1. Xì hơi nhiều nhưng không đi ngoài: Tín hiệu Tốt hay Xấu?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhìn nhận vào bản chất sinh học. Xì hơi (đánh rắm) là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy hệ tiêu hóa của bé vẫn đang hoạt động và đường ruột hoàn toàn thông suốt (không bị tắc nghẽn).
Trẻ sơ sinh thường đi ngoài bao nhiêu lần/ngày là câu hỏi của nhiều phụ huynh
-
Tại sao lại là tin tốt? Nếu bé bị tắc ruột hoặc lồng ruột, khí và phân sẽ bị chặn lại, bé sẽ không thể xì hơi được, kèm theo đó là bụng chướng căng cứng và đau đớn. Vì vậy, tiếng "bủm" của con chính là tín hiệu báo rằng nhu động ruột vẫn đang co bóp để đẩy khí ra ngoài.
-
Vấn đề nằm ở đâu? Việc bé không đi ngoài có thể do cơ thể bé đang hấp thu dinh dưỡng quá tốt (ít bã thải) hoặc bé đang trong giai đoạn phát triển sinh lý đặc biệt, chứ chưa chắc đã là táo bón.
Do đó, nếu bé xì hơi nhiều, không đi ngoài trong 3-5 ngày (thậm chí 7-10 ngày) nhưng vẫn bú tốt, ngủ ngon, bụng mềm và không quấy khóc, thì đây là dấu hiệu TỐT và hoàn toàn bình thường.
2. Giải mã 4 nguyên nhân chính khiến bé "giữ phân" nhưng lại "xả khí"
Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp mẹ trút bỏ được gánh nặng tâm lý. Dưới đây là những lý do phổ biến nhất:
-
Hiện tượng "Giãn ruột sinh lý": Đây là nguyên nhân hàng đầu ở trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên. Lúc này, thể tích ruột của bé tăng lên, khả năng chứa đựng phân lớn hơn. Theo cơ chế tự nhiên, trực tràng phải đầy phân mới kích thích não bộ tạo phản xạ rặn đẩy ra ngoài. Vì ruột giãn ra, bé cần nhiều thời gian hơn (có thể 5-7 ngày, thậm chí hơn 10 ngày) để tích đủ lượng phân. Trong thời gian chờ đợi này, quá trình tiêu hóa vẫn sinh ra khí, nên bé sẽ xì hơi liên tục.
-
Sữa mẹ được hấp thu hoàn toàn: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng "thần kỳ" được thiết kế riêng cho bé, rất dễ tiêu hóa và ít để lại bã thừa. Ở một số giai đoạn, cơ thể bé hấp thụ gần như 100% dinh dưỡng từ sữa mẹ, lượng chất thải còn lại rất ít, chưa đủ để tạo thành phân. Chính vì thế, bé có thể nhiều ngày không đi ngoài đơn giản vì... "chưa có gì để thải", dù khí gas sinh ra trong quá trình tiêu hóa vẫn cần thoát ra.
-
Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện (Dyschezia): Để đi ngoài, bé cần phối hợp nhịp nhàng giữa việc tăng áp lực ổ bụng (rặn) và thả lỏng cơ vòng hậu môn. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh đôi khi chưa "thuộc bài". Bé có thể rặn đỏ mặt tía tai, xì hơi rất nhiều nhưng lại siết chặt cơ hậu môn thay vì mở ra, khiến phân không ra được.
-
Chế độ ăn của mẹ hoặc Sữa công thức:
-
Với bé bú mẹ: Mẹ ăn nhiều thực phẩm sinh hơi (đậu đỗ, bắp cải, khoai lang...) sẽ khiến bé xì hơi nhiều. Mẹ ăn đồ cay nóng, ít chất xơ có thể khiến bé bị nóng trong, chậm đi ngoài.
-
Với bé bú bình: Một số loại sữa công thức chứa nhiều đạm khó tiêu có thể gây đầy hơi và làm phân khô cứng hơn, khiến bé khó đi ngoài hơn so với bú mẹ.
3. Phân biệt: Giãn ruột sinh lý và Táo bón bệnh lý
Rất nhiều mẹ vội vàng thụt tháo cho con vì nhầm lẫn hai trạng thái này. Việc thụt tháo khi không cần thiết sẽ làm mất phản xạ rặn tự nhiên của bé.
Dấu hiệu Giãn ruột sinh lý (Bình thường - Không cần can thiệp):
-
Thời gian: Bé không đi ngoài từ 3 - 10 ngày (cá biệt có bé lên đến 15 ngày).
-
Tính chất phân: Khi đi ngoài, phân vẫn mềm, vàng, dẻo, xốp (thậm chí vẫn hoa cà hoa cải), không bị khô cứng.
-
Toàn trạng: Bé tươi tỉnh, chơi ngoan, bú tốt, tăng cân đều.
-
Bụng: Bụng bé mềm, không chướng. Bé xì hơi nhiều, tiếng to.
Dấu hiệu Táo bón (Bất thường - Cần xử lý):
-
Biểu hiện: Bé quấy khóc, rặn đỏ mặt tía tai, có vẻ đau đớn khi cố gắng đi ngoài.
-
Tính chất phân: Phân ra khô, cứng, vón cục như phân dê (viên nhỏ), có màu sẫm hoặc đen. Đôi khi có dính máu tươi do nứt kẽ hậu môn.
-
Bụng: Bụng chướng căng, sờ vào thấy cứng.
-
Ăn ngủ: Bé biếng ăn, bỏ bú, hay trớ và ngủ không sâu giấc.
4. Khi nào mẹ cần đưa bé đi khám ngay lập tức?
Mặc dù xì hơi là dấu hiệu đường ruột thông suốt, nhưng trong một số ít trường hợp, nó đi kèm với các triệu chứng báo động của các bệnh lý ngoại khoa như Phình đại tràng bẩm sinh (Hirschsprung) hoặc các vấn đề tiêu hóa khác.
Hãy đưa bé đến bệnh viện nếu gặp các tình huống sau:
-
Bé không đi ngoài quá lâu kèm theo nôn trớ liên tục (đặc biệt là nôn ra dịch xanh, dịch vàng).
-
Bụng chướng căng phồng, sờ vào bé khóc thét vì đau.
-
Bé sốt, lừ đừ, mệt mỏi.
-
Phân (khi đi được) có dính máu hoặc chất nhầy bất thường.
-
Bé xì hơi nhưng mùi quá khắm, quá hôi thối liên tục kèm theo sụt cân.
5. Tuyệt chiêu giúp bé "xả van", đi ngoài dễ dàng tại nhà
Nếu xác định bé chỉ bị giãn ruột hoặc táo bón chức năng nhẹ, mẹ có thể áp dụng các biện pháp vật lý trị liệu an toàn để hỗ trợ bé, thay vì dùng thuốc hay thụt tháo.
-
Massage bụng "I Love You": Đây là phương pháp kinh điển kích thích nhu động ruột. Mẹ xoa ấm bàn tay, dùng các ngón tay vuốt bụng bé theo hình chữ I (bên trái rốn bé), chữ L ngược (từ phải sang trái) và chữ U ngược (quanh rốn). Thực hiện 10-15 phút mỗi ngày, cách xa bữa ăn.
Massage giúp trẻ dễ tiêu hóa hơn
-
Động tác "Đạp xe đạp": Đặt bé nằm ngửa, nắm nhẹ hai cổ chân bé và di chuyển như đang đạp xe đạp. Động tác này giúp ép khí thừa ra ngoài và kích thích ruột co bóp đẩy phân xuống trực tràng.
-
Tắm nước ấm: Ngâm mông bé vào chậu nước ấm giúp thư giãn cơ vòng hậu môn, giúp bé dễ đi ngoài hơn.
-
Điều chỉnh chế độ ăn (Nếu cần):
-
Mẹ: Ăn nhiều rau xanh (mồng tơi, rau lang), uống đủ 2-3 lít nước, uống nước dừa hoặc nước cam để sữa mát hơn.
-
Bé: Nếu bé bú sữa công thức, mẹ xem xét đổi loại sữa có bổ sung chất xơ hòa tan (FOS/GOS) hoặc Probiotics, và đảm bảo pha sữa đúng tỷ lệ nước quy định.
Việc trẻ sơ sinh xì hơi nhiều nhưng không đi ngoài, nếu không đi kèm với các dấu hiệu đau đớn hay phân cứng, thì đa phần là dấu hiệu tốt cho thấy bé đang lớn lên và hệ tiêu hóa đang phát triển. Tiếng xì hơi chính là "lời chào" của đường ruột báo hiệu sự thông suốt. Mẹ hãy kiên nhẫn chờ đợi, thực hiện các bài massage hỗ trợ và tuyệt đối không lạm dụng thụt tháo. Hãy để cơ thể con được học cách vận hành tự nhiên, và chỉ can thiệp y tế khi thực sự có dấu hiệu bất thường. Nuôi con là một hành trình cần "cái đầu lạnh" để quan sát và "trái tim nóng" để yêu thương, mẹ nhé!
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
-
Fanpage của Dr Thắng
1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:
https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN
2. Ths. Vũ Công Thắng:
https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN
3. THS. Vũ Công Thắng:
https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN
-
Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
-
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
-
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
-
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699
