logo
  • Thạc sĩ Bác sĩ
  • Vũ Công Thắng
  • Chăm con đơn giản cùng BS Thắng

Những điều cha mẹ cần biết về hội chứng Tic: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

14:06 - 11/03/2026Bệnh lý,

Chứng kiến con liên tục nháy mắt, nhún vai, chun mũi hay thường xuyên hắng giọng dù không hề bị viêm họng, nhiều bậc phụ huynh không khỏi lo lắng, bồn chồn. Thậm chí, không ít cha mẹ bực bội la mắng vì cho rằng con đang trêu đùa hay "nhiễm" thói hư tật xấu. Tuy nhiên, sự thật là trẻ hoàn toàn không thể kiểm soát được những hành vi này. Đó rất có thể là biểu hiện của Hội chứng Tic – một rối loạn thần kinh khá phổ biến ở trẻ em.

Hiểu lầm và xử lý sai cách có thể khiến tình trạng của con trở nên tồi tệ hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ giải mã tường tận về Hội chứng Tic, từ đó có cách đồng hành và hỗ trợ con vượt qua một cách khoa học, hiệu quả nhất.

1. Hội chứng Tic là gì?

Hội chứng Tic (Tic disorder) là một dạng rối loạn vận động hoặc âm thanh xảy ra một cách đột ngột, nhanh chóng, lặp đi lặp lại và không tự chủ (trẻ không cố ý làm vậy).

Hãy tưởng tượng Tic giống như một cái hắt hơi hay một cơn ngứa ngáy dữ dội. Trẻ có thể cố gắng kiềm chế nó lại trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng cảm giác bứt rứt sẽ ngày càng tăng lên cho đến khi trẻ buộc phải thực hiện động tác Tic đó để giải tỏa sự thôi thúc bên trong.

Hội chứng này thường khởi phát ở trẻ em từ 2 đến 15 tuổi (phổ biến nhất là khoảng 6 - 8 tuổi) và bé trai có tỷ lệ mắc cao hơn bé gái.

Bệnh tíc ở trẻ là một rối loạn vận động thường gặp gây ra những cử động không kiểm soát

Tic được chia làm hai nhóm chính:

  • Tic vận động: Liên quan đến các cử động của cơ bắp (ví dụ: nháy mắt, giật cổ, nhún vai).

  • Tic âm thanh: Liên quan đến việc phát ra âm thanh (ví dụ: hắng giọng, khịt mũi, lẩm bẩm).

2. Nhận diện triệu chứng: Con bạn đang mắc loại Tic nào?

Các triệu chứng của hội chứng Tic rất đa dạng và có thể thay đổi theo thời gian (hết biểu hiện này lại chuyển sang biểu hiện khác). Chúng được phân loại thành mức độ đơn giản và phức tạp:

Tic vận động đơn giản:

  • Nháy mắt liên tục hoặc nhíu mày.

  • Chun mũi, nhếch mép, liếm môi.

  • Giật đầu, giật cổ hoặc nhún vai.

Tic vận động phức tạp:

  • Vuốt tóc, cắn môi, cắn móng tay liên tục.

  • Tự đánh vào bản thân.

  • Bắt chước hành động của người khác hoặc thực hiện một chuỗi các hành động (như nhảy bật lên, xoay vòng).

Tic âm thanh đơn giản:

  • Hắng giọng, ho khan lặp đi lặp lại.

  • Khịt mũi, thở dài, tạo ra tiếng rít hoặc tiếng tặc lưỡi.

Tic âm thanh phức tạp:

  • Lặp đi lặp lại một từ hoặc cụm từ vô nghĩa.

  • Nhại lại lời nói của người khác (Echolalia).

  • Bật ra những từ ngữ không phù hợp hoặc nói tục không kiểm soát (Coprolalia - hiếm gặp).

Đặc điểm quan trọng: Triệu chứng Tic thường tăng lên khi trẻ căng thẳng, lo âu, mệt mỏi hoặc quá phấn khích. Ngược lại, chúng sẽ giảm đi hoặc biến mất khi trẻ tập trung cao độ vào một việc gì đó (như đọc sách, chơi thể thao) và khi trẻ ngủ.

3. "Thủ phạm" nào gây ra hội chứng Tic ở trẻ?

Hiện nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác 100% gây ra hội chứng Tic. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố:

  • Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người (bố, mẹ, anh chị em) từng mắc hội chứng Tic, hội chứng Tourette hoặc rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD), trẻ sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

  • Bất thường ở não bộ: Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não, đặc biệt là Dopamine và Serotonin (những chất kiểm soát vận động), được xem là có liên quan trực tiếp đến Tic.

  • Yếu tố môi trường và tâm lý: Áp lực học tập, môi trường sống căng thẳng, cú sốc tâm lý, hay sự kỳ vọng quá lớn từ cha mẹ là "chất xúc tác" làm bùng phát và trầm trọng thêm hội chứng này.

  • Lạm dụng thiết bị điện tử: Dù chưa phải là nguyên nhân gốc rễ, nhưng việc xem tivi, chơi điện thoại, iPad quá nhiều khiến hệ thần kinh của trẻ bị kích thích liên tục, làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn Tic.

  • Nhiễm khuẩn (Hội chứng PANDAS): Trong một số trường hợp hiếm, Tic có thể bùng phát đột ngột sau khi trẻ bị nhiễm vi khuẩn liên cầu nhóm A (viêm họng liên cầu khuẩn).

4. Cách điều trị và hỗ trợ trẻ vượt qua hội chứng Tic

Điều đáng mừng là phần lớn hội chứng Tic ở trẻ em là Tic tạm thời. Chúng có thể tự thuyên giảm và biến mất sau vài tháng đến 1 năm mà không cần can thiệp y tế phức tạp. Tuy nhiên, để làm được điều đó, vai trò của cha mẹ là tối quan trọng.

Thái độ của cha mẹ: Liều thuốc quan trọng nhất

  • Chủ động lờ đi (Phớt lờ có chủ đích): Đây là nguyên tắc số 1. Cha mẹ tuyệt đối không la mắng, không nhắc nhở, không ép con phải dừng lại ("Đừng nháy mắt nữa!", "Sao con cứ hắng giọng thế?"). Càng bị chú ý, trẻ càng căng thẳng và Tic sẽ càng xuất hiện dày đặc hơn. Hãy coi như bạn không nhìn thấy những biểu hiện đó.

  • Trò chuyện và xoa dịu: Giúp con hiểu rằng đây không phải là lỗi của con và tình trạng này sẽ qua đi để con không cảm thấy tự ti, mặc cảm với bạn bè.

Điều chỉnh lối sống và môi trường

  • Giảm tối đa thiết bị điện tử: Thiết lập quy tắc xem màn hình (TV, điện thoại) khắt khe. Việc cắt giảm màn hình thường mang lại sự cải thiện rõ rệt đối với trẻ bị Tic

Cha mẹ nên có phương pháp quản lý thời gian bé sử dụng điện tử phù hợp

  • Giảm áp lực, tạo niềm vui: Không đặt áp lực điểm số, cho con tham gia các hoạt động thể chất, vẽ tranh, bơi lội để giải tỏa năng lượng và thư giãn hệ thần kinh.

  • Ngủ đủ giấc: Đảm bảo trẻ có một giấc ngủ chất lượng, vì mệt mỏi là tác nhân hàng đầu kích hoạt Tic.

Can thiệp y khoa (Dành cho các trường hợp Tic kéo dài, mạn tính): Nếu Tic kéo dài trên 1 năm (Tic mạn tính/Hội chứng Tourette) hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập và giao tiếp, bác sĩ có thể chỉ định:

  • Liệu pháp nhận thức hành vi (CBIT): Đây là liệu pháp hàng đầu hiện nay. Bác sĩ tâm lý sẽ huấn luyện trẻ nhận biết dấu hiệu sắp xảy ra cơn Tic, từ đó thực hiện một hành động khác (hành vi cạnh tranh) để thay thế và ngăn chặn cơn Tic xảy ra.

  • Sử dụng thuốc: Thuốc không chữa khỏi hoàn toàn Tic nhưng giúp giảm nhẹ triệu chứng. Thuốc (như thuốc chẹn dopamine, thuốc giảm lo âu) chỉ được sử dụng khi thật sự cần thiết dưới sự theo dõi nghiêm ngặt của bác sĩ chuyên khoa thần kinh vì chúng có thể gây tác dụng phụ.

Hội chứng Tic không phải là dấu chấm hết cho sự phát triển của trẻ. Với sự thấu hiểu, kiên nhẫn và tình yêu thương đúng cách từ cha mẹ, phần lớn các em bé sẽ vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng và phát triển khỏe mạnh bình thường.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

  • Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

  • Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

  • Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

  • Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

  • Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699

Giỏ hàng của bạn
  • Chưa có sản phẩm nào trong giỏ hàng