1. Bản chất của khớp ngậm đúng: Không chỉ là "ngậm vào đầu ti"

Một hiểu lầm tai hại mà hầu hết các mẹ mới sinh đều mắc phải là suy nghĩ: "Chỉ cần nhét đầu ti vào miệng con là xong". Đây chính là khởi nguồn của mọi rắc rối. Cấu tạo bầu ngực mẹ có hai phần: đầu ti (núm vú) và quầng thâm (quầng vú). Các bể chứa sữa và ống dẫn sữa nằm tập trung ở phía dưới quầng thâm, trong khi đầu ti chỉ đóng vai trò là "cửa thoát" và là chiếc vòi dẫn sữa.

Cách mẹ nhận biết khi bé đang muốn ti sữa mẹ

Nếu bé chỉ ngậm hời hợt vào đầu ti, bé giống như đang mút một chiếc ống hút bị kẹp chặt. Bé sẽ phải dùng lực rất mạnh ở nướu để nghiến và mút, nhưng sữa không ra hoặc ra rất ít. Lực ma sát mạnh và liên tục này lên vùng da mỏng manh nhất của đầu ti sẽ gây ra trầy xước, phồng rộp và nứt cổ gà chỉ sau vài cữ bú. Ngược lại, một khớp ngậm đúng (Deep Latch) là khi miệng bé mở rộng hết cỡ và bao trọn lấy phần lớn quầng vú (đặc biệt là quầng vú phía dưới). Khi đó, lưỡi của bé sẽ massage trực tiếp lên các bể sữa bên dưới quầng thâm, kích thích sữa phun ra mạnh mẽ mà không hề gây tổn thương cho đầu ti. Lúc này, đầu ti nằm sâu trong khoang miệng mềm mại của bé (chạm đến điểm tiếp giáp giữa ngạc cứng và ngạc mềm), hoàn toàn an toàn và không chịu áp lực ma sát.

2. Chuẩn bị tư thế: "Bụng áp bụng, cằm chạm ngực"

Trước khi tập trung vào cái miệng nhỏ xíu của con, mẹ cần điều chỉnh tư thế toàn thân của cả hai mẹ con. Một khớp ngậm đúng không thể được thực hiện trên một tư thế sai lệch, vặn vẹo. Nguyên tắc vàng trong tư thế bú là "thẳng hàng" và "áp sát". Mẹ hãy bế bé sao cho tai, vai và hông của bé nằm trên một đường thẳng. Tuyệt đối không để bé nằm ngửa nhưng đầu lại quay sang một bên để bú, vì tư thế này khiến bé khó nuốt và dễ gây mỏi cổ, dẫn đến việc bé nhả nhớt và day nghiến đầu ti.

Cơ thể bé phải được áp sát hoàn toàn vào cơ thể mẹ theo quy tắc "bụng áp bụng, ngực áp ngực". Mẹ nên dùng gối hỗ trợ hoặc kê tay sao cho miệng bé ngang tầm với đầu ti, tránh việc mẹ phải khom lưng cúi xuống hoặc bé phải rướn cổ lên cao để với tới ti. Khi bé cảm thấy thoải mái và an toàn trong vòng tay mẹ, bé sẽ mở miệng to hơn và hợp tác hơn trong việc tìm ti.

3. Kỹ thuật đưa khớp ngậm vào sâu (Asymmetric Latch)

Đây là bước quan trọng nhất quyết định thành bại. Thay vì cố gắng nhét ti vào miệng bé một cách thụ động, mẹ hãy áp dụng kỹ thuật "khớp ngậm bất đối xứng". Đầu tiên, mẹ dùng một tay (thường là tay cầm vú theo hình chữ C hoặc chữ U) để kẹp dẹt bầu ngực lại theo chiều dọc của miệng bé, giúp bé dễ ngậm hơn. Sau đó, dùng đầu ti cọ nhẹ vào môi trên hoặc mũi của bé để kích thích phản xạ tìm kiếm (rooting reflex).

Khi thấy bé mở miệng rộng hết cỡ (giống như đang ngáp), đây là "thời điểm vàng". Mẹ hãy nhanh tay đưa bé vào vú (lưu ý là đưa bé vào vú, chứ không phải đưa vú vào bé). Hướng di chuyển là đưa cằm của bé chạm vào bầu ngực trước tiên, sau đó mới đến môi trên phủ lên. Kỹ thuật này giúp lưỡi của bé vươn dài ra và đón lấy đầu ti, đưa đầu ti vào sâu tận trong họng. Nếu làm đúng, mẹ sẽ thấy phần quầng vú phía trên môi trên của bé lộ ra nhiều hơn so với phần quầng vú phía dưới môi dưới. Cằm của bé cắm sâu vào bầu ngực mẹ, trong khi mũi bé vẫn hở một khoảng nhỏ hoặc chỉ chạm nhẹ để thở.

4. Dấu hiệu nhận biết khớp ngậm đúng và sai

Làm sao để biết mẹ đã làm đúng hay chưa? Hãy quan sát bằng mắt và cảm nhận bằng cơ thể. Về mặt thị giác, môi của bé phải trề ra ngoài giống như miệng cá (fish lips), bám chặt vào bầu ngực. Hai má của bé phồng lên khi mút chứ không bị hóp vào (hóp má chứng tỏ chỉ mút được không khí hoặc mút hời hợt). Mẹ không nghe thấy tiếng chùn chụt (tiếng tắc lưỡi) mà chỉ nghe thấy tiếng thở đều và tiếng nuốt "ực, ực" nhịp nhàng của con.

Dấu hiệu nhận biết khớp ngậm sai (Ảnh minh họa)

Về mặt cảm giác, đây là thước đo chính xác nhất. Ngay khoảnh khắc bé ngậm vào, mẹ có thể cảm thấy hơi đau nhói nhẹ trong vài giây đầu do lực hút (đối với những ngày đầu sau sinh), nhưng sau đó cảm giác đau phải biến mất hoàn toàn, thay vào đó là cảm giác êm ái, như có một lực đang rút sữa từ sâu bên trong bầu ngực ra. Nếu mẹ cảm thấy đau rát, đau buốt kéo dài trong suốt cữ bú, hoặc khi bé nhả ti ra thấy đầu ti bị méo mó, bẹp dí như thỏi son mới dùng, hoặc có đường lằn trắng, thì chắc chắn khớp ngậm đã sai. Lúc này, đừng cố chịu đựng cho bé bú tiếp. Hãy nhẹ nhàng đưa ngón tay út sạch vào khóe miệng bé để phá vỡ lực hút chân không, rút ti ra và thực hiện lại từ đầu.

5. Xử lý "nứt cổ gà" và chữa lành tổn thương

Nếu mẹ đã lỡ bị nứt cổ gà do sai khớp ngậm trước đó, việc điều chỉnh lại khớp ngậm là điều kiện tiên quyết để vết thương lành lại. Khi bé ngậm đúng (ngậm sâu vào quầng vú), đầu ti bị nứt sẽ nằm sâu trong khoang miệng và không bị cọ xát thêm, giúp mẹ giảm đau đáng kể và vẫn có thể duy trì việc cho bú.

Để hỗ trợ vết nứt nhanh lành, "thần dược" tốt nhất chính là sữa mẹ. Sau mỗi cữ bú, mẹ hãy vắt một chút sữa cuối (nhiều chất béo) thoa đều lên đầu ti và để khô tự nhiên. Sữa mẹ chứa kháng thể và các yếu tố tăng trưởng biểu bì giúp vết thương liền miệng rất nhanh. Ngoài ra, mẹ có thể sử dụng các loại kem bôi đầu ti chứa Lanolin tinh khiết (mỡ cừu) hoặc miếng dán chuyên dụng. Hạn chế rửa đầu ti bằng xà phòng hoặc lau chùi quá mạnh bằng khăn ướt, vì sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da. Nên để ngực thoáng khí (air-dry) càng nhiều càng tốt, tránh mặc áo lót quá chật gây bí bách và cọ xát vào vết thương.

Điều chỉnh khớp ngậm đúng là một kỹ năng cần sự kiên nhẫn và thực hành, không phải là bản năng tự nhiên ai sinh ra cũng biết làm ngay. Sẽ có những lúc mẹ cảm thấy lóng ngóng, bực bội khi con khóc mà mẹ chưa chỉnh được tư thế. Nhưng hãy nhớ rằng, mỗi lần mẹ chịu khó rút ra làm lại là một lần mẹ đang bảo vệ chính mình và giúp con có được bữa ăn chất lượng hơn. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia tư vấn sữa mẹ nếu tình trạng đau đớn kéo dài. Khi khớp ngậm đã "chuẩn", việc cho con bú sẽ trở lại đúng với ý nghĩa của nó: một khoảng thời gian thư giãn, êm đềm và tràn đầy yêu thương.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699