1. Hành trình của một cơn ho: Từ ho khan đến ho đờm diễn ra như thế nào?

Để hiểu vì sao ho đờm lại là dấu hiệu khỏi bệnh, chúng ta cần nhìn vào diễn biến tự nhiên của một đợt nhiễm trùng đường hô hấp (thường do virus cảm lạnh, cảm cúm gây ra). Chu kỳ này thường trải qua 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Khởi phát với ho khan. Khi virus vừa xâm nhập vào đường hô hấp trên, chúng tấn công và làm tổn thương các tế bào niêm mạc họng. Phản ứng viêm làm họng khô, rát và ngứa ngáy. Lúc này, cơ thể tạo ra phản xạ ho khan (ho không có đờm, ho the thé) để cố gắng làm dịu cảm giác ngứa rát hoặc tống dị vật ra ngoài.

• Giai đoạn 2: Phản công và xuất hiện đờm lỏng. Để tiêu diệt mầm bệnh, hệ miễn dịch huy động lượng lớn bạch cầu đến "chiến trường" niêm mạc hô hấp. Đồng thời, các tuyến nhầy tăng tốc hoạt động, tiết ra lượng lớn dịch nhầy trong suốt để "trói chặt" virus, vi khuẩn, không cho chúng tiến sâu vào phổi. Lúc này, trẻ bắt đầu có biểu hiện ho sụt sịt, tống ra đờm trong, loãng.

• Giai đoạn 3: Dọn dẹp tàn cuộc với ho đờm đặc. Sau một trận chiến ác liệt, hệ miễn dịch chiến thắng. Lớp dịch nhầy lúc này sẽ ôm trọn "xác" của vi khuẩn, virus, các tế bào bạch cầu đã chết và các mảnh vụn mô tổn thương. Hỗn hợp này đặc quánh lại, đổi sang màu trắng đục, vàng nhạt hoặc xanh lá. Lúc này, cơ thể buộc phải ho những tiếng thật sâu, thật nặng để đẩy toàn bộ khối "rác thải" này ra khỏi đường thở.

Diễn biến một đợt nhiễm trùng đường hô hấp thường gồm 3 giai đoạn

2. Vì sao ho đờm đặc lại là "tín hiệu đáng mừng"?

Từ cơ chế trên, có thể thấy cục đờm đặc quánh chính là minh chứng cho việc hệ miễn dịch của trẻ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tiêu diệt mầm bệnh.

Việc trẻ ho nặng tiếng hơn không đồng nghĩa với việc bệnh nặng hơn, mà đó là do cục đờm quá đặc, cản trở đường lưu thông của không khí, đòi hỏi trẻ phải dùng lực mạnh từ cơ hoành và cơ bụng để bật ho ra ngoài. Khi đờm được tống xuất (trẻ có thể ho khạc ra ngoài hoặc nôn trớ ra cùng thức ăn, hoặc nuốt xuống dạ dày và tiêu hủy qua phân), đường thở sẽ lấy lại sự thông thoáng. Số lần ho sẽ thưa dần và trẻ sẽ khỏi bệnh hoàn toàn. Do đó, cha mẹ không nên quá hoảng loạn khi thấy con chuyển sang giai đoạn ho đờm.

3. Ranh giới mong manh: Đừng vội mừng nếu ho đờm đi kèm sau!

Tuy nhiên, không phải 100% các trường hợp ho đờm đều là dấu hiệu khỏi bệnh. Việc quan sát toàn trạng của trẻ là cực kỳ quan trọng. Ho đờm đặc sẽ là dấu hiệu cảnh báo tình trạng bội nhiễm vi khuẩn (bệnh chuyển nặng thành viêm phế quản, viêm phổi) nếu đi kèm với các dấu hiệu sau đây:

• Trẻ đột ngột sốt cao trở lại: Trẻ đã cắt sốt được 1-2 ngày trong giai đoạn ho khan, nhưng khi chuyển sang ho đờm lại bất ngờ sốt cao 39 - 40 độ C, ớn lạnh, rét run.

• Màu sắc đờm bất thường kéo dài: Đờm có màu xanh đặc, vàng sậm, mùi hôi khắm và tình trạng này kéo dài liên tục trên 10 ngày không thuyên giảm.

• Dấu hiệu suy hô hấp: Trẻ ho rũ rượi không dứt, nhịp thở nhanh gấp gáp, thở khò khè rít lên từng hồi. Nghiêm trọng nhất là hiện tượng rút lõm lồng ngực (phần da dưới xương ức lõm sâu vào mỗi khi trẻ hít thở) và tím tái quanh môi.

• Trẻ lừ đừ, bỏ ăn: Khác với trẻ đang phục hồi vẫn vui chơi bình thường, trẻ bị viêm phổi thường mệt lả, ngủ li bì, bỏ bú, nôn mọi thứ ăn vào.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đi khám?

(Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cha mẹ cần ngay lập tức đưa trẻ đến bệnh viện để được can thiệp y tế, tuyệt đối không tự theo dõi tại nhà).

4. Bí quyết chăm sóc "chuẩn khoa học" giúp trẻ tống sạch đờm nhanh chóng

Khi xác định con đang ở giai đoạn tống đờm phục hồi, cha mẹ hãy là người "trợ lý" đắc lực giúp con làm sạch đường thở bằng các biện pháp an toàn, không lạm dụng thuốc Tây y:

• Tuyệt đối KHÔNG tự ý dùng thuốc ức chế ho: Các loại thuốc ho làm giảm phản xạ ho là "kẻ thù" của giai đoạn này. Nếu trẻ không ho được, đờm sẽ ứ đọng lại trong phế quản, tắc nghẽn đường thở và gây viêm phổi.

• Nước là "thuốc long đờm" vĩ đại nhất: Nước giúp làm loãng cấu trúc phân tử của đờm đặc, khiến đờm lỏng ra và dễ trôi tuột ra ngoài. Hãy cho trẻ bú mẹ nhiều hơn, uống nhiều nước ấm, nước luộc rau, súp loãng hoặc nước ép trái cây giàu vitamin C.

• Vệ sinh mũi họng sạch sẽ: Đờm ở họng phần lớn chảy từ trên khoang mũi xuống. Mẹ hãy dùng nước muối sinh lý hoặc nước muối ưu trương nhỏ mũi cho bé, sau đó dùng dụng cụ hút mũi mềm lấy sạch dịch nhầy 2-3 lần/ngày, đặc biệt là trước khi ăn và trước khi đi ngủ.

• Áp dụng kỹ thuật vỗ rung long đờm: Đặt trẻ nằm nghiêng hoặc nằm sấp trên đùi mẹ, đầu hơi dốc xuống. Bàn tay mẹ khum lại và vỗ nhịp nhàng vào lưng trẻ (khu vực giữa hai bả vai) từ dưới lên trên. Áp lực không khí sẽ tạo độ rung, giúp đờm bong tróc khỏi thành phế quản và đẩy lên họng dễ dàng hơn. (Lưu ý: Chỉ vỗ rung khi trẻ đang đói hoặc sau bữa ăn ít nhất 1.5 - 2 tiếng để tránh nôn trớ).

• Bổ sung siro ho thảo dược: Mẹ có thể cho con dùng các loại siro chiết xuất từ lá thường xuân, cao lỏng quất/húng chanh, hoặc ngậm mật ong ấm (chỉ dùng mật ong cho trẻ TRÊN 1 TUỔI) để làm dịu niêm mạc họng, hỗ trợ long đờm an toàn.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, số 167, phố Hoàng Ngân, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699