logo
  • Thạc sĩ Bác sĩ
  • Vũ Công Thắng
  • Chăm con đơn giản cùng BS Thắng

Con thở khò khè khi ngủ: Mẹ có cần lo hay đó chỉ là chuyện bình thường ở trẻ sơ sinh?

Trong không gian tĩnh lặng của ban đêm, thay vì tiếng thở đều đặn êm ái, nhiều mẹ bỉm sữa lại bị đánh thức bởi âm thanh "khò khè", "khụt khịt" hay thậm chí là tiếng rít sòng sọc phát ra từ mũi và họng của con. Cảm giác hoang mang, lo sợ con bị viêm phổi hay hen suyễn lập tức bủa vây khiến mẹ chẳng thể chợp mắt. Trẻ sơ sinh vốn mong manh, mọi biểu hiện bất thường dù là nhỏ nhất cũng đủ làm cha mẹ đứng ngồi không yên. Tuy nhiên, trong y khoa, "khò khè" là một ranh giới rất mỏng manh giữa hiện tượng sinh lý bình thường của trẻ nhỏ và dấu hiệu cảnh báo bệnh lý hô hấp nguy hiểm. Vậy làm sao để mẹ tự "bắt bệnh" cho con ngay tại nhà? Tiếng thở như thế nào là an toàn và khi nào cần bế con đi viện gấp? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho mẹ chiếc "chìa khóa" để giải mã tiếng thở của con yêu.

1. Phân biệt tiếng "Khò khè" thật và giả: Sự nhầm lẫn tai hại của nhiều cha mẹ

Trong y khoa, "khò khè" (Wheezing) là âm thanh có âm sắc trầm hoặc rít, phát ra từ đường hô hấp dưới (phế quản, phổi) do luồng khí phải đi qua các ống dẫn khí bị chít hẹp, co thắt. Âm thanh này nghe rõ nhất khi trẻ thở ra và thường phải dùng ống nghe y tế mới đánh giá chính xác được.

Tuy nhiên, trên thực tế, 80% các bà mẹ khi than phiền "con thở khò khè" lại đang mô tả tình trạng "khụt khịt" do nghẹt mũi (đường hô hấp trên). Vì đường kính lỗ mũi của trẻ sơ sinh rất nhỏ, chỉ cần một chút dịch nhầy, gỉ mũi khô hay một ít sữa trào ngược đọng lại ở ngã tư hầu họng cũng đủ tạo ra âm thanh ọc ọc, khò khè khi luồng khí đi qua.

Âm thanh khò khè của trẻ sơ sinh có thể được nghe rõ hơn khi trẻ ngủ

Mẹo nhỏ cho mẹ để phân biệt: Mẹ hãy áp sát tai vào mũi và miệng của con, sau đó áp tai vào vùng ngực/lưng của con.

  • Nếu tiếng khò khè nghe to nhất ở mũi/họng, và bé thỉnh thoảng hắt hơi, ho sặc rồi thở êm lại -> Đó chỉ là ngạt mũi, khụt khịt sinh lý.

  • Nếu tiếng thở rít, khò khè phát ra từ sâu trong lồng ngực, nhịp thở khó khăn -> Đó là khò khè thật sự (bệnh lý).

2. Tại sao trẻ sơ sinh hay phát ra tiếng kêu khi ngủ? (Khò khè sinh lý)

Nếu bé nhà bạn dưới 6 tháng tuổi, ăn ngủ ngoan, tăng cân đều nhưng đêm ngủ hay phát ra tiếng động, thì nguyên nhân chủ yếu đến từ đặc điểm giải phẫu tự nhiên:

  • Ống thở "mini": Kích thước đường thở của trẻ sơ sinh chỉ bằng một phần rất nhỏ so với người lớn. Màng nhầy lại chứa nhiều mạch máu nên rất dễ sản sinh dịch tiết. Sự kết hợp này tạo ra tiếng "nhạc" mỗi khi bé hít thở.

  • Bé chỉ biết thở bằng mũi: Khác với người lớn có thể há miệng để thở khi ngạt mũi, trẻ sơ sinh (đặc biệt dưới 2 tháng) phản xạ thở hoàn toàn bằng mũi. Khi mũi bị vướng chút dịch nhầy, bé sẽ cố gắng hít mạnh hơn, tạo ra âm thanh lớn.

  • Mềm sụn thanh quản: Đây là một tình trạng bẩm sinh khá phổ biến. Vùng sụn che phủ nắp thanh quản của bé chưa đủ cứng cáp, nên khi bé hít vào, sụn này bị hút xẹp xuống che lấp một phần đường thở, tạo ra tiếng thở rít khò khè. Tình trạng này thường tự hết khi bé được 12 - 18 tháng tuổi mà không cần điều trị.

3. Khi tiếng khò khè là "hồi chuông cảnh báo" bệnh lý

Mẹ không được chủ quan nếu tiếng khò khè kéo dài dai dẳng, âm lượng ngày càng to và đi kèm với sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt của trẻ. Đó có thể là dấu hiệu của:

  • Viêm tiểu phế quản / Nhiễm virus RSV: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây khò khè ở trẻ dưới 2 tuổi. Virus tấn công các nhánh phế quản nhỏ xíu trong phổi, gây viêm sưng và tiết đầy dịch nhầy, chít hẹp đường thở.

RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây khò khè ở trẻ

  • Hen suyễn (Suyễn nhi): Nếu trong gia đình có tiền sử dị ứng, hen suyễn, và bé bị khò khè tái đi tái lại nhiều lần khi thay đổi thời tiết, tiếp xúc bụi mịn, lông chó mèo... thì mẹ cần nghĩ ngay đến hen suyễn.

  • Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Axit và sữa từ dạ dày trào ngược lên thực quản, tràn vào đường thở gây viêm thanh quản, khiến bé ho và thở khò khè, đặc biệt là khi nằm ngủ vào ban đêm.

  • Viêm phổi: Biến chứng nặng từ các bệnh hô hấp thông thường, kèm theo sốt cao, li bì.

4. Dấu hiệu bắt buộc mẹ phải đưa bé đi cấp cứu ngay

Khò khè có thể diễn tiến thành suy hô hấp rất nhanh ở trẻ sơ sinh. Cha mẹ không được chần chừ, hãy ôm con đến bệnh viện gần nhất nếu quan sát thấy các biểu hiện sau:

  • Rút lõm lồng ngực: Khi bé hít vào, vùng da giữa các xương sườn hoặc phần hõm ức (dưới cổ) bị hút sâu vào trong. Đây là dấu hiệu bé đang phải gắng sức tột độ để thở.

  • Thở nhanh, thở gấp: Nhịp thở > 60 lần/phút đối với trẻ dưới 2 tháng tuổi; và > 50 lần/phút với trẻ từ 2-12 tháng tuổi.

  • Dấu hiệu tím tái: Môi, lưỡi, đầu ngón tay ngón chân của bé chuyển sang màu xanh tím do thiếu oxy trầm trọng.

  • Toàn trạng suy kiệt: Bé lừ đừ, bỏ bú hoàn toàn, ngủ li bì khó đánh thức, khóc tiếng nhỏ yếu ớt.

  • Có cơn ngừng thở: Bé đang thở bỗng nhiên ngừng lại trên 15-20 giây.

5. Tuyệt chiêu giúp con thở êm ái, ngủ ngon giấc mỗi đêm

Nếu đã xác định con chỉ bị khụt khịt, khò khè do dịch mũi hoặc do mềm sụn thanh quản nhẹ, mẹ hoàn toàn có thể giúp con dễ chịu hơn bằng các phương pháp an toàn tại nhà:

  • Vệ sinh mũi đúng chuẩn: Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) vào mỗi bên mũi để làm loãng dịch nhầy, sau đó dùng dụng cụ hút mũi mềm để hút nhẹ nhàng. Tuyệt đối không dùng miệng để hút mũi cho con vì vi khuẩn từ miệng mẹ sẽ lây sang bé.

  • Điều chỉnh tư thế ngủ: Kê cao đầu và phần thân trên của bé khoảng 15-30 độ (bằng gối chống trào ngược) để đường thở thẳng hơn, giảm áp lực dịch mũi chảy xuống họng và hạn chế trào ngược dạ dày.

  • Tạo độ ẩm lý tưởng: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ (duy trì ở mức 50-60%) giúp niêm mạc đường hô hấp của bé không bị khô rát, làm lỏng dịch tiết.

  • Giữ môi trường trong lành: Tuyệt đối không để bé ngửi khói thuốc lá, khói bếp, bụi bẩn hay mùi nước hoa nồng nặc. Tường phòng ngủ không được ẩm mốc.

  • Chia nhỏ cữ bú: Nếu bé dễ bị sặc hoặc trào ngược, hãy cho bé bú lượng ít hơn nhưng tăng số lần lên, bế vỗ ợ hơi kỹ sau mỗi lần bú trước khi đặt nằm.

Tiếng thở khò khè của trẻ sơ sinh khi ngủ là một bản giao hưởng với rất nhiều nốt thăng trầm. Đa phần đó chỉ là những âm thanh sinh lý tự nhiên trong quá trình bé lớn lên và hoàn thiện cơ thể. Tuy nhiên, sự tinh tế quan sát của người mẹ mới là chiếc "ống nghe" chính xác nhất để bảo vệ con. Hãy giữ cho mình một cái đầu lạnh để phân biệt đâu là tiếng khò khè vô hại, và đâu là tiếng kêu cứu của đường hô hấp, từ đó có cách xử trí kịp thời, giữ cho giấc ngủ của con luôn êm đềm và khỏe mạnh.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

  • Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

  • Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

  • Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

  • Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

  • Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699