1. Trẻ sơ sinh bị hụt hơi: Khi nào là hiện tượng sinh lý bình thường?

Trước khi lo lắng, cha mẹ cần biết đến một khái niệm y khoa gọi là "Thở chu kỳ" (Periodic breathing). Đây là một hiện tượng sinh lý cực kỳ phổ biến ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non.

Vì trung tâm kiểm soát nhịp thở trên não bộ của bé chưa phát triển hoàn thiện, bé có thể trải qua các chu kỳ thở như sau:

• Thở nhanh và sâu (khoảng 50 - 60 lần/phút).

• Đột ngột thở chậm lại.

• Ngưng thở ngắn: Bé có thể dừng thở hoàn toàn trong khoảng 5 đến 10 giây (khiến cha mẹ có cảm giác bé bị hụt hơi).

• Sau đó, bé tự động bắt đầu nhịp thở bình thường trở lại.

Nhịp thở bình thường của trẻ được tính khi trẻ đang ngủ

Lưu ý: Hiện tượng hụt hơi sinh lý này hoàn toàn vô hại nếu bé vẫn hồng hào, không quấy khóc, ăn ngủ và tăng cân bình thường. Tình trạng này sẽ tự biến mất khi bé được 6 tháng tuổi.

2. Những nguyên nhân bệnh lý khiến trẻ sơ sinh bị hụt hơi

Nếu tình trạng hụt hơi diễn ra thường xuyên và đi kèm sự khó chịu, nguyên nhân có thể xuất phát từ các vấn đề sức khỏe sau:

• Nghẹt mũi, vướng dịch tiết: Đường thở của trẻ sơ sinh rất hẹp và các bé chủ yếu thở bằng mũi. Chỉ cần một chút dịch nhầy, gỉ mũi khô hay sữa trào ngược đọng lại cũng đủ làm bít tắc đường thở, khiến bé phải thở gấp, thở bằng miệng và biểu hiện ra ngoài bằng sự hụt hơi, khò khè.

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Trẻ sơ sinh có cơ thắt thực quản dưới chưa đóng kín. Khi sữa cùng axit dạ dày trào ngược lên cổ họng, nó sẽ gây kích ứng thanh quản. Cơ thể bé phản xạ lại bằng cách co thắt đường thở để ngăn sữa lọt vào phổi, gây ra tình trạng hụt hơi, ho sặc sụa hoặc nôn trớ.

• Các bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp: Sự tấn công của virus, vi khuẩn gây ra các bệnh như viêm tiểu phế quản, viêm phổi, cảm lạnh. Lúc này, phổi bị tổn thương, tiết nhiều dịch nhầy làm cản trở quá trình trao đổi oxy, khiến bé phải thở nhanh và luôn trong tình trạng thiếu hơi.

• Dị ứng hoặc hen suyễn: Dù ít gặp hơn ở trẻ sơ sinh, nhưng nếu môi trường sống có nhiều bụi bẩn, khói thuốc, lông chó mèo... đường thở của bé có thể bị kích ứng, sưng phù và co thắt.

• Bệnh lý tim mạch bẩm sinh: Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh thường có tuần hoàn máu kém, máu không cung cấp đủ oxy cho cơ thể khiến bé luôn phải thở gấp, hụt hơi, đặc biệt là khi bú hoặc khi khóc.

3. Dấu hiệu khi hụt hơi trở nên nguy hiểm

Cha mẹ cần đặc biệt quan sát nhịp thở của con. Hãy lập tức đưa trẻ đến phòng cấp cứu hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu hiện tượng hụt hơi đi kèm với một trong các dấu hiệu sau đây:

• Tím tái: Môi, quanh miệng, đầu ngón tay, ngón chân của bé chuyển sang màu xanh tím (dấu hiệu cơ thể đang thiếu oxy trầm trọng).

• Ngưng thở kéo dài: Bé ngừng thở quá 15 - 20 giây.

• Rút lõm lồng ngực: Khi bé hít vào, phần cơ giữa các xương sườn hoặc phần ngay dưới xương ức bị lõm sâu xuống một cách bất thường.

• Cánh mũi phập phồng: Hai cánh mũi của bé phập phồng mạnh theo từng nhịp thở, cho thấy bé đang phải gắng sức để lấy không khí.

• Thở rên (Grunting): Bé phát ra âm thanh "ư ử" hoặc rên rỉ mỗi khi thở ra.

• Nhịp thở quá nhanh: Nhịp thở của bé vượt quá 60 lần/phút khi đang nằm im lìm.

• Biểu hiện toàn thân: Bé lừ đừ, ngủ li bì khó đánh thức, bỏ bú hoàn toàn hoặc sốt cao.

4. Cách xử lý và phòng ngừa khi trẻ sơ sinh bị hụt hơi

Nếu bé thỉnh thoảng bị hụt hơi do nghẹt mũi hoặc trào ngược (không có dấu hiệu nguy hiểm), cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà sau:

Làm thông thoáng đường thở bằng nước muối sinh lý

• Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý 0,9% vào mỗi bên mũi bé để làm loãng dịch nhầy.

• Đợi vài phút, sau đó sử dụng dụng cụ hút mũi mềm (hoặc tăm bông loại cho trẻ sơ sinh) để nhẹ nhàng lấy gỉ mũi/dịch nhầy ra ngoài.

• Thực hiện trước khi cho bé bú hoặc trước khi đi ngủ để bé dễ thở hơn.

Cải thiện tư thế bú và vỗ ợ hơi

• Khi cho bú, giữ đầu bé cao hơn dạ dày (góc khoảng 30 - 45 độ) để tránh sữa trào ngược lên mũi họng gây hụt hơi.

• Giữa cữ bú và sau khi bú xong, luôn bế vác bé lên vai và vỗ ợ hơi từ 10 - 15 phút. Tuyệt đối không đặt bé nằm bẹt xuống giường ngay khi vừa bú no.

Tạo môi trường ngủ an toàn và trong lành

• Luôn đặt bé ngủ ở tư thế nằm ngửa. Tránh để quá nhiều chăn gối, thú bông xung quanh khu vực ngủ để phòng ngừa hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

Cha mẹ nên để bé ngủ ở tư thế nằm ngửa

• Duy trì nhiệt độ phòng mát mẻ và độ ẩm lý tưởng (khoảng 50 - 60%). Có thể dùng máy tạo ẩm nếu phòng sử dụng điều hòa liên tục để niêm mạc mũi bé không bị khô rát.

• Giữ không gian sống sạch sẽ, tuyệt đối không để bé tiếp xúc với khói thuốc lá, mùi nước hoa đậm đặc hay bụi mịn.

Hiện tượng trẻ sơ sinh bị hụt hơi phần lớn là những thay đổi sinh lý tự nhiên trong quá trình thích nghi với thế giới bên ngoài. Cha mẹ cần giữ sự bình tĩnh, theo dõi sát sao nhịp thở và màu sắc da của con để phân biệt được đâu là "thở chu kỳ" vô hại, đâu là triệu chứng bệnh lý. Việc đảm bảo đường thở của bé luôn thông thoáng, kết hợp với tư thế bú đúng cách sẽ giúp con yêu vượt qua giai đoạn này một cách êm ái, phát triển khỏe mạnh mỗi ngày.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699