọt hay thức ăn.

• Sốt cao: Thường sốt trên 38°C, đôi khi đi kèm với cảm giác ớn lạnh, gai rét.

Sốt là một trong những dấu hiệu nhận biết trẻ bị viêm họng liên cầu khuẩn

• Amidan sưng đỏ, có mủ: Khi há miệng to và soi đèn vào, bạn sẽ thấy hai khối amidan sưng to, tấy đỏ. Đặc biệt, trên bề mặt amidan thường xuất hiện các chấm mủ trắng hoặc những vệt mủ màu vàng.

• Xuất huyết vòm họng: Xuất hiện những chấm đỏ li ti (như vết xuất huyết) ở khu vực vòm miệng cứng hoặc vòm miệng mềm (phần ngã tư hầu họng).

• Sưng hạch bạch huyết: Các hạch ở vùng cổ hoặc dưới hàm sưng to và đau khi chạm vào.

• Triệu chứng toàn thân: Đau đầu, đau mỏi cơ thể, buồn nôn hoặc nôn mửa (đặc biệt thường gặp ở trẻ nhỏ).

Sự khác biệt then chốt so với viêm họng do virus: Nếu bạn bị đau họng nhưng lại đi kèm với các triệu chứng như ho, hắt hơi, sổ mũi, khàn giọng hoặc đỏ mắt, thì khả năng rất cao đó chỉ là viêm họng do virus (cảm lạnh, cảm cúm). Viêm họng liên cầu khuẩn thường KHÔNG gây ho hay sổ mũi.

3. Tại sao không được chủ quan với viêm họng liên cầu khuẩn?

Nếu viêm họng do virus có thể tự khỏi mà không cần thuốc đặc trị, thì viêm họng liên cầu khuẩn lại là một "quả bom nổ chậm" nếu bị bỏ qua. Vi khuẩn liên cầu nhóm A nếu không được tiêu diệt triệt để có thể lây lan đến các cơ quan khác và kích hoạt hệ miễn dịch tấn công chính cơ thể, gây ra các biến chứng nghiêm trọng:

• Sốt thấp khớp (Thấp tim): Đây là biến chứng nguy hiểm nhất. Bệnh gây viêm ở các khớp, phát ban và đặc biệt là gây tổn thương vĩnh viễn cho các van tim, dẫn đến suy tim sau này.

• Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu: Vi khuẩn gây ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận, dẫn đến tiểu ra máu, phù nề, tăng huyết áp.

• Biến chứng tại chỗ: Áp xe quanh amidan (túi mủ tích tụ phía sau amidan gây khó thở, khó nuốt nghiêm trọng), viêm tai giữa, viêm xoang.

4. Cách điều trị và chăm sóc chuẩn y khoa

Nguyên tắc tối thượng trong điều trị viêm họng liên cầu khuẩn là phải đi khám bác sĩ để được làm xét nghiệm và sử dụng kháng sinh đúng cách.

Phác đồ điều trị y tế

Khi nghi ngờ nhiễm bệnh, bác sĩ thường chỉ định làm Test nhanh liên cầu khuẩn (lấy dịch họng) để cho kết quả chỉ sau 10-15 phút.

• Sử dụng Kháng sinh: Nếu kết quả dương tính, kháng sinh (thường là nhóm Penicillin hoặc Amoxicillin) là chỉ định bắt buộc. Kháng sinh giúp tiêu diệt vi khuẩn, giảm triệu chứng nhanh chóng (thường sau 24-48 giờ), rút ngắn thời gian lây nhiễm và quan trọng nhất là ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

• Tuân thủ tuyệt đối: Bệnh nhân bắt buộc phải uống đủ liều kháng sinh theo đơn của bác sĩ (thường kéo dài 7-10 ngày) ngay cả khi các triệu chứng đã hoàn toàn biến mất. Việc tự ý dừng thuốc giữa chừng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn bùng phát trở lại và gây kháng kháng sinh.

Cách chăm sóc, giảm đau tại nhà

Song song với việc uống thuốc Tây, bạn có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sau để cơ thể nhanh phục hồi và làm dịu cổ họng:

• Giảm đau, hạ sốt: Có thể sử dụng Paracetamol hoặc Ibuprofen theo đúng liều lượng khuyến cáo để giảm đau họng và hạ sốt. (Lưu ý: Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên vì nguy cơ mắc hội chứng Reye hiếm gặp nhưng gây tử vong).

• Súc miệng bằng nước muối ấm: Pha 1/4 thìa cà phê muối với 200ml nước ấm. Súc miệng sâu dưới cổ họng vài lần mỗi ngày giúp sát khuẩn, làm sạch mủ và giảm sưng viêm hiệu quả. (Áp dụng cho người lớn và trẻ lớn đã biết súc miệng).

• Chế độ ăn uống mềm, lỏng: Ưu tiên các món ăn dễ nuốt, không cần nhai nhiều như súp, cháo loãng, canh hầm, sữa chua. Tránh đồ ăn cay nóng, nhiều axit (như nước cam, chanh chua) hoặc thức ăn thô cứng có thể làm xước niêm mạc họng.

• Uống nhiều nước ấm: Nước ấm, trà thảo mộc (trà hoa cúc, trà mật ong ấm) giúp giữ ẩm cho cổ họng, làm loãng dịch nhầy và xoa dịu cơn đau.

Uống nước ấm hỗ trợ cơ thể nhanh phục hồi và làm dịu cổ họng

• Nghỉ ngơi và cách ly: Người bệnh nên nghỉ ngơi nhiều, hạn chế nói to. Trẻ em nên nghỉ học ít nhất 24 giờ sau khi bắt đầu dùng kháng sinh và không còn sốt để tránh lây nhiễm cho các bạn cùng lớp. Thay bàn chải đánh răng mới sau 2-3 ngày dùng kháng sinh để không bị tái nhiễm.

Viêm họng liên cầu khuẩn là một bệnh lý nhiễm trùng cần được đánh giá nghiêm túc. Việc nhận biết đúng các dấu hiệu và đi khám kịp thời sẽ giúp bạn hoặc con yêu nhanh chóng vượt qua những cơn đau rát, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho hệ tim mạch và chức năng thận trong tương lai.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699