1. Tại sao bé cần được vỗ ợ hơi sau mỗi cữ bú?

Để hiểu tầm quan trọng của việc vỗ ợ hơi, cha mẹ cần hình dung cấu trúc dạ dày của trẻ sơ sinh. Khác với người lớn có dạ dày hình chữ J và nằm dọc, dạ dày của trẻ sơ sinh nằm ngang và có dung tích rất nhỏ. Hơn nữa, cơ thắt tâm vị (cái van đóng mở giữa thực quản và dạ dày) của trẻ còn rất lỏng lẻo, chưa đóng chặt.

Vỗ ợ hơi giúp trẻ tránh nôn trớ

Trong quá trình bú mẹ hoặc bú bình, và cả khi bé khóc, bé sẽ nuốt một lượng không khí đáng kể vào bụng cùng với sữa. Vì không khí nhẹ hơn sữa, chúng sẽ tích tụ lại thành các bọt khí lớn và nổi lên trên. Nếu không được đẩy ra ngoài, các bọt khí này sẽ chiếm chỗ trong dạ dày, gây ra các hệ lụy:

• Gây nôn trớ: Khi bọt khí thoát ra ngoài một cách tự nhiên (nhưng mạnh bạo), nó sẽ đẩy luôn cả lượng sữa ở phía trên trào ra miệng.

• Gây đầy bụng, khó tiêu: Khí tích tụ làm dạ dày căng chướng, bé cảm thấy no giả (dù chưa bú đủ), dẫn đến việc bé bỏ bú giữa chừng hoặc quấy khóc vì đau bụng (colic).

• Gây khó ngủ: Cảm giác ậm ạch, khó chịu ở vùng bụng sẽ khiến bé trằn trọc, vặn mình, đỏ mặt tía tai và không thể đi vào giấc ngủ sâu.

2. Thời điểm vàng để thực hiện vỗ ợ hơi

Nhiều mẹ có thói quen đợi con bú xong hoàn toàn mới vỗ ợ, nhưng đôi khi như vậy là quá muộn nếu bé nuốt quá nhiều khí. Việc chia nhỏ các lần vỗ ợ sẽ giúp giải phóng áp lực dạ dày từ từ, giúp bé bú được nhiều hơn.

• Đối với trẻ bú bình: Mẹ nên dừng lại và vỗ ợ cho bé khi bé bú được khoảng 1/2 hoặc 2/3 bình sữa (tương đương 60-90ml). Bình sữa thường có áp lực dòng chảy mạnh và núm ti cao su dễ khiến bé nuốt nhiều khí hơn bú mẹ, nên cần vỗ ợ thường xuyên hơn.

• Đối với trẻ bú mẹ: Hãy vỗ ợ cho bé khi chuyển đổi giữa hai bên bầu ngực. Việc này giúp đẩy khí trong dạ dày ra, tạo khoảng trống để bé có thể tiếp tục bú bầu ngực còn lại một cách ngon lành.

• Sau khi kết thúc bữa ăn: Đây là lúc bắt buộc phải vỗ ợ. Sau khi nghe thấy tiếng "ợ" của con, mẹ nên bế bé ở tư thế thẳng đứng thêm khoảng 10-15 phút nữa để sữa xuống ruột ổn định trước khi đặt bé nằm xuống.

3. Ba tư thế vỗ ợ hơi "thần thánh" mẹ cần thuộc lòng

Mục tiêu của các tư thế này là làm sao để thực quản của bé thẳng đứng, giúp khí dễ dàng thoát lên trên, đồng thời tạo một áp lực nhẹ nhàng vừa đủ vào vùng bụng để đẩy khí ra. Dưới đây là 3 tư thế an toàn và hiệu quả nhất:

Tư thế 1: Bế vác lên vai (Phù hợp nhất với trẻ sơ sinh) Đây là tư thế phổ biến và dễ thực hiện nhất, đặc biệt khi bé vừa bú no và buồn ngủ.

• Mẹ lót một chiếc khăn xô sạch lên vai (để phòng khi bé trớ sữa ra áo mẹ).

• Bế bé áp sát vào người, để cằm của bé dựa nhẹ lên vai mẹ. Một tay mẹ đỡ mông bé, tay còn lại vỗ nhẹ hoặc xoa lưng.

• Lưu ý: Giữ cho người bé thẳng, không để bé gập cổ quá mức hoặc người bị cong vẹo. Tư thế này giúp ép nhẹ bụng bé vào ngực mẹ, hỗ trợ đẩy khí rất tốt.

Tư thế 2: Ngồi trên đùi (Phù hợp với bé đã cứng cổ hơn) Tư thế này giúp mẹ quan sát được biểu hiện mặt của bé và dễ dàng kiểm soát lực vỗ.

• Cho bé ngồi nghiêng trên đùi mẹ, người hơi ngả về phía trước.

• Một tay mẹ đỡ lấy phần ngực và cằm của bé. Quan trọng: Lòng bàn tay đỡ ngực, các ngón tay đỡ cằm và xương hàm, tuyệt đối không bóp vào cổ họng gây nghẹt thở.

• Tay còn lại vỗ nhẹ hoặc xoa lưng bé từ dưới lên trên.

Tư thế 3: Nằm sấp trên đùi (Dành cho những bé khó ợ) Nếu hai tư thế trên không hiệu quả, áp lực từ đùi mẹ lên bụng bé ở tư thế này thường giúp đẩy khí ra nhanh chóng.

• Mẹ ngồi thoải mái, đặt bé nằm sấp ngang qua đùi mẹ.

• Phần bụng của bé nằm trên một chân, phần đầu nằm ở chân bên kia nhưng cao hơn phần ngực một chút (để tránh máu dồn xuống đầu).

• Mẹ giữ chặt người bé bằng một tay, tay kia vỗ lưng hoặc xoa lưng nhẹ nhàng.

4. Kỹ thuật vỗ lưng: Không phải cứ vỗ mạnh là tốt

Rất nhiều ông bố bà mẹ vì sốt ruột mà vỗ lưng con "bộp bộp" rất mạnh, khiến bé sợ hãi và đau đớn. Kỹ thuật đúng nằm ở hình dáng bàn tay và lực tác động.

• Khum bàn tay: Mẹ cần chụm các ngón tay lại và khum lòng bàn tay thành hình mái vòm (giống như khi vỗ tay tạo ra tiếng kêu). Việc khum tay tạo ra một khoảng không khí đệm, giúp lực tác động vào lưng bé êm ái, tạo ra rung động sâu vào lồng ngực để long đờm và đẩy khí mà không gây đau rát da hay tổn thương xương sườn.

• Vị trí vỗ: Vỗ vào vùng giữa hai xương bả vai của bé.

• Hướng di chuyển: Vỗ hoặc vuốt dọc từ thắt lưng lên phía cổ (từ dưới lên trên) để dồn khí ra ngoài.

• Lực vỗ: Nhẹ nhàng, dứt khoát và đều đặn. Nếu mẹ sợ vỗ đau, có thể chuyển sang động tác xoa tròn vùng lưng theo chiều kim đồng hồ cũng mang lại hiệu quả tương tự.

5. Những câu hỏi thường gặp và cách xử lý sự cố

Làm gì khi vỗ mãi mà con không ợ? Không phải lúc nào bé cũng phát ra tiếng "ợ" to rõ ràng. Đôi khi khí thoát ra rất nhẹ nhàng (ợ thầm) mà mẹ không nghe thấy. Nếu mẹ đã kiên trì vỗ 10-15 phút mà bé không ợ, nhưng bé có vẻ thư giãn, thoải mái, không vặn vẹo khó chịu, thì mẹ có thể dừng lại và đặt bé nằm xuống (nên kê cao đầu một chút). Không cần cố ép bé ợ bằng mọi giá khiến cả mẹ và con đều mệt mỏi.

Sau mỗi cữ bú, cha mẹ nên thực hiện vỗ ợ hơi để hỗ trợ con thoải mái hơn

Bé ngủ gật khi đang bú thì có cần dựng dậy vỗ ợ không? Câu trả lời là Có. Dù bé đã ngủ, khí vẫn còn trong dạ dày. Mẹ hãy thao tác thật nhẹ nhàng, ưu tiên tư thế bế vác lên vai. Thường thì bé sẽ ợ trong giấc ngủ và tiếp tục ngủ ngon hơn. Nếu bỏ qua bước này, bé rất dễ bị đầy hơi đánh thức dậy sau 30 phút vì đau bụng.

Phân biệt ợ hơi và nôn trớ bệnh lý Trong quá trình vỗ ợ, bé có thể trớ ra một chút sữa vón cục hoặc sữa nước, đây là hiện tượng bình thường (wet burp). Tuy nhiên, nếu mỗi lần vỗ ợ bé đều nôn vọt thành dòng, nôn ra dịch xanh vàng, hoặc bé khóc thét đau đớn mỗi khi thay đổi tư thế, mẹ cần đưa bé đi khám để loại trừ các bệnh lý như trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc hẹp môn vị.

Vỗ ợ hơi tuy là một hành động nhỏ nhưng mang lại lợi ích to lớn cho hệ tiêu hóa non nớt của trẻ. Nó giống như việc "mở van" xả áp suất, giúp bé cảm thấy nhẹ nhõm và dễ chịu. Hãy biến việc vỗ ợ hơi thành một thói quen, một khoảng thời gian âu yếm vuốt ve giữa mẹ và bé sau mỗi bữa ăn. Với sự kiên nhẫn và kỹ thuật đúng đắn, mẹ sẽ sớm thấy tình trạng nôn trớ giảm đi rõ rệt và con yêu sẽ lớn lên khỏe mạnh mỗi ngày.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699