1. Hiểu đúng về tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ (đái tháo đường thai kỳ) là tình trạng lượng đường (glucose) trong máu tăng cao đột biến, được chẩn đoán lần đầu tiên trong thời kỳ mang thai.

Nguyên nhân chính xuất phát từ sự thay đổi nội tiết tố. Khi mang thai, nhau thai tiết ra các hormone giúp thai nhi phát triển, nhưng những hormone này vô tình làm giảm tác dụng của insulin (chất giúp chuyển hóa đường thành năng lượng). Để bù đắp, tuyến tụy của mẹ phải sản xuất lượng insulin gấp 2-3 lần bình thường. Nếu tuyến tụy không đáp ứng đủ, lượng đường sẽ tích tụ lại trong máu, dẫn đến tiểu đường thai kỳ. Bệnh thường tự hết sau khi mẹ sinh em bé khoảng 6 tuần.

2. 5 Dấu hiệu cảnh báo tiểu đường thai kỳ mẹ tuyệt đối không được bỏ qua

Tiểu đường thai kỳ thường phát triển lặng lẽ vào giai đoạn giữa và cuối thai kỳ (từ tuần 24 đến 28). Tuy nhiên, nếu tinh ý quan sát, mẹ bầu vẫn có thể nhận ra những thay đổi bất thường của cơ thể thông qua 5 dấu hiệu sau đây:

• Khát nước liên tục và khô miệng: Dù mẹ đã uống rất nhiều nước nhưng lúc nào cũng có cảm giác khát khô cổ họng. Đây là phản ứng tự nhiên khi cơ thể phải lấy thêm nước từ các tế bào để pha loãng lượng đường dư thừa trong máu.

• Đi tiểu nhiều lần bất thường: Phụ nữ mang thai thường đi tiểu nhiều do thai nhi lớn chèn ép lên bàng quang. Tuy nhiên, nếu mẹ bị tiểu đường, lượng nước tiểu thải ra không chỉ nhiều về số lần mà còn lớn về thể tích do thận phải làm việc hết công suất để đào thải đường ra ngoài.

• Cơ thể mệt mỏi, kiệt sức dai dẳng: Khác với cơn ốm nghén thông thường, mẹ bầu bị tiểu đường thường xuyên rơi vào trạng thái lờ đờ, uể oải. Nguyên nhân là do glucose không thể đi vào tế bào để tạo năng lượng, khiến các cơ bắp luôn trong tình trạng "đói".

• Mờ mắt chớp nhoáng: Lượng đường trong máu tăng cao làm thay đổi lượng dịch trong mắt, gây sưng phù thủy tinh thể. Điều này khiến mẹ bầu thỉnh thoảng thấy mắt bị mờ đi, mất tiêu cự trong một khoảng thời gian ngắn.

• Dễ bị viêm nhiễm, ngứa ngáy vùng kín: Môi trường nhiều đường trong cơ thể là điều kiện sinh sôi lý tưởng cho các loại nấm men và vi khuẩn. Nếu mẹ bầu liên tục bị viêm nhiễm phụ khoa, nấm ngứa vùng kín hoặc vết xước ngoài da lâu lành, hãy cảnh giác với tiểu đường thai kỳ.

Chỉ số đường huyết tăng cao là dấu hiệu của tình trạng đái tháo đường khi mang thai

3. Những đối tượng nào có nguy cơ cao mắc bệnh?

Bất kỳ phụ nữ nào khi mang thai cũng có nguy cơ mắc chứng bệnh này. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ tăng vọt nếu mẹ nằm trong các nhóm đối tượng sau:

• Mẹ bầu bị thừa cân, béo phì trước khi mang thai (Chỉ số BMI > 25).

• Có tiền sử gia đình (bố, mẹ, anh chị em ruột) mắc bệnh tiểu đường tuýp 2.

• Mang thai khi tuổi đã lớn (đặc biệt là phụ nữ trên 35 tuổi).

• Đã từng bị tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước.

• Tiền sử sinh con nặng trên 4kg hoặc từng bị thai lưu không rõ nguyên nhân.

• Người mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

4. Biện pháp phòng tránh tiểu đường thai kỳ khoa học và hiệu quả

Tiểu đường thai kỳ hoàn toàn có thể ngăn ngừa hoặc kiểm soát tốt nếu mẹ bầu áp dụng một lối sống khoa học và kỷ luật ngay từ những ngày đầu mang thai.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng "Xanh - Sạch - Cân bằng"

Chế độ ăn uống là yếu tố quyết định đến lượng đường trong máu. Mẹ không cần ăn kiêng kham khổ, nhưng cần biết cách chọn lọc thực phẩm:

• Cắt giảm carbohydrate đơn giản: Tránh xa đường tinh luyện, bánh kẹo ngọt, nước có ga, chè, kem, và hạn chế cơm trắng, bánh mì trắng.

• Tăng cường carbohydrate phức hợp: Thay thế bằng gạo lứt, yến mạch, khoai lang, các loại đậu. Những thực phẩm này giàu chất xơ, tiêu hóa chậm giúp đường huyết không bị tăng vọt sau khi ăn.

Mẹ cần tăng cường các loại thực phẩm giàu carbohydrate

• Bổ sung đủ Protein và chất béo tốt: Ăn nhiều thịt nạc, cá, trứng, sữa không đường, quả bơ và các loại hạt (hạt óc chó, hạnh nhân, mắc ca).

• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn 3 bữa no, mẹ hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày để tuyến tụy không bị quá tải khi phải tiết insulin.

Duy trì thói quen vận động nhẹ nhàng

Việc vận động giúp các cơ bắp tiêu thụ glucose một cách tự nhiên mà không cần đến quá nhiều insulin.

• Mẹ bầu nên duy trì tập luyện khoảng 30 phút mỗi ngày, tối thiểu 5 ngày/tuần.

• Các bộ môn lý tưởng và an toàn nhất bao gồm: Đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn, tập Yoga bầu, bơi lội hoặc đạp xe tại chỗ. (Lưu ý: Luôn hỏi ý kiến bác sĩ sản khoa trước khi bắt đầu bất kỳ chế độ tập luyện nào).

Kiểm soát cân nặng hợp lý

Ông bà ta thường khuyên "ăn cho hai người", nhưng điều này phản khoa học và làm tăng nguy cơ béo phì. Tùy thuộc vào chỉ số BMI trước khi mang thai, bác sĩ sẽ tư vấn mức tăng cân lý tưởng cho cả thai kỳ (thường dao động từ 10 - 15kg đối với người có thể trạng bình thường). Việc kiểm soát tốt biểu đồ cân nặng sẽ giúp mẹ tránh xa nguy cơ rối loạn đường huyết.

Khám thai định kỳ và tầm soát đúng lịch

Nhiều mẹ bầu bỏ qua việc thực hiện xét nghiệm vì sợ uống nước đường hoặc nghĩ mình không có triệu chứng gì. Tuy nhiên, Nghiệm pháp dung nạp đường huyết (Glucose Tolerance Test - OGTT) được thực hiện vào khoảng tuần thai thứ 24 đến 28 là bắt buộc và là tiêu chuẩn vàng để phát hiện bệnh. Việc phát hiện sớm sẽ giúp bác sĩ kịp thời điều chỉnh chế độ ăn hoặc kê đơn tiêm insulin nếu cần thiết, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai nhi.

Tiểu đường thai kỳ không phải là một "bản án" đáng sợ nếu mẹ bầu được trang bị đầy đủ kiến thức và sự chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe. Việc nhận diện đúng các dấu hiệu cảnh báo, kết hợp với một chế độ dinh dưỡng lành mạnh, vận động đều đặn và khám thai định kỳ chính là tấm lá chắn vững chắc nhất. Chúc các mẹ bầu luôn giữ được một tinh thần lạc quan, đường huyết ổn định để có một thai kỳ khỏe mạnh, mẹ tròn con vuông!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699