1. Tại sao trẻ bị tiêu chảy dễ mất nước và điện giải?
Khi bị tiêu chảy, ruột trẻ không thể hấp thụ nước và các chất điện giải (natri, kali, clorua, bicarbonat…) như bình thường. Phân lỏng, đi ngoài nhiều lần khiến cơ thể mất đi một lượng lớn nước và muối khoáng cần thiết cho các hoạt động sống. Ở trẻ em, lượng nước trong cơ thể chiếm tỷ lệ cao (khoảng 70-80% trọng lượng cơ thể), nên chỉ cần mất 5-10% nước đã có thể gây nguy hiểm. Mất điện giải làm rối loạn cân bằng nội môi, ảnh hưởng đến chức năng tim, thần kinh, cơ bắp và có thể dẫn đến co giật, hôn mê nếu không được bù kịp thời.
Bị tiêu chảy đi ngoài nhiều lần khiến cơ thể trẻ mất đi một lượng lớn nước và muối khoáng cần thiết cho các hoạt động sống
Dấu hiệu mất nước ở trẻ bị tiêu chảy
Cha mẹ cần nhận biết sớm các mức độ mất nước để có biện pháp xử lý phù hợp:
| Mức độ | Dấu hiệu | Hành động |
| Mất nước nhẹ (<5%) | Khát nước, môi khô nhẹ, tiểu ít hơn | Bù oresol tại nhà |
| Mất nước vừa (5-10%) | Môi khô, mắt trũng, khóc không ra nước mắt, tiểu rất ít, da nhăn khi véo | Bù oresol + theo dõi sát |
| Mất nước nặng (>10%) | Lừ đừ, li bì, mạch nhanh yếu, không tiểu, co giật | Cấp cứu ngay |
2. Dung dịch bù điện giải
2.1. Oresol – Dung dịch chuẩn theo WHO
Oresol (Oral Rehydration Solution) là dung dịch chứa tỷ lệ natri, kali, glucose và bicarbonat tối ưu, giúp ruột hấp thụ nước nhanh chóng. WHO khuyến cáo sử dụng oresol chuẩn (natri 75 mmol/l, glucose 75 mmol/l) cho mọi trường hợp tiêu chảy ở trẻ em.
2.2. Cách pha oresol đúng
-
Dùng đúng 1 gói oresol với 200ml nước đun sôi để nguội (đối với gói nhỏ).
-
Không pha với nước nóng, nước khoáng, sữa hoặc nước trái cây.
-
Khuấy đều đến khi bột tan hoàn toàn.
-
Dùng trong vòng 24 giờ sau khi pha, bảo quản nơi mát.
2.3. Liều lượng bù oresol theo độ tuổi
| Độ tuổi | Lượng oresol sau mỗi lần đi ngoài |
| Dưới 2 tuổi | 50-100ml |
| 2-10 tuổi | 100-200ml |
| Trên 10 tuổi | Uống theo nhu cầu (khát) |
3. Hướng dẫn bù điện giải tại nhà cho bé đúng cách
Bước 1: Đánh giá mức độ mất nước
Quan sát các dấu hiệu: môi khô, mắt trũng, tiểu ít, da nhăn khi véo. Nếu trẻ còn tỉnh táo, khát nước → có thể bù tại nhà.
Bước 2: Cho trẻ uống oresol từng ngụm nhỏ
-
Dùng thìa, cốc nhỏ hoặc ống hút.
-
Uống chậm, đều đặn, mỗi 1-2 phút 1 thìa.
-
Không ép uống nhiều cùng lúc → dễ gây nôn.
Cha mẹ cho trẻ uống oresol từng ngụm nhỏ, đúng cách giúp trẻ nhanh hồi phục khi bị tiêu chảy
Bước 3: Kết hợp với chế độ ăn phù hợp
-
Trẻ bú mẹ: Tăng số lần bú, bú mẹ hoàn toàn.
-
Trẻ bú bình: Pha sữa đúng liều, không pha loãng.
-
Trẻ ăn dặm: Cháo loãng, súp, chuối chín, nước cơm.
Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh
-
Ghi lại số lần đi ngoài, lượng oresol đã uống.
-
Nếu trẻ nôn → đợi 10 phút, sau đó tiếp tục uống chậm hơn.
-
Nếu tiểu ít, môi vẫn khô sau 4 giờ → tăng lượng oresol.
Bước 5: Đưa trẻ đi khám nếu có dấu hiệu nặng
-
Nôn liên tục, không uống được.
-
Lừ đừ, co giật, không tiểu >6 giờ.
-
Sốt cao, phân có máu.
Bù điện giải đúng cách là chìa khóa giúp trẻ bị tiêu chảy hồi phục nhanh, tránh biến chứng nguy hiểm. Oresol, sữa mẹ và chế độ ăn phù hợp là “bộ ba vàng” trong điều trị tại nhà. Cha mẹ cần nhận biết sớm dấu hiệu mất nước, pha và cho trẻ uống oresol đúng liều, đồng thời theo dõi sát để đưa bé đi khám kịp thời nếu cần. Với sự chăm sóc khoa học và kiên nhẫn, trẻ sẽ vượt qua tiêu chảy an toàn và khỏe mạnh trở lại.
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
- Fanpage của Dr Thắng
1. Ths. BS Vũ Công Thắng :
https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN
2. Bác sĩ Thắng:
https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN
3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:
https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN
- Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
- Địa chỉ phòng khám: phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Hoàng Ngân, Cầu Giấy, Hà Nội.
- Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
- Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699
