1. Trào ngược có làm con chậm lớn? Sự khác biệt giữa "Sinh lý" và "Bệnh lý"

Để trả lời chính xác câu hỏi này, y khoa chia trào ngược ở trẻ sơ sinh thành hai cấp độ hoàn toàn khác nhau. Việc nhận biết con đang ở cấp độ nào sẽ giúp mẹ định hình được mức độ ảnh hưởng đến cân nặng của bé.

• Trào ngược sinh lý (Happy Spitter - Trẻ nôn trớ vui vẻ): Đa số trẻ sơ sinh gặp tình trạng này do cơ thắt thực quản dưới chưa khép kín hoàn toàn và dạ dày còn nằm ngang. Trẻ có thể ọc sữa nhiều lần trong ngày, nhưng sau khi ọc vẫn tươi tỉnh, chơi đùa bình thường, không quấy khóc. Đặc biệt, trẻ vẫn tăng cân và phát triển chiều cao đều đặn theo biểu đồ chuẩn. Trong trường hợp này, trào ngược HOÀN TOÀN KHÔNG làm con còi cọc. Hiện tượng này sẽ tự thuyên giảm khi bé biết ngồi, ăn dặm (khoảng 6 tháng) và cấu trúc dạ dày hoàn thiện.

• Trào ngược bệnh lý (GERD): Đây là lúc mẹ thực sự cần lo lắng. Dịch vị dạ dày mang theo axit trào lên thực quản với tần suất dày đặc, gây viêm và tổn thương niêm mạc. Trẻ không chỉ nôn trớ mà còn đi kèm hàng loạt triệu chứng khó chịu. Lúc này, trào ngược CHẮC CHẮN sẽ làm con chậm tăng cân, còi cọc và suy dinh dưỡng nếu không được can thiệp kịp thời.

Trẻ bị đau bụng có thể là dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ nhỏ

2. Trào ngược dạ dày khiến trẻ còi cọc, chậm tăng cân qua những "con đường" nào?

Nếu con rơi vào tình trạng trào ngược bệnh lý, sự phát triển thể chất của bé sẽ bị kìm hãm bởi 4 nguyên nhân sâu xa sau đây:

Thất thoát dinh dưỡng trực tiếp

• Sữa mẹ hay sữa công thức là nguồn cung cấp năng lượng sống còn của trẻ sơ sinh. Khi trẻ nôn trớ ngay sau khi ăn hoặc ọc ra lượng sữa lớn, lượng calo và vi chất chưa kịp đi vào ruột non để hấp thu đã bị tống ra ngoài.

• Sự thâm hụt calo kéo dài ngày qua ngày khiến cơ thể không có "nguyên liệu" để xây dựng cơ bắp, mỡ và xương, dẫn đến việc chững cân hoặc sụt cân.

Nỗi ám ảnh mang tên "Sợ bú" (Biếng ăn sinh lý)

• Dịch axit dạ dày khi trào ngược lên sẽ làm bỏng rát, viêm loét niêm mạc thực quản của trẻ.

• Trẻ sẽ cảm thấy đau đớn, rát cổ họng mỗi khi nuốt thức ăn. Lâu dần, bé hình thành phản xạ có điều kiện: sợ ăn, sợ bú. Chỉ cần thấy bình sữa hoặc mẹ bế vào tư thế ti là bé đã khóc thét, ưỡn người, đẩy ra. Lượng sữa nạp vào giảm sút nghiêm trọng là nguyên nhân trực tiếp gây còi cọc.

Rối loạn giấc ngủ, kìm hãm hormone tăng trưởng

• Trẻ bị trào ngược thường bị ợ nóng, ợ chua nhiều hơn vào ban đêm khi nằm bẹt xuống giường. Cảm giác trào ngược khiến bé hay giật mình, vặn mình, khóc thét giữa đêm và rất khó dỗ ngủ lại.

• Trong khi đó, Hormone tăng trưởng (GH) giúp trẻ cao lớn và tăng cân lại được tiết ra nhiều nhất khi trẻ chìm vào giấc ngủ sâu (từ 10h đêm đến 2h sáng). Việc ngủ chập chờn sẽ ức chế quá trình sản sinh hormone này, khiến trẻ chậm lớn.

Hệ lụy từ các biến chứng hô hấp

• Dịch trào ngược có thể vô tình lọt vào đường thở, gây ra các bệnh lý hô hấp tái đi tái lại như: viêm họng, viêm mũi, viêm phế quản, ho khò khè kéo dài.

• Khi cơ thể liên tục phải chống lại bệnh tật, toàn bộ năng lượng sẽ được ưu tiên cho hệ miễn dịch thay vì tích lũy để tăng cân. Ngoài ra, việc phải dùng kháng sinh điều trị cũng làm suy giảm hệ vi sinh đường ruột, khiến bé kém hấp thu.

3. Dấu hiệu cảnh báo trào ngược đang đe dọa sự phát triển của trẻ

Mẹ đừng chờ đến khi biểu đồ tăng trưởng của con đi xuống mới hành động. Hãy đưa bé đi khám bác sĩ Nhi khoa và Tiêu hóa ngay lập tức nếu trào ngược đi kèm các dấu hiệu sau:

• Chững cân liên tục trong 1-2 tháng hoặc sụt cân.

• Nôn trớ ra dịch có màu vàng, xanh (dịch mật) hoặc có lẫn sợi máu đỏ/nâu bã cà phê.

• Trẻ quấy khóc tột độ, ưỡn cong người ra sau như cây cung trong hoặc sau khi bú (Hội chứng Sandifer).

• Khó nuốt, bị sặc, ho sụ sụ tím tái mặt mày khi đang bú.

• Viêm tai giữa, viêm họng hoặc viêm phổi tái phát nhiều lần.

4. Giải pháp giúp bé giảm trào ngược, bắt kịp đà tăng trưởng

Nếu trào ngược đang cản bước lớn khôn của con, mẹ cần áp dụng ngay sự kết hợp giữa thay đổi thói quen sinh hoạt và can thiệp y tế:

• Chia nhỏ cữ bú: Không nên ép dạ dày bé chứa một lượng sữa quá lớn cùng lúc. Hãy giảm lượng sữa mỗi cữ và tăng số cữ lên.

• Kỹ thuật vỗ ợ hơi: Sau khi bú, mẹ hãy bế vác bé lên vai, vỗ lưng nhẹ nhàng từ 10-15 phút để đẩy bọt khí trong dạ dày ra ngoài, giúp sữa nằm lại ngoan ngoãn trong bụng.

Vỗ lưng ợ hơi cho bé sau khi bú

• Tư thế nằm đúng: Khi bé ngủ, hãy sử dụng gối chống trào ngược hoặc kê cao đầu giường khoảng 15-30 độ (đảm bảo kê từ phần thắt lưng lên để đường thở thẳng). Hạn chế cho bé bú ở tư thế nằm ngang hoàn toàn.

• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng:

• Với trẻ bú mẹ: Mẹ nên kiêng đồ ăn nhiều dầu mỡ, gia vị cay nóng, cà phê. Nếu nghi ngờ trẻ dị ứng đạm sữa bò, mẹ cần loại bỏ hoàn toàn sữa và chế phẩm từ sữa bò ra khỏi thực đơn.

• Với trẻ bú bình: Bác sĩ có thể tư vấn đổi sang các dòng sữa chống trào ngược (Sữa AR) có độ sánh đặc hơn, hoặc sữa thủy phân nếu trẻ bị dị ứng.

• Sử dụng thuốc (Tuân thủ chỉ định): Trong trường hợp viêm thực quản nặng, bác sĩ sẽ kê các loại thuốc giảm tiết axit hoặc thuốc hỗ trợ làm rỗng dạ dày nhanh để giúp bé hết đau và bú lại bình thường.

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là một bài toán cần sự kiên nhẫn. Nó sẽ không làm con còi cọc nếu đó chỉ là hiện tượng sinh lý "nôn trớ vui vẻ", nhưng sẽ trở thành kẻ thù ngầm đánh cắp cân nặng của con nếu chuyển biến thành bệnh lý (GERD). Việc làm mẹ đòi hỏi chúng ta phải có một cái nhìn tinh tế để phân biệt các dấu hiệu bất thường. Hãy áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc tại nhà và đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ chuyên khoa để giúp con yêu nhanh chóng thoát khỏi nỗi ám ảnh trào ngược, ăn ngon, ngủ sâu và tăng cân vùn vụt nhé!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699